Tưởng chỉ là đau bụng do ăn uống thất thường sau Tết, một nữ bệnh nhân đã nhập viện trong tình trạng đau quặn vùng thượng vị, nôn ói liên tục, mệt nhiều và sốt. Kết quả thăm khám tại Phương Châu cho thấy bệnh nhân (BN) bị viêm tụy cấp do tăng triglycerid máu nặng, một tình trạng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời.
Bài viết được cố vấn nội dung bởi BS. CKI. Nguyễn Minh Đức, Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa Phương Châu.
Viêm tụy cấp do tăng triglycerid máu nặng, một tình trạng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời
Trường hợp lâm sàng viêm tụy cấp do tăng triglycerid máu cao
Bệnh viện Quốc tế Phương Châu vừa điều trị thành công một trường hợp viêm tụy cấp (VTC) do tăng triglycerid máu nặng.
Theo bệnh nhân chia sẻ, trước thời điểm nhập viện khoảng 1 giờ, BN ăn nhiều thức ăn dầu mỡ. Sau đó, chị xuất hiện đau quặn bụng kèm nôn ra thức ăn. Nghĩ rằng đây chỉ là tình trạng rối loạn tiêu hóa thông thường nên tự mua thuốc uống tại nhà. Tuy nhiên, triệu chứng không giảm mà kéo dài sang hôm sau nên BN đã chủ động đến Phương Châu thăm khám.
Qua thăm khám, bác sĩ ghi nhận đau bụng nhiều vùng thượng vị, cơn đau lan qua hông trái, phải nằm co người mới giảm đau. Đây là kiểu đau điển hình của viêm tụy cấp. Đi kèm là tình trạng nôn ói liên tục, mệt mỏi nhiều và sốt.
Trước những dấu hiệu lâm sàng này, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đã chỉ định thực hiện xét nghiệm máu và siêu âm bụng. Kết quả xác định đây là trường hợp VTC do tăng triglycerid máu nặng:
- Chỉ số triglycerid tại thời điểm nhập viện lên đến 92,56 mmol/L.
- Men tụy amylase 600 U/L.
- Hình ảnh siêu âm bụng ghi nhận VTC kèm dịch ổ bụng lượng trung bình.
Ngay sau đó, BN được nhập viện và điều trị tích cực theo phác đồ điều trị VTC. Sau 2 ngày điều trị, BN giảm đau bụng, giảm sốt, không còn nôn và cảm thấy khỏe hơn. Kết quả xét nghiệm ghi nhận triglycerid giảm còn 17,14 mmol/L, amylase còn 179 U/L. Hình ảnh CT-scan cũng cho thấy tình trạng viêm tụy cải thiện, lượng dịch ổ bụng giảm đáng kể.
Sau 7 ngày điều trị, BN hồi phục tốt, ăn uống được, không còn đau bụng, không nôn, không sốt. Các chỉ số xét nghiệm và siêu âm cho thấy tình trạng viêm tụy đã ổn định nên BN được xuất viện, tiếp tục theo dõi và điều trị tại nhà.
Điều đáng chú ý là BN nhập viện vào thời điểm mùng 7 Tết, thời gian mà nhiều người vẫn còn duy trì nhịp sinh hoạt chưa ổn định.
BS. CKI. Nguyễn Minh Đức, Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa Phương Châu cho biết BN có thể đã có tình trạng mỡ máu cao từ trước đó. Những ngày Tết với chế độ ăn uống thất thường, nhiều dầu mỡ có thể là yếu tố làm triglycerid tăng đột ngột, từ đó kích hoạt VTC. May mắn là BN đã chủ động đi khám sớm và được điều trị kịp thời, nên chưa xảy ra các biến chứng nặng như hoại tử tụy, nhiễm trùng huyết hay suy đa cơ quan.
Viêm tụy cấp là gì?
Viêm tụy cấp là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột. Tuyến tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, có vai trò tiết men hỗ trợ tiêu hóa và tham gia điều hòa đường huyết. Khi tụy bị viêm, các men tiêu hóa có thể hoạt hóa bất thường ngay trong tuyến tụy, gây tổn thương mô tụy và tạo ra phản ứng viêm trong toàn cơ thể.
Đây là một bệnh lý nội khoa cấp cứu. Nếu không được phát hiện sớm, VTC có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nguy hiểm.
Nguyên nhân gây viêm tụy cấp
Viêm tụy cấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Sỏi mật là nguyên nhân khá phổ biến
Khi sỏi gây tắc nghẽn tại vị trí đổ chung của ống mật và ống tụy, dịch tụy bị ứ trệ và có thể kèm trào ngược dịch mật, làm hoạt hóa men tụy sớm và dẫn đến viêm tụy cấp.
