Trẻ thường xuyên nheo mắt khi nhìn xa
Nheo mắt là một trong những biểu hiện dễ gặp ở trẻ có thị lực nhìn xa suy giảm. Khi nhìn lên bảng, xem tivi, quan sát biển báo hoặc cố nhận diện một người ở phía xa, trẻ có thể khép nhẹ hai mí mắt để hình ảnh trở nên rõ hơn.
Đôi khi hành động này chỉ xuất hiện trong vài giây nên cha mẹ dễ cho rằng trẻ đang tập trung hoặc bị chói sáng. Tuy nhiên, nếu trẻ liên tục nheo mắt trong nhiều tình huống, đặc biệt khi nhìn xa, gia đình nên đưa trẻ đi kiểm tra thị lực.
Theo thông tin từ Học viện Nhãn khoa Hoa kỳ, nheo mắt khi nhìn xa là một trong những dấu hiệu có thể gợi ý vấn đề thị lực ở trẻ. Tuy vậy, biểu hiện này không đủ để tự kết luận trẻ đã tăng độ cận; trẻ cần được thăm khám và đo khúc xạ đúng quy trình.
Trẻ có xu hướng ngồi gần bảng, tivi hoặc màn hình
Một dấu hiệu trẻ tăng độ cận thường bị bỏ qua là trẻ chủ động rút ngắn khoảng cách nhìn. Trẻ có thể xin chuyển lên bàn đầu, ngồi sát tivi hoặc liên tục đưa máy tính bảng và điện thoại lại gần mắt.
Với những trẻ đã đeo kính, cha mẹ có thể nhận thấy trẻ vẫn phải tiến gần vật cần nhìn dù đang sử dụng kính. Đây có thể là dấu hiệu kính hiện tại không còn đáp ứng tốt nhu cầu thị lực hoặc trẻ đang gặp một vấn đề về mắt khác.
Cha mẹ không nên chỉ nhắc trẻ “ngồi xa ra” mà bỏ qua nguyên nhân phía sau. Nếu trẻ đã cố gắng ngồi đúng khoảng cách nhưng vẫn than nhìn mờ, cần cho trẻ kiểm tra mắt thay vì tự ý sử dụng lại đơn kính cũ.
Trẻ khó nhìn rõ nội dung trên bảng
Nhiều trẻ vẫn đọc sách và làm bài ở khoảng cách gần bình thường nên cha mẹ nghĩ rằng mắt con vẫn tốt. Tuy nhiên, đặc điểm thường gặp của cận thị là nhìn gần tương đối rõ nhưng nhìn xa bị mờ. Vì vậy, những khó khăn đầu tiên có thể xuất hiện khi trẻ nhìn bảng, xem bài trình chiếu hoặc quan sát hoạt động ở cuối lớp.
Trẻ có thể chép bài thiếu, viết sai nội dung, thường xuyên hỏi lại bạn hoặc mất nhiều thời gian hơn để ghi chép. Một số em không nói rằng mình nhìn mờ vì sợ bị cha mẹ trách dùng điện thoại nhiều hoặc không muốn phải đeo kính.
Khi kết quả học tập thay đổi, cha mẹ nên tìm hiểu nhiều nguyên nhân, trong đó có thị lực. Trao đổi với giáo viên cũng giúp gia đình biết trẻ có thường xuyên đổi chỗ, nhìn bài của bạn hoặc gặp khó khăn khi quan sát bảng hay không.
Trẻ hay nghiêng đầu hoặc che một mắt để nhìn
Nếu trẻ thường xuyên nghiêng đầu, quay mặt sang một bên hoặc che một mắt khi nhìn, cha mẹ không nên xem đó đơn thuần là một thói quen. Trẻ có thể đang cố tìm tư thế giúp hình ảnh rõ hơn hoặc đang ưu tiên sử dụng mắt có thị lực tốt hơn.
Tình trạng này có thể liên quan đến sự chênh lệch thị lực giữa hai mắt, tật khúc xạ hoặc một số vấn đề phối hợp hai mắt. Vì vậy, chỉ đo nhanh từng mắt hoặc mua kính theo cảm giác chủ quan có thể không đủ để đánh giá chính xác.
