Bệnh viện Quốc tế Phương Châu vừa tiếp nhận và thực hiện nội soi gắp dị vật cấp cứu ngay trong đêm cho một trường hợp nuốt phải hạt táo đỏ khô. Đây là một ca xử trí khá đặc biệt vì dị vật nhỏ, sắc nhọn, bị lẫn trong khối thức ăn và người bệnh đã ăn uống trước đó, khiến quá trình nội soi trở nên phức tạp hơn nhiều so với thông thường.
Bài viết được cố vẫn nội dung chuyên môn bởi ThS. BS. Đỗ Đức Trí Nhân, Trưởng trung tâm nội soi – Phẫu thuật nội soi tiêu hóa Phương Châu.
.jpg)
Hạt táo sau khi được lấy ra khỏi cơ thể
Nhập viện vì đau bụng dữ dội sau khi vô tình nuốt phải… hạt táo
Theo chia sẻ, cách thời điểm nhập viện khoảng 2 ngày, người bệnh có ăn táo đỏ khô và vô tình nuốt phải hạt táo. Ban đầu, người bệnh chưa ghi nhận bất thường rõ ràng. Tuy nhiên, sau khoảng 1 ngày, tình trạng đau bụng xuất hiện dữ dội khiến người bệnh lo lắng và tìm đến Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa Phương Châu để được thăm khám.
Qua thăm khám ban đầu và thực hiện siêu âm, bác sĩ ghi nhận hình ảnh gợi ý có dị vật đâm vào thành dạ dày. Đây được nghĩ là nguyên nhân liên quan đến cơn đau bụng dữ dội của người bệnh. Trước nguy cơ dị vật sắc nhọn có thể tiếp tục gây tổn thương, ê kíp quyết định chỉ định nội soi gắp dị vật cấp cứu ngay trong đêm.
ThS.BS. Đỗ Đức Trí Nhân, Trưởng Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa Phương Châu cho biết: “Với những trường hợp nuốt dị vật, không phải ca nào cũng cần can thiệp ngay. Nhiều dị vật nhỏ, trơn láng có thể tự đi qua đường tiêu hóa. Tuy nhiên, các dị vật sắc nhọn, có đầu nhọn, hình dạng bất thường hoặc gây triệu chứng đau bụng tương tự như trường hợp này thì cần được đánh giá sớm để tránh biến chứng. Các hướng dẫn nội soi tiêu hóa cũng nhấn mạnh rằng dị vật nhọn có nguy cơ gây tổn thương, mắc kẹt hoặc thủng đường tiêu hóa nếu không được xử trí phù hợp”.
Nghẹt thở truy tìm dị vật trong điều kiện vô cùng khó khăn
Một điểm khiến ca nội soi trở nên thử thách là trước đó người bệnh đã ăn uống, nên trong dạ dày còn chứa nhiều thức ăn. Trong bối cảnh này, ê kíp phải cân nhắc yếu tố an toàn hô hấp cho người bệnh. Nếu gây mê khi dạ dày còn đầy, nguy cơ hít sặc có thể tăng lên.
Vì vậy, ca nội soi được thực hiện khi người bệnh còn tỉnh. Điều này đòi hỏi ê kíp phải phối hợp rất chặt chẽ. Bác sĩ vừa phải thao tác nhanh để tìm dị vật, vừa phải kiểm soát từng động tác thật nhẹ nhàng nhằm hạn chế khó chịu cho người bệnh. Mỗi bước thám sát đều cần sự bình tĩnh, chính xác và kiên nhẫn.
Trong quá trình nội soi, bác sĩ phát hiện có một viên thức ăn được vo tròn trong dạ dày. Khi kiểm tra xung quanh, ê kíp ghi nhận một tổn thương loét đối xứng hai bên ở vùng môn vị. Hình ảnh này gợi ý khả năng hạt táo đỏ khô đã tì đè hoặc gây tổn thương tại vị trí này trước đó.
