Với người bệnh đái tháo đường, đôi khi điều đáng lo không bắt đầu từ một triệu chứng quá dữ dội. Nó có thể bắt đầu rất lặng lẽ, từ một vết loét nhỏ ở bàn chân, một vùng da trầy xước tưởng chừng không đáng ngại, hoặc một mụn nước không gây đau nhiều nên dễ bị bỏ qua. Nhưng khi đường huyết không được kiểm soát tốt, cộng với tổn thương thần kinh và giảm khả năng lành thương, những vết thương nhỏ ấy có thể tiến triển nhanh hơn chúng ta nghĩ.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi ThS. BS. CKII. Hứa Thành Nhân, Trưởng Trung tâm Nội tiết, Bệnh viện quốc tế Phương Châu.
.jpg)
Vết loét nhỏ không đau nhiều, nhưng âm thầm lan rộng
Vừa qua, Trung tâm Nội tiết Bệnh viện Quốc tế Phương Châu đã tiếp nhận và điều trị một trường hợp người bệnh đái tháo đường bị nhiễm trùng bàn chân.
Theo chia sẻ của người bệnh, ban đầu tổn thương chỉ là một vết loét nhỏ ở vùng mắt cá chân. Vì vết loét chưa gây ảnh hưởng quá nhiều nên người bệnh chưa đi thăm khám sớm. Việc chăm sóc tại nhà cũng chưa đúng cách, khiến vùng loét dần lan rộng và bắt đầu có dấu hiệu nhiễm trùng.
Đến khi vết thương không còn đơn giản như lúc đầu, người nhà đã đưa người bệnh đến nhập viện tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu.
Tại đây, người bệnh được các bác sĩ Trung tâm Nội tiết thăm khám, đánh giá tình trạng nhiễm trùng và thực hiện đầy đủ các cận lâm sàng cần thiết. Bên cạnh việc kiểm tra vết thương, bác sĩ đặc biệt chú trọng đánh giá chỉ số đường huyết, các yếu tố nguy cơ liên quan và tình trạng sức khỏe tổng quát theo quy trình an toàn của tiêu chuẩn quốc tế JCI.
Sau đánh giá và xử trí ban đầu, bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị nội trú cá thể hóa cho người bệnh. Kế hoạch này bao gồm phương pháp điều trị, thời gian điều trị dự kiến, chế độ chăm sóc vết thương, dinh dưỡng, vận động và các chi phí liên quan. Người bệnh và gia đình cũng được tư vấn đầy đủ để hiểu rõ tình trạng bệnh, từ đó yên tâm đồng thuận điều trị.
Trong quá trình nằm viện, người bệnh được điều trị tích cực bằng cắt lọc vết thương, phối hợp kháng sinh phù hợp và kiểm soát đường huyết trở về mức ổn định. Nhờ được theo dõi sát và chăm sóc đúng hướng, vùng nhiễm trùng bắt đầu cải thiện dần. Vết loét lành tốt hơn, tình trạng toàn thân ổn định hơn và người bệnh đủ điều kiện xuất viện để tiếp tục theo dõi tại nhà.
Trước khi ra viện, bác sĩ hướng dẫn người bệnh và gia đình cách theo dõi bàn chân, chăm sóc vùng tổn thương, điều chỉnh sinh hoạt, vận động và nhận biết những dấu hiệu bất thường cần quay lại bệnh viện ngay. Những lời dặn ấy không chỉ để vết thương hiện tại tiếp tục hồi phục, mà còn giúp người bệnh phòng tránh các tổn thương mới trong tương lai.
ThS. BS. CKII. Hứa Thành Nhân, Trưởng Trung tâm Nội tiết Bệnh viện Quốc tế Phương Châu, cho biết đây là một trong nhiều trường hợp người bệnh đái tháo đường có biến chứng bàn chân đến điều trị tại trung tâm.
“Đa số người bệnh đều khởi phát từ những vết thương rất nhỏ. Có khi người bệnh không để ý, hoặc nghĩ rằng không sao. Một số trường hợp tự chăm sóc tại nhà nhưng tình trạng không giảm. Với người bệnh đái tháo đường, khi thấy vết loét, mụn nước, vùng da sưng đỏ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng ở bàn chân, người bệnh nên đến các trung tâm chuyên sâu về nội tiết để được thăm khám sớm. Tổn thương nhiễm trùng ở nhóm người bệnh này thường diễn tiến nhanh và có xu hướng nặng nề hơn nếu chậm trễ điều trị”, bác sĩ Nhân chia sẻ.