Trẻ cần được kiểm tra toàn diện để xác định thị lực của từng mắt, độ khúc xạ và khả năng phối hợp hai mắt. Phát hiện sớm sự khác biệt giữa hai mắt có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển thị giác của trẻ.
Trẻ thường xuyên dụi mắt, chớp mắt hoặc than mỏi mắt
Dụi mắt, chớp mắt nhiều, khô mắt hoặc mỏi mắt có thể xuất hiện sau thời gian học tập kéo dài, sử dụng thiết bị điện tử liên tục hay trong môi trường điều hòa. Đây không phải là những dấu hiệu đặc hiệu chỉ gặp ở trẻ bị tăng độ cận, nhưng cha mẹ vẫn nên quan sát nếu các biểu hiện lặp lại thường xuyên.
Nhìn màn hình trong thời gian dài có thể khiến trẻ chớp mắt ít hơn, dẫn đến khô, đau, mỏi và nhìn mờ tạm thời. Việc tập trung nhìn gần liên tục cũng có thể gây đau đầu hoặc cảm giác khó chịu ở mắt.
Nếu tình trạng không cải thiện sau khi trẻ nghỉ ngơi, giảm thời gian sử dụng thiết bị và điều chỉnh khoảng cách nhìn, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân cụ thể.
Trẻ than đau đầu sau giờ học
Đau đầu sau khi học, đọc sách hoặc nhìn bảng trong thời gian dài có thể liên quan đến mỏi mắt, kính không còn phù hợp hoặc một vấn đề thị giác khác. Một số trẻ không mô tả được cảm giác “mắt mờ” mà chỉ nói đau đầu, khó chịu hoặc không muốn tiếp tục học.
Cha mẹ nên ghi nhận thời điểm trẻ đau đầu, hoạt động đang thực hiện và tần suất xuất hiện. Nếu đau đầu lặp lại, ảnh hưởng đến việc học hoặc đi kèm nhìn mờ, nhìn đôi, đau mắt, buồn nôn hay bất kỳ biểu hiện bất thường nào khác, trẻ cần được thăm khám phù hợp.
Không nên tự cho rằng mọi cơn đau đầu đều do tăng độ cận. Việc kiểm tra chuyên môn sẽ giúp loại trừ hoặc phát hiện những nguyên nhân cần được quan tâm.
Trẻ mất tập trung hoặc giảm hứng thú học tập
Khi không nhìn rõ, trẻ phải cố gắng nhiều hơn để theo dõi bài giảng. Điều này có thể khiến trẻ nhanh mệt, mất tập trung, ngại đọc, không muốn tham gia hoạt động cần quan sát từ xa hoặc dễ bỏ dở bài tập.
Những thay đổi này đôi khi bị hiểu nhầm là trẻ lười học, thiếu chú ý hoặc phụ thuộc vào bạn bè. Trước khi trách trẻ, cha mẹ có thể hỏi những câu cụ thể như: “Con có nhìn rõ chữ trên bảng không?”, “Khi ngồi cuối lớp con có thấy mờ không?” hoặc “Con có bị đau, mỏi mắt sau khi học không?”.
Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng có thể giúp trẻ mô tả chính xác hơn những khó khăn mà mình đang gặp phải.
Trẻ thường xuyên tháo kính hoặc nhìn qua mép kính
Với trẻ đang đeo kính, việc thường xuyên tháo kính, nhìn qua mép kính, đẩy kính ra xa hoặc than chóng mặt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Gọng kính có thể bị lệch, tròng kính trầy xước, tâm kính không phù hợp hoặc độ kính đã thay đổi.
Ngược lại, một số trẻ vẫn nhìn được nhưng phải nheo mắt hoặc tiến gần hơn so với trước. Đây cũng là biểu hiện cần được lưu ý, đặc biệt khi đã lâu trẻ chưa được kiểm tra lại.
Cha mẹ không nên tự tăng độ kính, dùng kính cũ của người khác hoặc đặt kính chỉ dựa trên kết quả đo không đầy đủ. Kính của trẻ cần được chỉ định theo kết quả kiểm tra và tình trạng thị giác thực tế.
Vì sao độ cận của trẻ có thể tiếp tục thay đổi?