Tuy nhiên, khi tiếp tục thám sát toàn bộ vùng có thể quan sát qua nội soi, bác sĩ vẫn chưa phát hiện dị vật. Đây là thời điểm ca xử trí trở nên khó hơn. Dị vật có thể rất nhỏ, bị thức ăn che lấp hoặc nằm sâu bên trong khối thức ăn đã vo lại.
.jpg)
Hình ảnh hạt táo nằm ẩn trong khối thức ăn
Thành công gắp được dị vật sau hơn 30 phút tỉ mỉ “vạch lá tìm sâu”…
Sau khi đánh giá lại tình huống, bác sĩ quay trở lại kiểm tra khối thức ăn vo tròn. Bằng các dụng cụ nội soi chuyên dụng, ê kíp bắt đầu tách, tìm và kiểm tra từng phần bên trong khối thức ăn.
Nghe qua, việc “tìm một hạt táo trong khối thức ăn” có thể tưởng như đơn giản. Nhưng trong thực tế nội soi, đây là một thao tác rất tỉ mỉ. Bác sĩ phải giữ tầm nhìn ổn định, xử lý thức ăn che khuất, tránh làm tổn thương thêm niêm mạc dạ dày và đồng thời giữ sự thoải mái tối đa cho người bệnh đang tỉnh.
Sau hơn 30 phút kiên trì tìm kiếm, ê kíp đã phát hiện dị vật là một hạt táo đỏ khô có hai đầu rất nhọn. Dị vật được gắp ra khỏi cơ thể an toàn bằng dụng cụ chuyên dụng. Toàn bộ quá trình có sự phối hợp rất tốt từ người bệnh, góp phần giúp ê kíp hoàn tất can thiệp thuận lợi.
Trường hợp này cho thấy, trong xử trí dị vật đường tiêu hóa, kích thước dị vật không phải là yếu tố duy nhất quyết định mức độ nguy cơ. Một dị vật nhỏ nhưng sắc nhọn, nằm ở vị trí khó quan sát hoặc bị che lấp bởi thức ăn vẫn có thể khiến quá trình can thiệp trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
.jpg)
Hạt táo được lấy ra khỏi cơ thể bằng dụng cụ chuyên dụng
Không nên chủ quan khi nghi ngờ nuốt dị vật
Nhân trường hợp này, ThS.BS. Đỗ Đức Trí Nhân khuyến cáo người dân cần cẩn trọng hơn trong ăn uống, đặc biệt với các loại thức ăn có hạt cứng, đầu nhọn hoặc dễ mắc lại trong đường tiêu hóa.
Bác sĩ cho biết, những dị vật như hạt sắc nhọn, xương cá, xương gà, tăm tre hoặc các vật nhỏ vô tình ngậm trong miệng đều có nguy cơ đi vào đường tiêu hóa. Một số dị vật có thể tự đào thải ra ngoài. Nhưng một số trường hợp cần được nội soi lấy dị vật sớm để hạn chế nguy cơ tổn thương niêm mạc, chảy máu, thủng hoặc nhiễm trùng.
“Khi nghi ngờ đã nuốt phải dị vật, nhất là dị vật sắc nhọn hoặc sau đó xuất hiện đau bụng, đau ngực, nuốt vướng, buồn nôn, nôn ói, sốt hay đi tiêu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế có đầy đủ hệ thống nội soi, chẩn đoán hình ảnh và ê kíp chuyên môn để được đánh giá kịp thời. Không nên cố nuốt thêm thức ăn, tự móc họng hoặc chờ đợi quá lâu khi triệu chứng ngày càng rõ”, bác sĩ khuyến cáo.
Các dấu hiệu như đau bụng tăng dần, nôn ói, chướng bụng, sốt, đau khi nuốt hoặc nghi ngờ thủng đường tiêu hóa cần được thăm khám sớm. Dị vật sắc nhọn có thể gây đau dù người bệnh vẫn nuốt được bình thường, và biến chứng thủng có thể biểu hiện bằng đau bụng, phản ứng thành bụng hoặc các dấu hiệu viêm phúc mạc.
Vì sao nhiều người có thể nuốt dị vật mà không nhận ra?
