Tay Chân Miệng là căn bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh do virus đường ruột thuộc nhóm coxasackieviruses và enterovirus 71 (EV71) gây ra, lây từ người sang người chủ yếu theo đường tiêu hoá và dễ gây thành dịch.
Biểu hiện chính là sang thương da niêm dưới dạng bóng nước ở các vị trí đặc biệt như miệng, lòng bàn tay chân, mông, gối.
Bệnh tay chân miệng xảy ra quanh năm, thường gặp nhất từ tháng 3 – 5 và từ tháng 9-12. Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi, trẻ lớn ít gặp hơn.
Bệnh tay chân miệng có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm, theo dõi và điều trị kịp thời. Vì vậy, việc nhận biết sớm trẻ mắc bệnh tay chân miệng là vô cùng quan trọng.
Các giai đoạn của bệnh tay chân miệng
- Giai đoạn 1: Giai đoạn ủ bệnh 3 – 7 ngày. Giai đoạn khởi phát từ 1 – 2 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, trẻ quấy hơn, tiêu chảy vài lần trong ngày.
- Giai đoạn 2: Giai đoạn toàn phát có thể kéo dài 3 – 10 ngày với các triệu chứng điển hình của bệnh:
Loét miệng: Vết loét đỏ hay phỏng nước đường kính 2 – 3 mm ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau miệng, bỏ ăn, bỏ bú, chảy dãi (dễ nhầm với trẻ mọc răng).
Phát ban dạng phỏng nước: Ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông; tồn tại trong thời gian ngắn (dưới 7 ngày) sau đó có thể để lại vết thâm, rất hiếm khi loét hay bội nhiễm.
Sốt nhẹ, nôn: Nếu trẻ sốt cao và nôn nhiều dễ có nguy cơ biến chứng.
Biến chứng thần kinh (viêm não, viêm màng não), biến chứng tim mạch, hô hấp (viêm cơ tim, phù phổi cấp, tăng huyết áp, suy tim, trụy mạch) thường xuất hiện sớm từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 của bệnh, có thể dẫn đến tử vong nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.
- Giai đoạn 3: Giai đoạn lui bệnh thường từ ngày thứ 8 – 10, trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng.
Các cảnh báo sớm bệnh trở nặng
Bệnh Tay Chân Miệng có nhiều biến chứng nguy hiểm và đặc biệt là diễn biến rất nhanh trong vòng vài giờ.
Do đó, khi trẻ được điều trị bệnh tại nhà, ngoài việc chăm sóc và cho trẻ uống thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ thì cha mẹ cần theo dõi sát diễn biến bệnh của trẻ để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế, tránh hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
Một số dấu hiệu cảnh báo bệnh trở nặng, cha mẹ cần chú ý
- Sốt cao không đáp ứng với điều trị: Trẻ sốt trên 38,5 0C kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
- Giật mình: đây là dấu hiệu của tình trạng nhiễm độc thần kinh. Cha mẹ chú ý quan sát xem tần suất giật mình có tăng theo thời gian hay không.
- Quấy khóc dai dẳng kéo dài: Trẻ có thể quấy khóc nhiều, quấy khóc cả đêm không ngủ (Trẻ cứ ngủ khoảng 15-20 phút lại dậy quấy khóc khoảng 15-20 phút rồi lại ngủ tiếp).
- Một số dấu hiệu khác: khó thở, nôn nhiều, nôn khan, khó nuốt, yếu chân tay, đi loạng choạng…
Các bác sĩ khuyến cáo: Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để được xác định mức độ bệnh, đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, không nên tìm hiểu trên mạng rồi tự ý dùng thuốc, có thể khiến bệnh của trẻ nặng thêm.
Sai lầm phổ biến của phụ huynh
Một số sai lầm khi chăm sóc trẻ tay chân miệng tại nhà:
Không theo dõi sát ban đêm
Bệnh thường khởi phát với sốt nhẹ, quấy khóc, đau họng... Các triệu chứng này không điển hình, dễ nhầm với nhiễm siêu vi hô hấp. Tuy nhiên, tình trạng sốt có thể tăng nhanh lên 39-40°C, tái sốt sau khi hạ. Trẻ cũng có thể sốt cao kéo dài kèm các dấu hiệu như giật mình chới với, lừ đừ, run tay chân, nôn ói... rõ hơn về ban đêm, dễ bị bỏ qua. Phụ huynh nên theo dõi sát thân nhiệt, nhịp thở và biểu hiện bất thường của trẻ, đặc biệt vào ban đêm để phát hiện sớm nguy cơ.
Xem nhẹ triệu chứng giật mình
Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ giật mình khi ngủ là phản xạ sinh lý bình thường. Đối với bệnh tay chân miệng, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm tình trạng nhiễm độc thần kinh. Nếu đi kèm các dấu hiệu nguy hiểm như run chi, đi không vững, nôn ói, lừ đừ, da nổi vân tím, vã mồ hôi lạnh hoặc giật mình từ 2 lần trở lên trong vòng 30 phút, gia đình cần đưa đi khám ngay.