Tăng triglycerid máu
Đây cũng là nguyên nhân quan trọng, đặc biệt ở những BN có rối loạn mỡ máu nhưng chưa được kiểm soát tốt.
Dùng nhiều rượu bia
Dùng nhiều rượu bia cũng là yếu tố dễ làm tổn thương tụy, nhất là khi kéo dài hoặc sử dụng nhiều trong thời gian ngắn.
Ngoài ra, bệnh còn có thể liên quan đến tác dụng phụ của một số loại thuốc hoặc một số rối loạn chuyển hóa khác.
Các triệu chứng thường gặp
- Đau bụng dữ dội vùng thượng vị, lan ra sau lưng, đau liên tục, tăng khi nằm ngửa và giảm khi ngồi cúi người.
- Nôn ói nhiều, ăn uống kém.
- Có thể sốt.
Điều đáng nói là những triệu chứng này đôi khi dễ bị nhầm với đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thức ăn. Chính vì vậy, không ít BN trì hoãn việc đi khám.
Chẩn đoán viêm tụy cấp như thế nào?
VTC thường được xác định khi BN có ít nhất 2 trong 3 tiêu chuẩn sau:
- Đau bụng điển hình của VTC
- Men tụy trong máu tăng, thường gấp 3 lần mức bình thường
- Siêu âm hoặc CT-scan cho thấy hình ảnh VTC
Các biến chứng nguy hiểm cần lưu ý
Viêm tụy cấp không chỉ gây đau đớn mà còn có thể kéo theo nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu điều trị không kịp thời hoặc bệnh diễn tiến nặng.
Một số biến chứng có thể gặp gồm:
- Hoại tử tụy và/hoặc hoại tử quanh tụy.
- Các biến chứng tại chỗ: tụ dịch quanh tụy cấp, nang giả tụy, áp xe tụy.
- Nhiễm trùng, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết.
- Suy đa cơ quan (suy hô hấp, suy thận, suy tuần hoàn).
- Tổn thương các cơ quan lân cận (tràn dịch màng phổi, tổn thương đường tiêu hóa, xuất huyết…).
Nguyên tắc điều trị
Điều trị VTC cần dựa trên nguyên nhân và mức độ bệnh. Trong đa số trường hợp, BN sẽ được:
- Nhịn ăn trong giai đoạn đầu, nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch khi cần.
- Giảm tiết dịch tụy.
- Giảm đau và bù dịch.
- Theo dõi sát các chỉ số lâm sàng và xét nghiệm.
- Dùng kháng sinh khi có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc nguy cơ bội nhiễm.
Nếu nguyên nhân là sỏi mật, tăng triglycerid máu hoặc yếu tố khác, bác sĩ sẽ có hướng xử trí nguyên nhân song song để hạn chế tái phát.
Phòng ngừa bệnh viêm tụy cấp
Để giảm nguy cơ VTC, mỗi người nên chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ ngay từ đầu.
Cần theo dõi và kiểm soát mỡ máu, đặc biệt là triglycerid, thông qua chế độ ăn hợp lý, vận động đều đặn và thăm khám định kỳ. Bên cạnh đó, nên hạn chế rượu bia, đặc biệt sau các giai đoạn ăn uống kéo dài hoặc không kiểm soát.
Những BN có sỏi mật nên điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, khi có đau bụng bất thường, không nên tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài tại nhà vì có thể che lấp triệu chứng của bệnh cấp tính.
Từ một cơn đau bụng sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, BN có thể đang đối diện với một bệnh lý nguy hiểm hơn rất nhiều so với tưởng tượng. Trường hợp VTC do tăng triglycerid máu nặng trên là lời nhắc rõ ràng rằng không nên xem nhẹ các dấu hiệu bất thường sau những ngày ăn uống thất thường, đặc biệt trong dịp lễ, Tết.
Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện đau bụng dữ dội vùng thượng vị, nôn ói liên tục, sốt, hãy đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Tại Phương Châu, người bệnh được tiếp cận mô hình chăm sóc đa chuyên khoa, đảm bảo quá trình chẩn đoán và điều trị toàn diện. Trong đó, Trung tâm Nội soi – Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa quy tụ đội ngũ bác sĩ Nội tiêu hóa và Ngoại tiêu hóa giàu kinh nghiệm, phối hợp chặt chẽ với các chuyên khoa liên quan, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, nâng cao độ chính xác và tối ưu hiệu quả điều trị. Việc chủ động thăm khám sớm đóng vai trò quan trọng trong phát hiện bệnh lý kịp thời, phòng ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Liên hệ đặt lịch khám và điều trị
- TRUNG TÂM NỘI SOI – PHẪU THUẬT NỘI SOI TIÊU HÓA PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.