Mỗi sản phụ có một tình trạng sức khỏe khác nhau, vì vậy phương pháp gây tê - gây mê cũng cần được lựa chọn phù hợp. Với thai kỳ có bệnh lý tim mạch hoặc mạch máu, kế hoạch sinh càng cần được chuẩn bị kỹ từ trước.
Trường hợp của chị Kiều Trang, sản phụ con so có tiền sử phình động mạch chủ tại ngực đã đặt stent và hẹp cả hai động mạch dưới đòn, là một ví dụ. Để ca mổ diễn ra an toàn, các bác sĩ Sản khoa, Gây mê hồi sức, Tim mạch và Sơ sinh đã cùng trao đổi, thống nhất phương án theo dõi và chăm sóc riêng cho sản phụ.
Một kế hoạch sinh được chuẩn bị từ sớm
Do có bệnh lý mạch máu từ trước, sản phụ được đánh giá và lên kế hoạch mổ lấy thai chủ động. Sự phối hợp liên khoa này được thực hiện ngay từ bước hội chẩn ban đầu.
Trong ê-kíp Gây mê hồi sức, Bác sĩ Lê Hữu Bình phụ trách đặt đường theo dõi huyết áp liên tục tại động mạch đùi trái; Bác sĩ Trần Anh Tuấn thực hiện gây tê ngoài màng cứng. Việc phân công rõ ràng giúp ê-kíp chủ động ngay từ trước khi bắt đầu gây tê.
Bác sĩ Lê Hữu Bình và bác sĩ Trần Anh Tuấn đặt ống theo dõi huyết áp tại đùi cho sản phụ
Điểm cần lưu ý nhất nằm ở việc lựa chọn phương pháp vô cảm và cách theo dõi huyết áp phù hợp với tình trạng mạch máu của sản phụ.
Vì sao ca mổ cần một phương án riêng?
1. Bệnh lý mạch máu cần được theo dõi sát
Sản phụ đã được đặt stent điều trị phình động mạch chủ tại ngực nhiều năm trước. Gần đây, bác sĩ phát hiện thêm tình trạng hẹp cả hai động mạch dưới đòn. Vì vậy, ê-kíp cần hạn chế những thay đổi huyết áp quá nhanh trong suốt cuộc mổ.
Mục tiêu là giữ huyết áp ổn định gần mức thường ngày của sản phụ, đồng thời bảo đảm tuần hoàn cho cả mẹ và em bé.
Bác sĩ đặt ống thông theo dõi huyết áp liên tục qua động mạch đùi cho sản phụ phình động mạch chủ trước khi gây tê
2. Huyết áp đo ở hai tay không còn phản ánh đầy đủ
Thông thường, huyết áp được đo bằng bao quấn ở cánh tay. Tuy nhiên, do cả hai động mạch dưới đòn đều hẹp, kết quả đo tại tay có thể thấp hơn hoặc khác với huyết áp thực tế. Vì vậy, ê-kíp không thể chỉ dựa vào các chỉ số này để điều chỉnh thuốc trong mổ.
Huyết áp đo ở chân có thể dùng để tham khảo trước mổ, nhưng không thuận tiện cho việc theo dõi liên tục. Do đó, các bác sĩ quyết định đặt một đường đo huyết áp trực tiếp tại động mạch đùi trái.
3. Chọn gây tê ngoài màng cứng để điều chỉnh từng bước
- Gây mê toàn thân và gây tê tủy sống đều là những phương pháp thường dùng trong mổ lấy thai. Sau khi cân nhắc tình trạng của sản phụ, ê-kíp không lựa chọn hai phương pháp này làm phương án ưu tiên:
- Gây mê toàn thân có thể làm huyết áp và nhịp tim thay đổi nhanh trong lúc bắt đầu gây mê và đặt ống thở. Tuy nhiên, phương pháp này vẫn luôn được chuẩn bị để sử dụng khi cần cấp cứu.
- Gây tê tủy sống có tác dụng nhanh nhưng cũng có thể làm huyết áp giảm đột ngột. Với sản phụ có bệnh lý động mạch và huyết áp hai tay khó đánh giá, ê-kíp cần một phương pháp có thể điều chỉnh từ từ.
Vì vậy, gây tê ngoài màng cứng được lựa chọn. Thuốc tê được sử dụng từng liều nhỏ, giúp bác sĩ theo dõi phản ứng của cơ thể và điều chỉnh phù hợp trong suốt quá trình mổ.