Trẻ bị tay chân miệng có nhiều mụn nước mới nguy hiểm
Không nhất thiết phải nổi nhiều mụn nước thì bệnh tay chân miệng mới nguy hiểm. Nguy cơ không nằm ở số lượng mụn nước mà ở chủng virus (đặc biệt là EV71) và các biến chứng thần kinh, tim mạch. Trẻ vẫn có thể mắc bệnh với triệu chứng nhẹ hoặc không điển hình (chỉ sốt, loét miệng) nhưng vẫn có nguy cơ diễn biến nặng nhanh chóng.
Kiêng tắm khi con mắc tay chân miệng
Cha mẹ nên tắm cho trẻ nhẹ nhàng hàng ngày bằng xà phòng sát khuẩn hoặc nước sạch, không kỳ cọ mạnh, không chọc vỡ hay đắp lá lên nốt phỏng. Sau khi tắm, bôi dung dịch sát khuẩn (như Betadine 3%) để phòng nhiễm trùng da. Cắt móng tay cho con để trẻ không gãi mạnh làm vỡ các nốt phỏng nước.
Tự ý dùng thuốc kháng sinh
Bệnh do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng, thậm chí gây hại thêm nếu dùng sai cách. Khi thấy trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc tay chân miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Bác sĩ lưu ý
Cần đưa trẻ đến ngay bệnh viện nếu thấy trẻ có một trong những biểu hiện sau:
- Trẻ sốt cao liên tục 39 độ C không hạ sau khi đã hạ sốt tích cực.
- Trẻ giật mình chới với, hốt hoảng, thất thần.
- Trẻ có biểu hiện run tay chân (khi đưa đồ chơi cho trẻ cầm), yếu chân tay, trẻ đi đứng loạng choạng.
- Trẻ đảo mắt bất thường, nôn ói nhiều, quấy khóc (dỗ không nín), co giật, thở mệt…
Hiện tại, vẫn chưa có vaccine phòng ngừa bệnh tay chân miệng. Do vậy, biện pháp chính vẫn là vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng (nhất là sau khi thay quần áo, tã lót, sau khi tiếp xúc với phân, nước bọt), rửa sạch đồ chơi, sàn nhà bằng Cloramin B hoặc nước Javel, cách ly trẻ bệnh trong vòng 7 – 10 ngày kể từ ngày khởi bệnh.
Trên thực tế bệnh tay chân miệng thường gặp nhất với trẻ em ở môi trường nhà trẻ, mẫu giáo do trẻ còn nhỏ nên thường đưa tay vào miệng. Với thời tiết hiện nay và việc trẻ quay lại trường học sau kỳ nghỉ dịch kéo dài, cha mẹ, thầy cô cần hướng dẫn nhắc nhở trẻ rửa tay thường xuyên, không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.
Cần rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà. Lau bề mặt tiếp xúc bằng dung dịch Cloramin B 2% hoặc các dung dịch khử khuẩn khác.
Yên tâm chọn khám nhi tại Bệnh viện Phương Nam
Bệnh viện Phương Nam là địa chỉ khám nhi trong ngày và nội trú nhi tiêu chuẩn quốc tế ngay tại Phú Mỹ Hưng, TPHCM:
- Đội ngũ Bác sĩ chuyên môn giàu kinh nghiệm ở cả lĩnh vực nhi lớn và sơ sinh xử trí các bệnh thường gặp và phức tạp ở trẻ em
- Quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt tạo môi trường an toàn cho trẻ nhỏ, tránh lây nhiễm chéo đặc biệt trong thời điểm các bệnh cúm, tay chân miệng,...đang cao điểm
- Phòng khám riêng và khu vui chơi riêng dành trẻ em ở khu khám nhiễm
- Tất cả quy trình từ thăm khám, xét nghiệm đều tuân thủ nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn an toàn của JCI Enterprise
- Phòng nội trú tiện nghi và hiện đại phù hợp cho gia đình
HÃY ĐƯA CON ĐẾN BỆNH VIỆN NGAY KHI CÓ DẤU HIỆU NGHI NGỜ TAY CHÂN MIỆNG
Khoa Nhi và Sơ sinh Bệnh viện Phương Nam
⏰ Giờ khám Nhi & Sơ sinh: Thứ Hai đến Thứ Bảy hàng tuần. Sáng từ 07:30 đến 12:00, Chiều từ 13:00-16:30.
📞 Tổng đài tư vấn & Đặt lịch: 1900 54 54 66
🚨 Cấp cứu (24/7): (028) 7305 7979
📍 Địa chỉ: Số 2 Nguyễn Lương Bằng, Phường Tân Mỹ, TP. HCM