Viêm cân gan bàn chân (Plantar fasciitis) có thể là nguyên nhân khiến một số người gặp tình trạng đau nhói ngay dưới gót mỗi sáng, như dẫm trúng vật nhọn. Đây là tình trạng đau do vùng cân gan chân ở lòng bàn chân bị quá tải, đặc biệt tại điểm bám vào xương gót. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh lý này.
Bài viết được cố vấn nội dung bởi BS. CKII. Nguyễn Thanh Chơn, Chuyên khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện quốc tế Phương Châu.
Viêm cân gan bàn chân có thể là nguyên nhân khiến một số người gặp tình trạng đau nhói ngay dưới gót mỗi sáng
Viêm cân gan chân là gì?
Cân gan chân là một dải mô sợi chắc nằm ngay dưới lòng bàn chân, chạy từ xương gót đến gần gốc các ngón chân, có vai trò nâng đỡ vòm bàn chân và hấp thu lực mỗi khi đứng, đi hoặc chạy.
Viêm cân gan chân là tình trạng cân gan chân bị quá tải và kích thích, gây đau ở mặt dưới bàn chân, thường rõ nhất tại vùng bám vào xương gót. Bệnh gây ra cảm giác đau nhói gót chân, đặc biệt ở những bước đi đầu tiên sau khi ngủ dậy hoặc sau khi ngồi lâu.
Triệu chứng viêm cân gan chân là gì?
Triệu chứng điển hình nhất là đau nhói vùng gót chân khi vừa đặt chân xuống đất, thường rõ nhất vào buổi sáng. Nhiều người mô tả cơn đau xuất hiện ở vài bước đầu tiên. Khi bạn đi lại một lúc, cơn đau có thể giảm. Tuy nhiên, nó thường quay lại sau khi đứng lâu, đi nhiều, hoặc khi đứng dậy sau thời gian ngồi nghỉ.
Vị trí đau thường nằm ở mặt dưới gót, đôi khi lan nhẹ ra vòm bàn chân. Nếu sờ ấn vào vùng mặt trong của gót, bạn có thể thấy đau chói đúng một điểm.
Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ
Viêm cân gan chân thường liên quan đến tình trạng cân gan chân bị kéo căng lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Khi lực dồn xuống gót và vòm chân vượt quá khả năng chịu đựng của mô, vùng bám ở xương gót dễ bị kích thích và gây đau.
Một số nhóm có nguy cơ cao hơn gồm:
- Người chạy bộ hoặc người tập các hoạt động tạo lực mạnh lên gót như chạy đường dài, nhảy aerobic, múa.
- Thừa cân và béo phì làm tăng tải trọng lên lòng bàn chân nên cũng là yếu tố thường gặp.
- Người làm việc phải đứng nhiều hoặc đi lại nhiều trên nền cứng như giáo viên, công nhân nhà máy, nhân viên bán hàng có nguy cơ cao hơn do gót chân chịu tải kéo dài mỗi ngày.
- Tuổi tác cũng là một yếu tố ảnh hưởng. Viêm cân gan chân hay gặp ở nhóm tuổi trung niên, đặc biệt khoảng 40 đến 60. Ở giai đoạn này, mô mềm kém đàn hồi hơn, cộng với thói quen vận động hoặc công việc đứng lâu khiến gót chân dễ đau.
- Ngoài ra, bất thường hình dạng bàn chân như bàn chân bẹt, vòm cao, hoặc dáng đi không cân cũng có thể làm lực phân bố lệch, khiến cân gan chân phải gồng gánh liên tục.
Chẩn đoán viêm cân gan chân
Chẩn đoán thường bắt đầu từ khám lâm sàng. Bác sĩ dựa vào kiểu đau rất đặc trưng, vị trí đau, thời điểm đau và các động tác làm đau tăng. Việc đánh giá dáng đi, độ căng cơ bắp chân và trục bàn chân cũng giúp tìm ra yếu tố gây quá tải để điều chỉnh về lâu dài.
Trong một số trường hợp bác sĩ có thể cho thực hiện chẩn đoán hình ảnh:
- X-quang có thể thấy gai xương gót. Tuy nhiên, gai gót không phải lúc nào cũng là nguyên nhân chính gây đau. Nhiều người có gai gót nhưng không đau, nên kết luận vẫn cần dựa trên lâm sàng.
- Siêu âm hoặc cộng hưởng từ (MRI) có thể giúp quan sát hình ảnh dày cân gan chân, viêm vùng bám, hoặc loại trừ các nguyên nhân khác khi đau kéo dài, đau không điển hình hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu.
Điều trị viêm cân gan chân như thế nào?
