Vì sao trẻ dễ rối loạn tiêu hóa dịp Tết?

Bài viết được cố vấn chuyên môn bởi ThS. BS. CKI. Hồ Thanh Huy – Bác sĩ khám và điều trị khoa Nhi – BVQT Phương Châu

Dịp Tết Nguyên đán là giai đoạn trẻ có nhiều thay đổi về chế độ ăn uống và sinh hoạt so với ngày thường. Trên thực tế, rối loạn tiêu hóa là một trong những nhóm bệnh lý phổ biến ở trẻ em trong và sau Tết, với các biểu hiện thường gặp như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi, biếng ăn, đau bụng tái đi tái lại.

1. Thay đổi khẩu phần ăn đột ngột

Trong dịp Tết, chế độ ăn của trẻ thường có xu hướng:

• Tăng thực phẩm giàu đạm và chất béo
• Tăng đồ nếp, đồ ngọt, bánh mứt
• Ăn quá nhiều thực phẩm, ăn thực phẩm mới trong khẩu phần ăn
• Giảm lượng rau xanh và chất xơ

Trong khi đó, hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện về mặt chức năng, khả năng thích nghi với sự thay đổi nhanh kém hơn người lớn. Việc thay đổi khẩu phần đột ngột có thể làm rối loạn quá trình tiêu hóa và hấp thu.

2. Rối loạn nhịp sinh hoạt

Ngủ muộn, ăn không đúng giờ, di chuyển nhiều và sử dụng thực phẩm tại nhiều môi trường  khác nhau trong dịp Tết có thể:

• Làm rối loạn nhịp sinh học của hệ tiêu hóa
• Ảnh hưởng đến nhu động ruột và quá trình tiêu hóa, hấp thu
• Góp phần gây ra  tình trạng chán ăn, đầy bụng, khó tiêu và giảm khả năng dung nạp thức ăn ở trẻ

3. Các nhóm thực phẩm ngày Tết dễ gây “quá tải” cho hệ tiêu hóa trẻ

3.1 Thực phẩm giàu đạm và chất béo (thịt kho, món chiên, xào)

Nhóm thực phẩm này cần thời gian tiêu hóa lâu hơn. Khi ăn lặp lại nhiều bữa, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể gây:

• Cảm giác đầy bụng, chướng hơi, chậm tiêu
• Làm giảm tốc độ làm rỗng dạ dày
• Giảm cảm giác thèm ăn

3.2 Thực phẩm từ nếp (bánh chưng, bánh tét)

So với tinh bột thông thường, thực phẩm từ nếp:

• Khó tiêu hơn
• Dễ gây chướng bụng, đầy hơi
• Không phù hợp khi ăn quá nhiều, đặc biệt với trẻ có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện

3.3 Bánh mứt, kẹo và nước ngọt

Lượng đường cao và thiếu chất xơ, có thể:

• Ảnh hưởng nhu động ruột
• Tăng nguy cơ táo bón
• Khiến trẻ nhanh no, ăn kém/ bỏ bữa chính

3.4 Ăn uống không theo bữa cố định

Việc ăn vặt nhiều lần trong ngày, không theo giờ giấc ổn định khiến hệ tiêu hóa:

• Không có thời gian nghỉ ngơi
• Dễ bị quá tải trong thời gian ngắn

4. Những biểu hiện rối loạn tiêu hóa trẻ thường gặp sau Tết

Phụ huynh nên theo dõi và lưu ý nếu trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Táo bón hoặc đi cầu không đều
• Đầy bụng, chướng bụng, khó tiêu
• Biếng ăn kéo dài
• Đau bụng tái diễn, đặc biệt sau ăn
• Mệt mỏi, giảm hoạt động

Nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời, các rối loạn này có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng và thể trạng chung của trẻ.

5. Khi nào phụ huynh nên đưa trẻ đi khám?

Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám khi:

• Trẻ lừ đừ, ăn kém hay nôn ói tất cả mọi thứ
• Tiêu phân lỏng nước liên tục hay tiêu phân máu
• Trẻ đau bụng nhiều lần trong ngày
• Táo bón kèm đau bụng, chướng bụng rõ
• Trẻ ăn kém rõ rệt, sụt cân hoặc mệt mỏi

Việc thăm khám giúp bác sĩ:

• Đánh giá chính xác tình trạng hệ tiêu hóa
• Loại trừ các bệnh lý tiêu hóa cần can thiệp
• Tư vấn chế độ chăm sóc và dinh dưỡng phù hợp

Chủ động kiểm tra sức khỏe cho trẻ trước Tết - giải pháp phòng ngừa hiệu quả. Khám sức khỏe tổng quát cho trẻ trước Tết giúp:

• Đánh giá chức năng hệ tiêu hóa
• Phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ
• Tư vấn chế độ ăn uống phù hợp trong dịp Tết
• Giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa kéo dài sau Tết

Chủ động kiểm tra sức khỏe cho trẻ trước Tết là bước chuẩn bị cần thiết, giúp trẻ ăn Tết khỏe mạnh và giúp phụ huynh an tâm hơn trong suốt kỳ nghỉ. Tết là thời gian sum vầy của gia đình, nhưng cũng là giai đoạn hệ tiêu hóa của trẻ phải thích nghi với nhiều thay đổi. Việc quan tâm và chuẩn bị sớm cho sức khỏe tiêu hóa của trẻ sẽ giúp hạn chế những vấn đề không mong muốn sau Tết.