Theo thống kê, sau sinh có khoảng 15-20% mẹ bỉm gặp phải tình trạng tắc tia sữa. Khi gặp phải tình trạng này sẽ làm mẹ đau nhức, sưng tấy và ảnh hưởng lớn đến mong muốn nuôi con bằng sữa mẹ. Nhiều trường hợp không được điều trị sớm có thể dẫn đến áp xe tuyến vú, u xơ…
Tắc tia sữa là gì?
Tắc tia sữa sau sinh là tình trạng sữa mẹ bị ứ đọng, đông kết trong ống dẫn sữa mà không thể thoát ra ngoài dẫn đến tình trạng căng tức, đau và làm việc cho con bú của mẹ gặp nhiều khó khăn.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do sữa mẹ được sản xuất ra từ các nang sữa, theo các ống dẫn đổ về khoang chứa sữa nằm ở phía sau quầng vú, dưới động tác bú mút của trẻ, sữa sẽ chảy ra ngoài. Tuy nhiên, vì một lý do nào nào đó lòng ống dẫn bị hẹp dẫn đến tắc tia sữa.
Tình trạng này có thể xảy ra ở bất cứ sản phụ nào giai đoạn sau sinh từ 6-8 tuần.
Nguyên nhân gây nên tình trạng tắc tia sữa
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:
- Vừa mới sinh con: một số mẹ gặp phải tình trạng tắc tia sữa sau sinh. Bầu ngực chứa rất nhiều sữa nhưng vẫn không thể chảy ra ngoài cho bé bú được.
- Sữa mẹ dư thừa: hầu hết trong các trường hợp, nguyên nhân gây tắc tia sữa là do sữa mẹ còn thừa ở trong bầu ngực do em bé không bú hết hoặc bạn không hút phần sữa thừa sau khi bé đã bú no, dẫn đến sữa còn đọng lại, gây ra tắc nghẽn.
- Ngực chịu áp lực: mặc áo trong quá chật, áo bó hoặc mang địu bé trước ngực đôi khi cũng khiến các tia sữa bị tắc. Ngoài ra, việc nằm sấp khi ngủ và tập luyện thể thao cũng gây ra tình trạng tương tự.
- Ít hút sữa ra ngoài: nếu ít hút sữa hoặc hút không hết sữa, bạn dễ gặp phải tình trạng tắc tia sữa. Lực hút của máy yếu không thể hút hết sữa ra ngoài cũng có thể là nguyên nhân khiến bạn bị tắc tia sữa.
- Bé ngậm bắt vú mẹ không đúng: Khi bé ngậm vú mẹ không đúng cách, bé sẽ không thể bú đủ lượng sữa mẹ sản xuất ra. Do đó, sữa còn tồn đọng lại trong bầu ngực là nguyên nhân dẫn đến tắc tia sữa.
- Mẹ không cho bú thường xuyên: nếu không cho bé bú thường xuyên hoặc không hút sữa ra hết trong khoảng 5 giờ đến 1 ngày sẽ gây tình trạng tắc tia sữa
- Căng thẳng và Stress: Sự căng thẳng sẽ làm chậm quá trình sản sinh hormone oxytocin có nhiệm vụ kích thích vú tiết sữa.
Dấu hiệu nhận biết tắc tia sữa sau sinh
Dù mẹ đang ở giai đoạn đầu cho con bú sữa mẹ hoặc đã cho con bú một thời gian, tình trạng tia sữa bị tắc nghẽn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Mẹ có thể chú ý thấy một số dấu hiệu nhận biết mình đang bị tắc tia sữa:
- Sữa không tiết ra hoặc tiết ra rất ít, ngay cả khi mẹ chủ động vắt sữa.
- Ngực căng cứng và to hơn so với bình thường, mức độ căng cứng càng lúc càng to dần, cảm giác đau nhức.
- Tắc tia sữa thành cục cứng. Khi sờ vào bầu vú, mẹ cảm nhận được một hoặc nhiều điểm cứng.
