RSV (Respiratory Syncytial Virus – virus hợp bào hô hấp) là một trong những tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ nhỏ. Bệnh thường bắt đầu với những triệu chứng khá giống cảm lạnh như sổ mũi, ho, sốt nhẹ nhưng có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản cấp gây khó thở, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi nói chung hay dưới 6 tháng nói riêng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), RSV gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện và khoảng 100.000 ca tử vong mỗi năm ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu. Đáng lưu ý, khoảng một nửa số ca tử vong do RSV ở trẻ em xảy ra ở nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi. (*)
Vì vậy, khi mùa bệnh hô hấp đến, cha mẹ cần hiểu rõ RSV lây truyền như thế nào, nhận biết các dấu hiệu bất thường và chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe hô hấp của trẻ.
RSV là gì?
RSV là một loại virus gây nhiễm trùng đường hô hấp, có thể ảnh hưởng đến cả đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới.
Ở nhiều trẻ, RSV có thể chỉ gây các triệu chứng nhẹ giống cảm lạnh và tự cải thiện. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, virus có thể đi sâu xuống các đường thở nhỏ, gây viêm và tăng tiết dịch. Khi đó, trẻ có thể xuất hiện khò khè, thở nhanh hoặc khó thở.
RSV là một trong những nguyên nhân thường gặp của viêm tiểu phế quản cấp ở trẻ nhỏ.
RSV lây truyền như thế nào?
RSV có khả năng lây lan qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc gần với người nhiễm virus.
Virus có thể lây khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, hoặc khi trẻ tiếp xúc với dịch tiết chứa virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng. RSV cũng có thể tồn tại trên một số bề mặt trong một khoảng thời gian nhất định.
Điều này khiến trẻ nhỏ có thể tiếp xúc với RSV ngay trong những môi trường quen thuộc như gia đình, nhà trẻ hoặc khi tiếp xúc với anh chị em, người thân đang có triệu chứng hô hấp.
Đặc biệt, người lớn hoặc trẻ lớn đôi khi chỉ có biểu hiện nhẹ như sổ mũi, ho nhưng vẫn có thể là nguồn lây RSV cho trẻ nhỏ.
Trẻ nào có nguy cơ mắc RSV nặng?
Bất kỳ trẻ nào cũng có thể mắc RSV. Tuy nhiên, một số nhóm trẻ có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn, bao gồm:
- Trẻ dưới 3 tháng
- Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân.
- Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi mạn tính.
- Trẻ có bệnh lý thần kinh cơ.
- Trẻ có hệ miễn dịch suy yếu.
Trẻ càng nhỏ thì đường thở càng hẹp và khả năng dự trữ hô hấp còn hạn chế. Vì vậy, khi đường thở bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc hô hấp và bú.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa chỉ những trẻ thuộc nhóm nguy cơ mới cần được lưu ý. Trẻ khỏe mạnh vẫn có thể mắc RSV, vì vậy cha mẹ cần theo dõi sát khi trẻ xuất hiện các triệu chứng hô hấp.
Dấu hiệu RSV ở trẻ nhỏ cha mẹ cần biết
RSV thường khởi đầu với những triệu chứng tương tự cảm lạnh như:
- Sổ mũi, nghẹt mũi.
- Ho.
- Sốt.
- Trẻ quấy khó chịu hoặc mệt hơn bình thường.
Ở một số trẻ, triệu chứng có thể tiến triển thành nhiễm trùng đường hô hấp dưới với các biểu hiện:
- Khò khè.
- Thở nhanh.
- Khó thở.
- Co lõm lồng ngực khi thở.
- Bú hoặc ăn kém.
- Mệt nhiều.
Đừng chỉ quan sát cơn ho, hãy quan sát cách trẻ thở
Đây là điều cha mẹ đặc biệt cần lưu ý khi chăm sóc trẻ có triệu chứng hô hấp.
Nếu trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh rõ rệt, co lõm lồng ngực, tím tái, bú kém rõ rệt, lừ đừ hoặc khó đánh thức, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, không nên tự ý trì hoãn việc thăm khám khi nhận thấy tình trạng hô hấp của trẻ thay đổi.
RSV có thể phòng ngừa bằng cách nào?
Không phải lúc nào cũng có thể ngăn trẻ hoàn toàn khỏi RSV, nhưng cha mẹ có thể giảm nguy cơ lây nhiễm bằng những biện pháp đơn giản và thực hiện thường xuyên.
1. Rửa tay sạch
Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trước khi bế, cho trẻ ăn hoặc chăm sóc trẻ. Người thân và người chăm sóc trẻ cũng nên duy trì thói quen này.
2. Hạn chế tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp
Khi trẻ còn nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, nên hạn chế tiếp xúc gần với người đang ho, sổ mũi, sốt hoặc có các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
3. Giữ vệ sinh các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc
Thường xuyên vệ sinh đồ chơi, tay nắm cửa, bề mặt và những vật dụng trẻ hay chạm vào.
4. Thực hiện vệ sinh hô hấp
Khi ho hoặc hắt hơi, người chăm sóc cần che miệng, mũi đúng cách và rửa tay sau đó. Nếu đang có triệu chứng hô hấp, nên hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ.
5. Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi bệnh hô hấp gia tăng
Trong thời điểm các bệnh lý hô hấp đang lưu hành mạnh, cha mẹ có thể cân nhắc hạn chế đưa trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, đến những nơi đông người hoặc không gian kín, kém thông thoáng.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Không phải trẻ nhiễm RSV nào cũng cần nhập viện. Nhiều trường hợp có triệu chứng nhẹ và có thể hồi phục với chăm sóc phù hợp.
Tuy nhiên, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám khi triệu chứng hô hấp tăng lên hoặc trẻ có những dấu hiệu bất thường.
Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ có:
Khó thở – tím tái – thở nhanh rõ rệt – co lõm lồng ngực – bú kém nhiều – lừ đừ hoặc khó đánh thức.
Việc đánh giá sớm giúp bác sĩ xác định mức độ bệnh và có hướng chăm sóc, theo dõi phù hợp với tình trạng của từng trẻ.
Chủ động phòng ngừa RSV từ những điều nhỏ nhất
RSV có thể bắt đầu bằng những triệu chứng rất quen thuộc như sổ mũi và ho. Nhưng ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, tình trạng hô hấp có thể thay đổi nhanh chóng.
Hiểu về RSV – biết cách phòng lây nhiễm – nhận biết sớm dấu hiệu bất thường – đưa trẻ đi khám đúng lúc là những điều cha mẹ có thể chủ động làm để bảo vệ sức khỏe hô hấp của con.
Nếu trẻ có triệu chứng hô hấp hoặc cha mẹ cần được tư vấn về tình trạng sức khỏe của trẻ, hãy liên hệ Nhi khoa Phương Châu để được hướng dẫn và thăm khám phù hợp.
Tổng đài 1900 5454 66 sẵn sàng hỗ trợ quý gia đình những thông tin cần thiết
Nguồn tham khảo:
World Health Organization (WHO). Respiratory syncytial virus (RSV).
WHO. Respiratory syncytial virus (RSV) immunization products – Questions and Answers. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/respiratory-syncytial-virus-%28rsv%29?utm