Vì sao trẻ bị tật khúc xạ nhưng không nói với ba mẹ?
Người lớn thường nghĩ rằng khi nhìn không rõ, trẻ sẽ tự nói ra. Nhưng thực tế, nhiều trẻ không biết thế nào là “nhìn rõ đúng chuẩn”, nhất là khi tình trạng nhìn mờ xuất hiện từ từ. Con có thể nghĩ rằng ai cũng nhìn bảng như mình, ai cũng thấy chữ hơi nhòe như mình, ai cũng phải nheo mắt mới nhìn rõ.
Một số trẻ khác có thể không biết diễn đạt cảm giác khó chịu ở mắt. Thay vì nói “con bị mỏi mắt”, trẻ có thể chỉ biểu hiện bằng việc dụi mắt, quay đi khi đọc sách, mất kiên nhẫn khi làm bài, né tránh ánh sáng hoặc trở nên cáu gắt hơn sau giờ học.
Có trường hợp trẻ chỉ bị mờ một bên mắt. Khi mắt còn lại vẫn nhìn được, con vẫn sinh hoạt tương đối bình thường nên ba mẹ càng khó phát hiện. Lâu dần, nếu không được thăm khám và điều chỉnh phù hợp, tình trạng thị lực có thể ảnh hưởng đến khả năng học tập, vui chơi và sự tự tin của trẻ.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ khuyến nghị nếu thấy trẻ nheo mắt, dụi mắt hoặc than đau đầu sau khi làm bài, ba mẹ nên cho trẻ kiểm tra thị lực để phát hiện các vấn đề về mắt nếu có.
Những biểu hiện “ngầm” ba mẹ dễ bỏ qua
Một trong những dấu hiệu thường gặp là trẻ nheo mắt khi nhìn xa. Khi con xem tivi, nhìn bảng, nhìn biển hiệu hoặc quan sát vật ở khoảng cách xa, con có thể nheo mắt để cố gắng nhìn rõ hơn. Đây có thể là biểu hiện liên quan đến cận thị hoặc loạn thị.
Trẻ ngồi quá gần tivi, đưa sách vở sát mặt hoặc cúi rất thấp khi viết bài cũng là dấu hiệu cần chú ý. Nhiều ba mẹ cho rằng đây chỉ là tư thế xấu, nhưng nếu tình trạng lặp lại thường xuyên dù đã được nhắc, con có thể đang gặp khó khăn khi nhìn ở khoảng cách bình thường.
Một biểu hiện khác là trẻ hay dụi mắt, chớp mắt nhiều, than mỏi mắt hoặc nhức mắt sau khi học, đọc sách, vẽ tranh, dùng điện thoại, máy tính bảng. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ cho biết mỏi mắt có thể đi kèm cảm giác đau, nóng rát, chảy nước mắt, khô mắt, nhìn mờ, đau đầu hoặc mỏi cơ vùng mặt.
Ba mẹ cũng nên quan sát nếu trẻ thường xuyên đau đầu sau giờ học, nhất là sau các hoạt động cần nhìn gần như đọc sách, viết bài, làm bài tập, học online. Đau đầu không phải lúc nào cũng do mắt, nhưng nếu đi cùng các dấu hiệu như nheo mắt, nhìn gần, dụi mắt, né đọc sách, ba mẹ không nên chủ quan.
Ngoài ra, trẻ có thể mất tập trung khi học không hẳn vì con “không chịu học”. Khi mắt phải điều tiết quá nhiều để nhìn rõ, trẻ dễ mệt, khó duy trì sự chú ý, đọc chậm, bỏ sót dòng, chép bài sai hoặc ngại làm bài. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng ghi nhận một số dấu hiệu thị lực ở trẻ có thể biểu hiện qua việc trẻ có thời gian chú ý ngắn, mất dòng khi đọc, tránh đọc sách hoặc giữ sách quá gần mặt.
Khi “mỏi mắt” không chỉ là do học nhiều
Trong nhịp sống hiện nay, trẻ tiếp xúc với nhiều hoạt động nhìn gần hơn trước: học ở trường, làm bài ở nhà, đọc sách, xem tivi, học online, sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng. Việc nhìn gần trong thời gian dài có thể khiến mắt dễ mệt, đặc biệt nếu trẻ đã có tật khúc xạ nhưng chưa được phát hiện.
Tuy nhiên, không nên quy mọi biểu hiện mỏi mắt ở trẻ cho việc “xem màn hình nhiều”. Có trẻ dùng thiết bị điện tử không quá nhiều nhưng vẫn nheo mắt, cúi sát vở, nhìn bảng kém vì đã có vấn đề khúc xạ. Ngược lại, có trẻ than mỏi mắt do thời gian học và nhìn gần kéo dài, nhưng khi kiểm tra mới biết cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt, khoảng cách nhìn, ánh sáng học tập hoặc cần theo dõi thêm.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy thời gian sử dụng màn hình có liên quan đáng kể với cận thị ở trẻ em và thanh thiếu niên, trong khi tăng thời gian hoạt động ngoài trời được xem là yếu tố có lợi cho sức khỏe mắt và có thể giúp giảm nguy cơ cận thị.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là “cấm con xem màn hình”, mà là xây dựng thói quen thị giác lành mạnh: học và đọc trong điều kiện đủ sáng, giữ khoảng cách phù hợp, nghỉ mắt sau mỗi khoảng thời gian nhìn gần, khuyến khích con vận động ngoài trời và đưa con đi kiểm tra mắt định kỳ.