- Ngực sưng nóng đỏ.
- Đôi khi tắc tia sữa gây sốt.
Cần làm gì khi bị tắc tia sữa?
Khi gặp phải các dấu hiệu tắc tia sữa, mẹ có thể tự xử trí tại nhà thông qua các hướng dẫn sau:
- Trước khi cho bé bú, mẹ nên dùng khăn ấm để chườm ấm bầu ngực. Đồng thời, massage nhẹ nhàng bầu ngực từ trên xuống dưới và từ ngoài vào trong để lưu thông sữa tốt hơn.
- Nên xoa bóp đầu ti nhẹ nhàng theo vòng tròn nhằm kích thích và khơi thông tia sữa.
- Cho bé bú ở bên ngực bị tắc trước, sau đó mới chuyển sang bên ngực còn lại.
- Sau khi bé bú xong, mẹ nên hút hết sữa còn lại ra ngoài bằng tay hoặc máy hút sữa chuyên dụng để đảm bảo sữa không còn dư trong bầu ngực gây ứ đọng.
- Mẹ nên mặc áo ngực thoải mái hoặc hạn chế mặc áo ngực để bầu ngực được thông thoáng hơn, là cách giúp sữa được lưu thông dễ dàng hơn.
Khi nào mẹ nên đến gặp bác sĩ ngay?
Không phải trường hợp tắc tia sữa nào cũng có thể tự xử trí tại nhà. Mẹ cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt khi có các dấu hiệu sau:
- Sốt cao (trên 38.5°C), kèm theo ớn lạnh, mệt mỏi
- Ngực sưng đỏ, đau nhiều, vùng da căng bóng và nóng ran
- Xuất hiện khối cứng lớn, không giảm sau khi đã massage và cho bé bú
- Đau kéo dài nhiều ngày, tình trạng không cải thiện hoặc ngày càng nặng hơn
- Có dấu hiệu nghi ngờ áp xe vú (đau dữ dội, vùng ngực có thể mềm ở giữa, chứa mủ)
Đây có thể là dấu hiệu của viêm tuyến vú hoặc áp xe tuyến vú, nếu không điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của mẹ và việc nuôi con bằng sữa mẹ.
Trung tâm chăm sóc và phục hồi sau sinh Phương Châu - Giải pháp toàn diện cho mẹ bỉm sau sinh
Thấu hiểu những áp lực mà mẹ phải đối mặt, Trung tâm chăm sóc và phục hồi sau sinh Phương Châu sắp ra mắt với định hướng trở thành nơi đồng hành cùng mẹ trong giai đoạn hồi phục sau sinh một cách khoa học - an toàn - trọn vẹn.
Đây cũng là một bước tiến nhằm hoàn thiện bức tranh chăm sóc sức khỏe toàn diện cho mẹ và bé đầu tiên tại khu vực ĐBSCL, nơi mẹ không chỉ “vượt cạn an toàn” mà còn được chăm sóc đúng cách trong hành trình sau sinh.
Tại đây, mẹ không chỉ được chăm sóc về thể chất mà còn được quan tâm đến sức khỏe tinh thần thông qua:
- Chế độ nghỉ ngơi và dinh dưỡng được thiết kế phù hợp.
- Hỗ trợ giữ bé và hướng dẫn mẹ từng bước làm quen và chăm sóc con, giúp mẹ giảm tải áp lực.
- Theo dõi hồi phục sau sinh bởi đội ngũ chuyên môn.
- Không gian riêng tư, thư giãn để mẹ thật sự nghỉ ngơi.
- Các hoạt động được thiết kế riêng cho thời gian ở cữ của mẹ.
Đây sẽ là một trong những giải pháp giúp mẹ không phải “gồng mình” sau sinh, mà có thể an tâm hồi phục trong sự chăm sóc đúng cách.
Tập đoàn y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng, với hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khỏe cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn – nhân văn – lấy người bệnh làm trung tâm.