Điều trị bảo tồn
Điều trị thường ưu tiên theo hướng bảo tồn trước, nhằm giảm đau và phục hồi chức năng đi lại. Mục tiêu quan trọng là giảm quá tải lên cân gan chân và giúp mô hồi phục đúng cách.
Cần hạn chế các hoạt động làm đau tăng như chạy nhảy hoặc đi bộ quá nhiều trong giai đoạn đang đau rõ. Không phải là nằm im hoàn toàn, mà là giảm những tải lực khiến cơn đau bùng lên.
Với người đau rõ vào buổi sáng, nẹp đêm có thể được cân nhắc. Nẹp giúp giữ bàn chân ở tư thế kéo giãn nhẹ khi ngủ, giảm tình trạng co cứng và đau nhói khi bước những bước đầu tiên.
Ngoài ra, bệnh nhân cần chú ý đến điều chỉnh chế độ ăn uống, lối sống, đặc biệt là ăn uống đủ chất và tăng bổ sung canxi trong khẩu phần ăn.
Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu và bài tập kéo giãn là phần rất quan trọng. Khi thực hiện đúng và đều, nhiều người giảm đau rõ rệt theo thời gian.
Song song đó, giày dép có đệm và nâng đỡ tốt giúp phân phối lực đều hơn trên gan chân, giảm áp lực lên điểm bám ở gót. Đây là bước đơn giản nhưng thường tạo khác biệt lớn, nhất là với người hay đi dép mỏng hoặc đi chân trần trên nền cứng.
Dùng thuốc
Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc giảm đau chống viêm không steroid trong một số giai đoạn để kiểm soát triệu chứng. Việc dùng thuốc nên theo tư vấn chuyên môn, đặc biệt nếu bạn có bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang dùng thuốc khác.
Nếu các biện pháp trên không mang lại cải thiện như mong đợi, bác sĩ có thể cân nhắc các phương án hỗ trợ như tiêm corticosteroid hoặc huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) tùy tình trạng cụ thể. Đây là nhóm can thiệp cần đánh giá kỹ lợi ích và nguy cơ, không nên tự ý thực hiện.
Phẫu thuật cân gan chân
Trường hợp phải phẫu thuật là hiếm. Phẫu thuật thường chỉ đặt ra khi điều trị bảo tồn đầy đủ nhưng không hiệu quả và cơn đau kéo dài ảnh hưởng nặng đến sinh hoạt.
Gợi ý bài tập hỗ trợ điều trị viêm cân gan chân
Kéo giãn bắp chân
- Bạn đứng đối diện tường, đặt hai tay lên tường để giữ thăng bằng.
- Một chân đặt sau và duỗi thẳng gối, gót chân sau chạm đất. Chân còn lại đặt trước và gối hơi cong.
- Từ từ đẩy hông về phía tường cho đến khi cảm giác căng rõ ở bắp chân và vùng gân gót.
- Giữ tư thế khoảng 10 giây rồi thả lỏng. Lặp lại nhiều lần mỗi bên, thực hiện đều mỗi ngày.
Điểm quan trọng là động tác cần chậm, có kiểm soát, cảm giác căng nhưng không tăng đau nhói ở gót.
Kéo giãn cân gan chân
- Bạn ngồi trên ghế, bắt chéo chân đau lên gối chân còn lại.
- Dùng tay nắm các ngón chân của bàn chân đau và kéo nhẹ về phía cẳng chân.
- Giữ khoảng 10 giây rồi thả, lặp lại nhiều lần.
Nếu khó với tay tới bàn chân, bạn có thể dùng khăn quấn quanh ngón chân cái để hỗ trợ kéo. Khi kéo đúng, bạn sẽ cảm thấy một dải căng dọc dưới lòng bàn chân. Bài tập này thường hữu ích nhất khi thực hiện vào buổi sáng trước khi đứng dậy đi lại.
Viêm cân gan chân là nguyên nhân đau gót rất hay gặp, nhưng cũng là tình trạng có thể cải thiện tốt nếu bạn được điều trị đúng hướng. Điều quan trọng là chẩn đoán đúng, điều chỉnh thói quen gây quá tải, chọn giày dép phù hợp và kiên trì tập kéo giãn theo hướng phục hồi.
Tại BVQT Phương Châu, người bệnh đau gót có thể được thăm khám theo hướng cơ xương khớp và phục hồi chức năng, kết hợp chẩn đoán hình ảnh khi cần, từ đó xây dựng lộ trình điều trị phù hợp từng người và tập trung vào hiệu quả lâu dài.
Liên hệ khám và điều trị bệnh cơ xương khớp
- ĐA KHOA PHƯƠNG CHÂU
- Tổng đài đặt lịch 1900 545466 hoặc LINK ĐĂNG KÝ
- Địa chỉ: 300 Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.