Tật khúc xạ có thể ảnh hưởng đến việc học của trẻ như thế nào?
Đôi mắt là một trong những “cánh cửa” quan trọng giúp trẻ tiếp nhận thông tin. Khi thị lực không rõ, con có thể gặp khó khăn trong nhiều hoạt động tưởng chừng đơn giản.
Ở lớp, con có thể không nhìn rõ chữ trên bảng, chép bài thiếu, nhìn nhầm số hoặc nhầm chữ. Khi đọc sách, con có thể phải cố gắng điều tiết, dễ mỏi mắt, đọc chậm hoặc bỏ sót dòng. Khi làm bài tập, con có thể mất nhiều thời gian hơn vì mắt phải làm việc nhiều hơn để giữ hình ảnh rõ nét.
Không ít trường hợp, trẻ bị nhận xét là thiếu tập trung, chậm tiếp thu hoặc không cẩn thận, trong khi nguyên nhân có thể liên quan đến thị lực. Nếu vấn đề kéo dài, con không chỉ mệt mỏi về thể chất mà còn có thể mất tự tin trong học tập.
Tật khúc xạ không phải là điều hiếm gặp và cũng không phải là vấn đề nên khiến ba mẹ quá lo lắng. Điều quan trọng là phát hiện đúng thời điểm, thăm khám đúng chuyên khoa và có hướng tư vấn phù hợp với tình trạng của từng trẻ.
Khi nào ba mẹ nên đưa con đi kiểm tra mắt?
Ba mẹ nên đưa con đi kiểm tra mắt khi nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện lặp lại, chẳng hạn: con nheo mắt khi nhìn xa, ngồi sát tivi, cúi sát vở, hay dụi mắt, than nhức đầu sau giờ học, chảy nước mắt, chớp mắt nhiều, nghiêng đầu khi nhìn, che một mắt để đọc hoặc xem, học tập giảm sút không rõ nguyên nhân.
Ngoài những dấu hiệu dễ thấy, ba mẹ cũng nên quan tâm đến việc kiểm tra mắt định kỳ cho trẻ, đặc biệt ở giai đoạn trẻ bắt đầu đi học, khi nhu cầu nhìn bảng, đọc sách, viết bài tăng lên. Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ khuyến nghị trẻ nên được khám mắt toàn diện theo các mốc từ nhỏ và duy trì khám định kỳ hằng năm trước giai đoạn vào lớp Một.
Việc kiểm tra mắt không chỉ nhằm xác định con có cần đeo kính hay không. Thăm khám còn giúp đánh giá tổng quát hơn về thị lực, khúc xạ, khả năng phối hợp hai mắt và các vấn đề khác có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập của trẻ.
Ba mẹ có thể làm gì để bảo vệ đôi mắt của con mỗi ngày?
Trước hết, ba mẹ nên quan sát con trong những tình huống quen thuộc: khi con xem tivi, đọc sách, viết bài, nhìn bảng, sử dụng thiết bị điện tử hoặc chơi ngoài trời. Những thói quen lặp lại nhiều lần mới là điều đáng chú ý, thay vì chỉ nhìn vào một biểu hiện đơn lẻ.
Thứ hai, hãy nhắc con nghỉ mắt hợp lý khi học hoặc sử dụng màn hình. Sau một khoảng thời gian nhìn gần, con nên nhìn ra xa, đứng dậy vận động nhẹ hoặc đổi hoạt động để mắt được thư giãn. Ba mẹ cũng nên chú ý ánh sáng góc học tập, tư thế ngồi, khoảng cách từ mắt đến sách vở, màn hình.
Thứ ba, khuyến khích trẻ tham gia hoạt động ngoài trời phù hợp với độ tuổi. Hoạt động ngoài trời không chỉ tốt cho thể chất mà còn giúp mắt có cơ hội nhìn xa, giảm căng thẳng do nhìn gần kéo dài.
Thứ tư, không tự ý mua kính cho trẻ chỉ dựa trên kết quả đo nhanh hoặc lời truyền miệng. Trẻ cần được kiểm tra mắt đúng quy trình để có thông tin phù hợp, nhất là khi trẻ còn nhỏ, đang trong giai đoạn phát triển thị giác.
Mắt Tinh Anh Phương Châu đồng hành cùng ba mẹ trong hành trình chăm sóc thị lực cho trẻ
Mỗi đứa trẻ có một nhịp phát triển khác nhau, một thói quen học tập khác nhau và một tình trạng thị lực khác nhau. Vì vậy, khi con có biểu hiện nghi ngờ tật khúc xạ, ba mẹ nên đưa con đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám, đo kiểm và tư vấn phù hợp.
Tại Mắt Tinh Anh Phương Châu, hành trình chăm sóc mắt cho trẻ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra con nhìn rõ hay không. Đó còn là quá trình lắng nghe thói quen sinh hoạt của con, ghi nhận những lo lắng của ba mẹ, đánh giá các biểu hiện liên quan đến học tập, sử dụng thiết bị điện tử và đưa ra hướng tư vấn phù hợp với từng trường hợp.
Đừng chờ đến khi con than mỏi mắt, nhìn mờ hoặc học tập bị ảnh hưởng rõ rệt mới đưa con đi khám. Đôi khi, sự chủ động của ba mẹ hôm nay chính là cách giúp con có một hành trình học tập nhẹ nhàng hơn, tự tin hơn và nhìn thế giới rõ ràng hơn.
Hotline 029 222 111 88 - 02927 307 188 sẵn lòng hỗ trợ thông tin cần thiết.