Vì sao bàn chân ở người bệnh đái tháo đường dễ tổn thương hơn?
Bàn chân là nơi chịu lực mỗi ngày. Mỗi bước đi, mỗi đôi giày chưa phù hợp, mỗi vết chai, vết trầy nhỏ đều có thể tạo áp lực lên da. Với người không mắc đái tháo đường, các tổn thương nhỏ thường dễ nhận biết nhờ cảm giác đau. Nhưng với người bệnh đái tháo đường lâu năm, cảm giác này có thể không còn rõ như trước.
Một trong những nguyên nhân quan trọng là biến chứng thần kinh đái tháo đường. Khi dây thần kinh ngoại biên bị ảnh hưởng, người bệnh có thể bị tê bì, châm chích, nóng rát, dị cảm hoặc giảm cảm giác ở bàn chân. Có người vẫn đi lại bình thường nên không nghĩ mình đang mất dần cảm giác bảo vệ. Đến khi có vết thương, người bệnh có thể không thấy đau nhiều, không biết mình bị trầy xước, phồng rộp hoặc có vật lạ cọ xát trong giày.
Bên cạnh tổn thương thần kinh, người bệnh đái tháo đường còn có thể gặp tình trạng tuần hoàn máu kém hơn. Khi máu nuôi đến bàn chân không đủ tốt, vết thương sẽ chậm lành. Nếu đường huyết thường xuyên cao, khả năng đề kháng và kiểm soát nhiễm trùng cũng bị ảnh hưởng. Vì vậy, một vết loét nhỏ có thể kéo dài, lan rộng, nhiễm trùng sâu và gây nhiều biến chứng.
Những yếu tố thường làm bàn chân người bệnh đái tháo đường dễ tổn thương hơn gồm:
- Đường huyết kiểm soát chưa tốt trong thời gian dài.
- Tê bì, giảm cảm giác đau, nóng, lạnh ở bàn chân.
- Da khô, nứt nẻ, chai chân hoặc móng chân mọc quặp.
- Mang giày dép chật, cứng, cọ xát nhiều.
- Tự xử lý vết thương, cắt chai chân hoặc chích mụn nước tại nhà.
- Thị lực giảm, khó quan sát kỹ lòng bàn chân.
- Ít tái khám hoặc chưa được hướng dẫn chăm sóc bàn chân đúng cách.
Điều đáng lo là biến chứng bàn chân đái tháo đường không chỉ dừng lại ở một vết loét ngoài da. Nếu nhiễm trùng lan sâu, người bệnh có thể bị áp xe, viêm mô tế bào, viêm xương, hoại tử mô hoặc phải can thiệp ngoại khoa phức tạp hơn. Một số trường hợp nặng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng đi lại và chất lượng sống.
Vì vậy, với người bệnh đái tháo đường, bàn chân không nên là phần cơ thể chỉ được quan tâm khi đã đau. Bàn chân cần được nhìn, được kiểm tra và được chăm sóc mỗi ngày.
Người bệnh cần làm gì để bảo vệ bàn chân?
Theo ThS. BS. CKII. Hứa Thành Nhân, chăm sóc bàn chân đúng cách là một phần rất quan trọng trong kiểm soát đái tháo đường. Người bệnh không nên chờ đến khi có vết loét mới bắt đầu quan tâm đến bàn chân. Việc phòng ngừa cần được thực hiện đều đặn, giống như uống thuốc, kiểm tra đường huyết hoặc tái khám định kỳ.
Trước hết, người bệnh nên tự kiểm tra bàn chân mỗi ngày. Có thể chọn thời điểm sau khi tắm hoặc trước khi ngủ để quan sát lòng bàn chân, kẽ ngón chân, gót chân, móng chân và vùng mắt cá. Nếu khó cúi xuống nhìn, người bệnh có thể nhờ người nhà hỗ trợ hoặc dùng gương để quan sát. Những dấu hiệu như vết trầy, mụn nước, vùng da đỏ, sưng, rỉ dịch, nứt da, đổi màu da hoặc móng chân bất thường đều cần được chú ý.
Người bệnh cũng cần giữ bàn chân sạch và khô. Sau khi rửa chân, nên lau kỹ vùng kẽ ngón để tránh ẩm kéo dài. Nếu da khô, có thể dùng kem dưỡng phù hợp ở vùng da bàn chân, nhưng không nên bôi quá nhiều vào kẽ ngón. Không nên ngâm chân bằng nước quá nóng, vì người bệnh có giảm cảm giác có thể không nhận biết được nhiệt độ và dễ bị bỏng.
