Bài viết được cố vấn nội dung bởi BS. Trần Quốc Huy - Phó Trưởng khoa Cấp cứu Sản - Phòng sanh, Bệnh viện Quốc tế Phương Châu
Giang mai là gì?
Giang mai là một bệnh hệ thống, gây ra bởi Treponema Pallidum, bệnh lây qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con. Giang mai được phân thành hai loại: Giang mai mắc phải (thường qua đường tình dục hoặc đường máu) và giang mai bẩm sinh (lây từ mẹ sang con).
Giang mai có ba giai đoạn lâm sàng
- Giang mai sơ cấp: Người bị nhiễm bệnh xuất hiện các vết loét không đau (thường gặp ở vùng hậu môn, sinh dục, miệng, trực tràng) được gọi là săng giang mai.
- Giang mai thứ cấp: đặc trưng bởi phát ban và sốt, đau cơ (bắt đầu từ 2-3 tháng sau khi khởi phát săng, kéo dài 2-6 tuần) tiếp theo là giai đoạn không triệu chứng kéo dài nhiều năm.
- Giang mai giai đoạn 3: giang mai thần kinh, giang mai tim mạch,…
Dịch tễ học
Mỗi năm có khoảng 1,5 triệu phụ nữ nhiễm giang mai, tỉ lệ ước tính trong khu vực là:
- Châu Phi: 39.3%
- Châu Mỹ: 7.8%
- Châu Á: 44.3%
- Địa Trung Hải: 3%
- Thái Bình Dương: 4%
Biểu hiện của giang mai trong thai kỳ là gì?
Biểu hiện của giang mai trong thai kỳ cũng giống như ở những phụ nữ không mang thai, giang mai có thể mắc ở bất cứ giai đoạn nào của thai kỳ. Nếu nhiễm bệnh trong thai kỳ vi khuẩn T.Pallidum sẽ truyền qua thai nhi từ tuần 18-26 của thai kỳ (sớm nhất là tuần thứ 9).
Giang mai trong thai kỳ sẽ gây ra hậu quả gì?
Gần 1,5 triệu phụ nữ mang thai nhiễm giang mai mỗi năm, đó là một con số đáng quan tâm. Khoảng một nửa số phụ nữ mang thai không được điều trị sẽ dẫn đến những hậu quả do giang mai truyền sang con như:
- Thai nhẹ cân
- Thai lưu, phù thai
- Sinh non
- Tăng tỉ lệ tử vong chu sinh
Giang mai bẩm sinh
Giang mai bẩm sinh có thể gây ra các triệu chứng như:
- Viêm giác mạc kẽ, mũi tẹt, trán dô, xướng chày lưỡi kiếm
- Điếc bẩm sinh
- Răng Hutchinson
- Nứt da quanh miệng, viêm nướu,..
Có cách nào để tầm soát giang mai trong thai kỳ?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tầm soát giang mai trong các trường hợp sau:
- Cho tất cả phụ nữ có thai trong lần khám thai đầu tiên, có thể lập lại trong tam cá nguyệt thứ 3 để phát hiện giang mai trong thai kỳ.
- Vào thời điểm sắp sinh nếu không làm xét nghiệm trước đó
- Sảy thai tự nhiên hoặc thai lưu
- Tầm soát với các chẩn đoán bệnh lây qua đường tình dục khác
Các xét nghiệm có thể được thực hiện
- Non-Treponema: RPR, VDRL
- Treponema: TPHA, EIA, FTA
Tiêu chuẩn chẩn đoán dương tính khi thai phụ dương tính với cả hai xét nghiệm
Các cặp vợ chồng trước khi kết hôn hoặc trước khi mang thai, nên tầm soát giang mai cũng như các bệnh lây qua đường tình dục khác để có biện pháp điều trị và chuẩn bị cho phù hợp.
Giang mai có thể điều trị được hay không?
Giang mai là bệnh có thể điều trị được
Lựa chọn đầu tay là Benzathine Penicillin G (BPG) 2.4 triệu đơn vị, tiêm bắp một liều duy nhất. Một số chuyên gia đề nghị 2.4 triệu đơn vị vào ngày 1 và ngày 8 nhưng hiện chưa đủ bằng chứng để chứng minh. Bệnh nhân được theo dõi 30 phút sau tiêm.
Có cần điều trị cho con sau sinh không?
Tất cả trẻ sơ sinh không có triệu chứng sinh ra từ mẹ có huyết thanh dương tính được tiêm một liều BPG 50000 đơn vị/kg, cho dù mẹ được điều trị hay chưa điều trị trong thời kỳ mang thai.
Trẻ sơ sinh có bất kỳ dấu hiệu nào của giang mai bẩm sinh nên được điều trị bằng BPG hoặc Procaine trong 10 ngày.
Mắc giang mai trong thai kỳ nên sinh thường hay mổ lấy thai?
Không có chỉ định mổ lấy thai trong trường hợp nhiễm giang mai, mổ lấy thai sẽ phụ thuộc vào chỉ định y khoa.
Cách phòng ngừa lây nhiễm là gì?
Phòng ngừa giang mai cũng giống như phòng ngừa các bệnh lây qua đường tình dục khác: sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, không nên có quá nhiều bạn tình,…
Tài liệu tham khảo:
Word Health Organization Guidelines for Treatment of Treponema Pallidum (syphilis).