Bài viết được cố vấn nội dung bởi BS. Nguyễn Lê Hoàng Dung – Trung tâm Sàn chậu & Thẩm mỹ Phụ khoa, BVQT Phương Châu
Sau hành trình mang thai và vượt cạn, cơ thể người phụ nữ cần thời gian để phục hồi, đặc biệt là vùng cơ sàn chậu – cấu trúc võng nâng đỡ toàn bộ cơ quan vùng chậu như bàng quang, tử cung và trực tràng. Rất nhiều sản phụ âm thầm chịu đựng những rối loạn tại vùng này vì nghĩ rằng đó là "sự hy sinh tất yếu" của việc làm mẹ. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định: chị em hoàn toàn có thể phục hồi và lấy lại chất lượng cuộc sống sau sinh.
Vì sao sàn chậu bị tổn thương sau sinh?
Nhiều người cho rằng chỉ sinh ngả âm đạo (sinh thường) mới gây những ảnh hưởng đến vùng cơ sàn chậu. Thực tế, ngay cả khi sinh mổ, hệ thống cơ và dây chằng vùng chậu đã phải chịu áp lực liên tục trong suốt 9 tháng thai kỳ do trọng lượng của thai nhi và sự thay đổi nội tiết tố. Quá trình rặn đẻ trong sinh thường hoặc những can thiệp y khoa (như cắt may tầng sinh môn, sinh hút/giác hút) càng làm tăng nguy cơ giãn, rách và suy yếu hệ thống nâng đỡ này.
4 Dấu hiệu "cảnh báo" không nên bỏ qua
Nếu bạn gặp một trong các triệu chứng dưới đây trong giai đoạn hậu sản, đó là lúc cơ sàn chậu đang "lên tiếng":
- Són tiểu: Rỉ nước tiểu vô thức khi cười to, ho, hắt hơi hoặc khi mang vác vật nặng.
- Cảm giác tức nặng vùng cửa mình: Có khối sa lồi ở âm đạo, cảm giác như có vật gì vướng víu rớt ra ngoài (dấu hiệu sớm của sa tạng chậu).
- Đau vùng chậu mãn tính: Đau tức vùng bụng dưới, thắt lưng hoặc đau vết may tầng sinh môn kéo dài.
- Suy giảm chất lượng tình dục: Cảm giác đau, khô rát, lỏng lẻo hoặc giảm khoái cảm khi sinh hoạt vợ chồng trở lại.
Tái khám Sàn chậu giai đoạn hậu sản: Thời điểm "Vàng" để đánh giá và phục hồi
Thời điểm lý tưởng nhất để thực hiện tầm soát và bắt đầu lộ trình phục hồi chức năng sàn chậu là từ 4 đến 6 tuần sau sinh. Can thiệp càng sớm, hiệu quả phục hồi chức năng càng cao, giúp dứt điểm triệu chứng nhanh chóng và ngăn ngừa biến chứng sa tạng chậu khi bước vào độ tuổi mãn kinh. Tại Trung tâm Sàn chậu- Thẩm mỹ phụ khoa- Bệnh viện Quốc tế Phương Châu, bệnh nhân sẽ được thăm khám sàn chậu với quy trình thiết kế riêng biệt:
- Đánh giá sức mạnh cơ sàn chậu: Thông qua hệ thống máy đo điện cơ ( được tích hợp trên các dòng máy Biofeedback chuyên sâu), bác sĩ sẽ ghi nhận được trương lực cơ lúc nghỉ ngơi, khả năng huy động cơ và mức độ mỏi cơ. Mọi thông số đều được số hóa thành biểu đồ, giúp chẩn đoán chính xác tình trạng cơ sàn chậu đang bị "tăng hoạt" (co thắt quá mức gây đau) hay "thiếu hoạt động" (lỏng lẻo, yếu ớt).
- Tầm soát sa tạng chậu: Ứng dụng hệ thống phân độ POP-Q (Pelvic Organ Prolapse Quantification) do Hiệp hội Niệu phụ khoa Quốc tế (IUGA) khuyến cáo để phát hiện sớm các mức độ sa tử cung, sa bàng quang hay trực tràng.
- Đánh giá mô sẹo: Kiểm tra quá trình lành thương và độ đàn hồi của các vết rách tầng sinh môn hoặc sẹo mổ.
- Siêu âm Sàn chậu 3D/4D (3D/4D Pelvic Floor Ultrasound): Đây được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong hình ảnh học sàn chậu không xâm lấn. Siêu âm 4D cho phép quan sát động (khi rặn đẻ, ho hoặc rặn vệ sinh) toàn bộ cấu trúc 3 khoang vùng chậu. Kỹ thuật này giúp bác sĩ phát hiện các tổn thương sâu sau chuyển dạ.
Sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng chuyên sâu và các công cụ cận lâm sàng tiên tiến này chính là chìa khóa để "bắt đúng bệnh" và thiết kế lộ trình phục hồi chức năng cá thể hóa, mang lại hiệu quả điều trị tối ưu nhất cho mỗi sản phụ.
Giải pháp phục hồi chuẩn Y khoa: Không chỉ là "Tập Kegel"
Nhiều chị em tự tìm hiểu và thực hiện bài tập Kegel tại nhà nhưng không thấy cải thiện. Nghiên cứu chỉ ra rằng có đến 30 - 40% phụ nữ thực hiện sai kỹ thuật (thường gồng nhầm cơ bụng, cơ đùi hoặc nín thở thay vì co thắt cơ sàn chậu), dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn.
Tại các Trung tâm Sàn chậu & Thẩm mỹ phụ khoa Phương Châu chuyên sâu, việc điều trị được cá thể hóa bằng các công nghệ y học chứng cứ tiên tiến:
- Liệu pháp Phản hồi sinh học (Biofeedback) kết hợp điện cơ (EMG): Đây là tiêu chuẩn vàng trong phục hồi chức năng sàn chậu. Bằng cách sử dụng đầu dò cảm biến, thiết bị sẽ ghi nhận hoạt động điện cơ của cơ sàn chậu và hiển thị thành các biểu đồ trực quan trên màn hình. Qua đó, bác sĩ và chính sản phụ có thể "nhìn thấy" chính xác cơ nào đang co thắt, giúp nhận biết nhóm cơ đúng và rèn luyện kỹ thuật co – thắt cơ một cách tuyệt đối chính xác.
- Kích thích điện (Electrical Stimulation): Sử dụng các xung điện an toàn để kích thích sự co cơ thụ động đối với những trường hợp sức cơ sàn chậu yếu
- Hướng dẫn thay đổi lối sống: Thiết lập thói quen đi vệ sinh đúng sinh lý, kiểm soát cân nặng và chế độ dinh dưỡng phòng ngừa táo bón.
Lời khuyên từ bác sĩ Nguyễn Lê Hoàng Dung- Trung tâm Sàn chậu-Thẩm mỹ phụ khoa- Bệnh viện Quốc tế Phương Châu:
“Sức khỏe của người mẹ quan trọng không kém sự phát triển của em bé. Những rối loạn chức năng sàn chậu sau sinh không phải là điều để giấu giếm hay cam chịu. Hãy chủ động thăm khám tại Trung tâm Sàn chậu thuộc các Bệnh viện uy tín để được đánh giá toàn diện. Với các phác đồ phục hồi không xâm lấn kết hợp hệ thống Biofeedback hiện đại, bạn sẽ nhanh chóng lấy lại sự tự tin, sức khỏe và tận hưởng trọn vẹn niềm hạnh phúc làm mẹ”.
Tổng đài 1900 5454 66 sẵn sàng hỗ trợ quý gia đình những thông tin cần thiết.
FAQ – Phục hồi sàn chậu sau sinh
1. Sau sinh bao lâu thì nên tái khám và đánh giá sàn chậu?
Thời điểm lý tưởng để tầm soát và bắt đầu lộ trình phục hồi chức năng sàn chậu là 4–6 tuần sau sinh. Việc đánh giá sớm giúp phát hiện các bất thường và có hướng phục hồi phù hợp.
2. Sinh mổ có cần kiểm tra sàn chậu không?
Có. Không chỉ sinh ngả âm đạo, quá trình mang thai cũng khiến cơ và dây chằng vùng chậu chịu áp lực liên tục do trọng lượng thai nhi và những thay đổi nội tiết. Vì vậy, phụ nữ sau sinh mổ vẫn có thể cần được đánh giá sức khỏe sàn chậu.
3. Tập Kegel tại nhà có đủ để phục hồi sàn chậu sau sinh không?
Không phải trường hợp nào cũng chỉ cần tập Kegel. Nếu tập sai kỹ thuật, người tập có thể gồng nhầm cơ bụng, cơ đùi hoặc nín thở. Đánh giá chức năng sàn chậu trước sẽ giúp xác định tình trạng cơ và lựa chọn phương pháp phục hồi phù hợp, có thể kết hợp Biofeedback/EMG, kích thích điện và điều chỉnh lối sống.