Giày dép cũng là yếu tố rất quan trọng. Người bệnh nên chọn giày dép vừa chân, mềm, thoáng, không bó chặt và không gây cọ xát. Trước khi mang giày, nên kiểm tra bên trong xem có sỏi nhỏ, vật cứng, đường may gồ hoặc dị vật nào không. Không nên đi chân trần, kể cả trong nhà, vì các vật sắc nhọn nhỏ có thể gây trầy xước mà người bệnh không nhận ra.
Bên cạnh đó, người bệnh nên cắt móng chân cẩn thận, không cắt quá sát khóe móng. Không tự cắt chai chân, không tự chích mụn nước, không đắp lá hoặc dùng các phương pháp truyền miệng lên vết thương. Những cách làm này có thể khiến vết thương nhiễm trùng nặng hơn, nhất là khi đường huyết chưa được kiểm soát tốt.
Điều quan trọng nhất là đi khám sớm. Khi có bất kỳ vết loét, vết trầy, mụn nước, sưng đỏ, đau tăng, chảy dịch, đổi màu da hoặc mùi bất thường ở bàn chân, người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Nội tiết để được thăm khám. Việc đến đúng nơi, đúng thời điểm giúp bác sĩ đánh giá toàn diện, kiểm soát đường huyết, xử trí vết thương và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Bảo vệ bàn chân không phải là chuyện quá phức tạp. Đó là những việc nhỏ, nhưng cần làm đều đặn. Một vài phút quan sát bàn chân mỗi ngày có thể giúp người bệnh tránh được rất nhiều rủi ro về sau.
Điều trị bàn chân đái tháo đường tại Trung tâm Nội tiết Phương Châu
Tại Trung tâm Nội tiết Bệnh viện Quốc tế Phương Châu, người bệnh đái tháo đường được thăm khám và điều trị theo phác đồ cá thể hóa, phù hợp với tình trạng sức khỏe, mức độ kiểm soát đường huyết và các bệnh lý đi kèm. Với các trường hợp có tổn thương bàn chân, bác sĩ không chỉ tập trung vào vết thương, mà còn đánh giá toàn diện nguyên nhân khiến vết thương khó lành.
Quá trình điều trị có thể bao gồm kiểm soát đường huyết, chăm sóc và cắt lọc vết thương khi cần thiết, sử dụng kháng sinh phù hợp, theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng. Dinh dưỡng được theo dõi chặt chẽ, vì người bệnh cần vừa kiểm soát đường huyết, vừa đảm bảo đủ năng lượng và dưỡng chất để hỗ trợ lành thương.
Một điểm quan trọng trong điều trị là sự đồng hành. Người bệnh đái tháo đường, nhất là khi có biến chứng bàn chân, thường mang nhiều lo lắng. Lo vết thương không lành. Lo ảnh hưởng đi lại. Lo chi phí. Lo bệnh kéo dài. Vì vậy, bên cạnh chuyên môn điều trị, bác sĩ và đội ngũ chăm sóc luôn lắng nghe, giải thích rõ ràng và hỗ trợ tâm lý để người bệnh yên tâm hợp tác trong suốt quá trình điều trị.
Việc chăm sóc bàn chân đái tháo đường luôn được Trung tâm Nội tiết chú trọng. Người bệnh được khám bàn chân, đánh giá nguy cơ và hướng dẫn cách chăm sóc tại nhà. Các tổn thương ở bàn chân được theo dõi sát để hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng lan rộng.
Đặc biệt, với những trường hợp đến trung tâm khi vết thương bàn chân đã nhiễm trùng nặng hoặc tiên lượng phức tạp, Phương Châu có lợi thế phối hợp đa chuyên khoa liền kề như Nội tiết, Nội khoa, Ngoại khoa, Chẩn đoán hình ảnh, Xét nghiệm và Dinh dưỡng. Sự phối hợp này giúp bác sĩ xây dựng hướng điều trị phù hợp hơn, kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả hơn và hỗ trợ người bệnh phục hồi một cách an toàn hơn.
Bàn chân đái tháo đường là biến chứng cần được quan tâm đúng mức, nhưng không nên để người bệnh sống trong sợ hãi. Điều quan trọng là hiểu đúng, chăm sóc đúng và đi khám đúng thời điểm. Khi người bệnh được đồng hành bởi đội ngũ chuyên sâu, một vết thương nhỏ có thể được xử trí kịp thời trước khi trở thành biến chứng lớn.
Liên hệ đặt lịch khám bệnh nội tiết hoặc tư vấn chế độ dinh dưỡng vận động
- TRUNG TÂM NỘI TIẾT PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.