Nuốt dị vật thường xảy ra rất bất ngờ. Nhiều người chỉ nhận ra khi đã nuốt xuống hoặc khi bắt đầu có triệu chứng khó chịu. Trong sinh hoạt hằng ngày, một số tình huống thường gặp có thể làm tăng nguy cơ nuốt dị vật:
- Ăn quá nhanh, nhai không kỹ, vừa ăn vừa nói chuyện.
- Ăn các món có xương nhỏ, xương dăm hoặc hạt cứng.
- Ngậm tăm, ngậm nắp bút, đinh ghim hoặc vật nhỏ trong miệng.
- Dùng răng để cắn, giữ hoặc mở các vật dụng nhỏ.
- Người lớn tuổi dùng răng giả, giảm cảm giác khi nhai.
- Trẻ nhỏ có thói quen đưa đồ vật vào miệng.
- Người có bệnh lý thần kinh, rối loạn nuốt hoặc giảm phản xạ bảo vệ đường thở.
Trong nhiều trường hợp, dị vật có thể đi qua đường tiêu hóa mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là mọi dị vật đều an toàn. Nguy cơ sẽ cao hơn nếu dị vật có đầu nhọn, cạnh sắc, kích thước dài, hình dạng bất thường hoặc gây đau sau khi nuốt.
Nuốt dị vật có thể gây biến chứng gì?
Tùy vào loại dị vật, vị trí mắc lại và thời gian lưu lại trong cơ thể, người bệnh có thể gặp các mức độ tổn thương khác nhau. Một số biến chứng có thể xảy ra gồm:
- Trầy xước, loét hoặc chảy máu niêm mạc đường tiêu hóa.
- Dị vật mắc kẹt ở thực quản, dạ dày hoặc ruột.
- Viêm nhiễm tại vị trí dị vật gây tổn thương.
- Thủng đường tiêu hóa, đặc biệt với dị vật sắc nhọn.
- Tắc ruột hoặc bán tắc ruột trong một số trường hợp.
- Đau bụng kéo dài, nôn ói, sốt hoặc nhiễm trùng ổ bụng nếu biến chứng nặng.
Đáng lưu ý, không phải lúc nào triệu chứng cũng xuất hiện ngay sau khi nuốt. Có người chỉ cảm thấy vướng nhẹ, đau âm ỉ hoặc khó chịu thoáng qua. Nhưng cũng có trường hợp triệu chứng xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày, khi dị vật đã gây tổn thương hoặc mắc lại ở một vị trí nào đó.
Phòng ngừa nuốt dị vật từ những thói quen nhỏ
Nuốt dị vật là tình huống có thể phòng ngừa nếu mỗi người chú ý hơn trong ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Một số thói quen nên được duy trì gồm:
- Ăn chậm, nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc cười đùa.
- Kiểm tra kỹ thức ăn có xương, hạt cứng hoặc mảnh nhỏ sắc nhọn.
- Không ngậm tăm, nắp bút, kim ghim hoặc vật nhỏ trong miệng.
- Không dùng răng để giữ hoặc cắn các vật dụng không phải thức ăn.
- Với trẻ nhỏ, tránh để đồ vật nhỏ trong tầm với.
- Với người dùng răng giả, cần kiểm tra độ chắc chắn khi ăn.
- Khi ăn các loại trái cây khô có hạt, nên tách hạt trước nếu có thể.
Riêng với các loại thức ăn như táo đỏ khô, chà là, mận khô, cá nhiều xương hoặc các món có hạt cứng, người ăn nên cẩn thận hơn. Hạt nhỏ nhưng có đầu nhọn vẫn có thể gây tổn thương nếu vô tình nuốt phải.
Tại Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa Phương Châu, người bệnh nghi ngờ nuốt dị vật được thăm khám, đánh giá bằng lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và nội soi khi có chỉ định. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc theo dõi, nội soi gắp dị vật hoặc phối hợp các chuyên khoa liên quan nếu có nguy cơ biến chứng.
Liên hệ đặt lịch hẹn khám và điều trị
- TRUNG TÂM NỘI SOI – PHẪU THUẬT NỘI SOI TIÊU HÓA PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.