4. Theo dõi huyết áp liên tục qua động mạch đùi trái
Trước khi gây tê, Bác sĩ Lê Hữu Bình cùng ê-kíp Gây mê hồi sức đặt một ống thông nhỏ vào động mạch đùi trái. Đường theo dõi này giúp ghi nhận huyết áp liên tục theo từng nhịp tim và phát hiện sớm những thay đổi cần xử trí.
Sau khi hệ thống theo dõi được thiết lập, Bác sĩ Trần Anh Tuấn thực hiện gây tê ngoài màng cứng. Huyết áp, nhịp tim và tình trạng của sản phụ được theo dõi sát trong suốt quá trình gây tê và phẫu thuật.
Sự phối hợp giữa theo dõi huyết áp liên tục và gây tê ngoài màng cứng từng bước giúp ê-kíp chủ động hơn, thay vì phụ thuộc vào huyết áp đo tại hai cánh tay vốn không còn đủ tin cậy.
5. Chăm sóc sau mổ và sử dụng thuốc đúng thời điểm
Trước mổ, sản phụ đang dùng aspirin 81 mg mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ Tim mạch. Sau mổ, ê-kíp tiếp tục đánh giá nguy cơ hình thành cục máu đông để lựa chọn thuốc dự phòng phù hợp.
Do sản phụ có ống thông ngoài màng cứng, thời điểm rút ống và thời điểm bắt đầu thuốc dự phòng huyết khối cần được sắp xếp cẩn thận. Mục tiêu là vừa bảo đảm giảm đau, vừa hạn chế nguy cơ chảy máu và huyết khối.
Ống thông ngoài màng cứng được rút sớm khi các điều kiện an toàn đã được đáp ứng. Sau đó, thuốc dự phòng huyết khối được sử dụng theo kế hoạch của ê-kíp điều trị.
Mẹ tròn con vuông
Thai kỳ được duy trì đến 38 tuần 5 ngày và ca mổ lấy thai được thực hiện theo kế hoạch. Trong suốt cuộc mổ, huyết áp của sản phụ được theo dõi liên tục qua động mạch đùi trái và duy trì ổn định.
Sau mổ, sản phụ tỉnh táo, hồi phục vận động tốt và tiếp tục được theo dõi theo kế hoạch liên chuyên khoa. Em bé chào đời an toàn, được ê-kíp Sơ sinh tiếp nhận và đánh giá.
Khoảnh khắc viên mãn sau ca mổ lấy thai cho sản phụ phình động mạch chủ tại Bệnh viện Phương Nam
Thông điệp dành cho sản phụ có bệnh lý tim mạch
Sản phụ có tiền sử phình động mạch chủ, hẹp động mạch dưới đòn, đã đặt stent hoặc có bệnh lý tim mạch khác nên khám thai sớm và mang theo đầy đủ hồ sơ bệnh lý khi đi khám.
Việc xây dựng kế hoạch sinh từ sớm với sự phối hợp của Sản khoa, Gây mê hồi sức, Tim mạch và Sơ sinh giúp bác sĩ chuẩn bị phương án phù hợp cho mẹ và bé, thay vì chờ đến khi chuyển dạ mới xử trí.
Tại Bệnh viện Phương Nam, các thai kỳ nguy cơ cao được hội chẩn liên chuyên khoa để lựa chọn phương pháp theo dõi, gây tê - gây mê và chăm sóc sau mổ phù hợp với từng sản phụ.
Nếu bạn hoặc người thân đang mang thai và có bệnh lý nền, hãy liên hệ Bệnh viện Phương Nam qua hotline 1900 54 54 66 (phím 5) để được tư vấn và xây dựng kế hoạch theo dõi thai kỳ phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Sản phụ bị phình động mạch chủ có sinh thường được không?
Việc sinh thường hay sinh mổ phụ thuộc vào mức độ phình động mạch chủ và tình trạng huyết động của từng sản phụ. Bác sĩ sẽ đánh giá kỹ tiền sử bệnh lý tim mạch để đưa ra phương án sinh phù hợp và an toàn nhất cho mẹ và bé.
Mổ lấy thai cho người bệnh tim mạch có an toàn không?
Mổ lấy thai vẫn an toàn nếu được lên kế hoạch kỹ lưỡng, có sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa và theo dõi sát huyết áp, nhịp tim của sản phụ trong suốt quá trình phẫu thuật.
---------
BỆNH VIỆN PHƯƠNG NAM - THÀNH VIÊN TẬP ĐOÀN Y TẾ PHƯƠNG CHÂU
Tập đoàn bệnh viện sản nhi tư nhân hàng đầu Việt Nam cung cấp trải nghiệm xuất sắc với hệ sinh thái Sản - Phụ - Nhi - IVF - Đa Khoa toàn diện.