Cận thị thường bắt đầu trong độ tuổi đi học và có thể tiến triển khi trẻ lớn lên. Trẻ cận thị thường tiếp tục tăng độ trong giai đoạn phát triển, đặc biệt khoảng 7–12 tuổi, khi mắt tăng trưởng nhanh.
Nguy cơ cận thị có thể liên quan đến yếu tố gia đình và thói quen sinh hoạt. Thời gian nhìn gần kéo dài, ít nghỉ mắt và ít hoạt động ngoài trời là những yếu tố cần được quan tâm. Tuy nhiên, không nên quy toàn bộ nguyên nhân cho điện thoại hoặc máy tính. Mỗi trẻ có đặc điểm phát triển và tốc độ thay đổi thị lực khác nhau.
Để biết trẻ có thực sự tăng độ cận hay không, cần so sánh kết quả thăm khám giữa các thời điểm. Cảm giác nhìn mờ hoặc kết quả đo nhanh chỉ mang tính gợi ý, không thay thế được quá trình kiểm tra chuyên môn.
Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ trẻ tăng độ cận?
Khi nhận thấy một hoặc nhiều biểu hiện bất thường, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở có chuyên môn về mắt để kiểm tra. Gia đình cần cung cấp thông tin về kính trẻ đang sử dụng, thời điểm bắt đầu nhìn mờ, thói quen học tập và tiền sử cận thị của cha mẹ.
Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, cha mẹ có thể hỗ trợ trẻ bằng những thói quen sau:
- Bố trí nơi học đủ ánh sáng, hạn chế tình trạng chói hoặc đổ bóng lên sách.
- Hướng dẫn trẻ giữ khoảng cách phù hợp khi đọc, viết và sử dụng màn hình.
- Nhắc trẻ nghỉ mắt định kỳ, tránh nhìn gần liên tục trong thời gian dài.
- Khuyến khích trẻ tăng thời gian hoạt động ngoài trời và sử dụng biện pháp chống nắng phù hợp.
- Hạn chế thời gian giải trí không cần thiết trên điện thoại, máy tính bảng.
- Đảm bảo trẻ đeo kính đúng hướng dẫn, không tự ý đổi hoặc bỏ kính.
- Theo dõi lịch kiểm tra mắt theo chỉ định, kể cả khi trẻ chưa than nhìn mờ.
Quy tắc 20-20-20 có thể giúp giảm căng thẳng khi nhìn gần: sau mỗi 20 phút, hướng mắt nhìn một vật ở khoảng cách khoảng 20 feet, tương đương 6 mét, trong ít nhất 20 giây. Đây là thói quen nghỉ mắt, không phải phương pháp điều trị hoặc thay thế việc kiểm tra thị lực.
Khi nào nên đưa trẻ đi kiểm tra mắt sớm?
Cha mẹ nên sắp xếp kiểm tra khi trẻ thường xuyên nheo mắt, nhìn mờ, ngồi sát tivi, khó nhìn bảng, đau hoặc mỏi mắt, đau đầu sau giờ học, nghiêng đầu khi nhìn hay có sự thay đổi bất thường trong học tập.
Nếu trẻ đang đeo kính nhưng vẫn nhìn không rõ, làm hỏng hoặc thất lạc kính, gia đình cũng không nên kéo dài thời gian sử dụng đơn kính cũ. Trường hợp trẻ có mắt đỏ kéo dài, đau mắt nhiều, sợ ánh sáng, nhìn đôi, giảm thị lực đột ngột, chấn thương mắt hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường cấp tính cần được thăm khám sớm.
Tại Mắt Tinh Anh Phương Châu, trẻ được kiểm tra tình trạng thị lực và tư vấn dựa trên kết quả thực tế. Việc theo dõi đúng lịch giúp cha mẹ hiểu rõ sự thay đổi của mắt, đồng thời có kế hoạch chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn phát triển.
Đừng chờ đến khi trẻ không còn nhìn rõ bảng mới quan tâm đến thị lực. Quan sát những thay đổi nhỏ trong tư thế, thói quen và việc học hằng ngày có thể giúp cha mẹ nhận biết vấn đề sớm hơn, từ đó đồng hành cùng trẻ trong hành trình bảo vệ đôi mắt.
Hotline 02927 307 188 sẵn lòng hỗ trợ thông tin cần thiết.