Rối loạn lipid máu ở người trẻ thường không gây đau hay khó chịu rõ rệt. Nhưng sau Tết, chỉ vài tuần ăn uống quá tay, ngủ muộn và ít vận động có thể khiến mỡ máu lệch lúc nào không hay. Cái nguy của nó là âm thầm tạo nền cho xơ vữa động mạch sớm. Về lâu dài, tim mạch chịu rủi ro nhiều hơn, dù bạn vẫn đang ở độ tuổi chưa cần phải lo.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKII. Hứa Thành Nhân, Trưởng Trung tâm Nội tiết. BVQT Phương Châu.
Rối loạn lipid máu ở người trẻ âm thầm có thể gây ra nhiều biến chứng về tim mạch nguy hiểm
Rối loạn lipid máu ở người trẻ là gì?
Nói đơn giản, rối loạn lipid máu là tình trạng một hoặc nhiều chỉ số mỡ trong máu tăng hoặc giảm bất thường. Thường gặp nhất là LDL cholesterol tăng, triglycerid tăng, hoặc HDL cholesterol giảm.
Vấn đề là rối loạn lipid máu ở người trẻ thường không có triệu chứng. Bạn vẫn sinh hoạt bình thường. Bạn vẫn làm việc tốt. Nhưng quá trình lắng đọng mỡ và viêm nhẹ trong thành mạch vẫn có thể diễn ra theo thời gian.
Vì sao sau Tết rối loạn lipid máu ở người trẻ dễ tăng?
Sau Tết, cơ thể thường lệch nhịp vì 3 nhóm thói quen hay gặp:
- Ăn nhiều năng lượng hơn nhu cầu: Bánh mứt, đồ ngọt, món chiên, thịt mỡ, nội tạng, nước ngọt xuất hiện dày hơn bình thường.
- Vận động giảm mạnh: Bạn di chuyển ít. Bạn ngồi lâu hơn. Thậm chí tập lại cũng dễ nản vì cơ thể nặng nề.
- Ngủ ít và stress: Ngủ muộn kéo thèm ăn. Stress đi làm lại khiến nhiều người bù bằng đồ ngọt hoặc thức uống nhiều đường.
Chỉ cần vài tuần, các chỉ số mỡ máu đã có thể đổi theo chiều xấu, nhất là khi bạn đã có nền chuyển hóa không tối ưu.
Rối loạn lipid máu liên quan tim mạch như thế nào?
Nếu LDL cholesterol tăng kéo dài, nguy cơ hình thành mảng xơ vữa tăng. Mảng này giống như lớp bám trong lòng mạch. Nó làm mạch hẹp dần và kém đàn hồi.
Từ nền đó, nguy cơ bệnh tim mạch tăng theo thời gian. Đây là lý do các hướng dẫn tim mạch nhấn mạnh việc nhận diện sớm nhóm LDL rất cao và can thiệp đúng. Trong khuyến cáo quản lý cholesterol, nhóm LDL-C từ 190 mg/dL trở lên được xem là mức rất cao và thường cần bác sĩ đánh giá điều trị bài bản.
Gan nhiễm mỡ sau Tết có liên quan gì đến rối loạn lipid máu?
Nhiều người đi siêu âm sau Tết và phát hiện gan nhiễm mỡ. Đây thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang có vấn đề chuyển hóa, đặc biệt khi kèm vòng bụng tăng và mỡ máu xấu.
Quan trọng hơn, các tổng quan khoa học và tuyên bố khoa học cho thấy gan nhiễm mỡ liên quan tăng nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa, và tim mạch là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm này.
Ai nên tầm soát rối loạn lipid máu?
Bạn nên chủ động hơn trong tầm soát lipid máu nếu rơi vào một trong các tình huống sau:
- Tăng vòng bụng nhanh sau Tết.
- Ít vận động và ăn ngọt thường xuyên.
- Hút thuốc hoặc uống rượu bia đều.
- Đang mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
- Gia đình có người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, nhồi máu cơ tim, đột quỵ sớm.
Xét nghiệm mỡ máu gồm những gì và nên làm khi nào?
Một bộ xét nghiệm cơ bản thường gồm cholesterol toàn phần, LDL cholesterol, HDL cholesterol, triglycerid. Đây là nền tảng để đánh giá rối loạn lipid máu ở người trẻ.
Nếu triglycerid quá cao, bác sĩ sẽ chú ý vì mức từ 500 mg/dL trở lên có thể làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp và thường cần xử trí theo mục tiêu giảm nguy cơ này.
Các ngưỡng tham khảo hay dùng cho người lớn:
- Cholesterol toàn phần: dưới 200 mg/dL là mong muốn.
- LDL cholesterol: dưới 100 mg/dL thường được xem là tối ưu.
- Triglycerid: dưới 150 mg/dL là bình thường.
- HDL cholesterol: càng cao càng tốt, từ khoảng 60 mg/dL trở lên được xem là mức bảo vệ tốt hơn.
Về tần suất, nhiều khuyến nghị quốc tế gợi ý người trưởng thành khỏe mạnh nên có xét nghiệm cholesterol định kỳ, và nhóm có nguy cơ cần kiểm tra thường xuyên hơn.
Câu hỏi thường gặp về rối loạn lipid máu ở người trẻ
Rối loạn lipid máu có tự hết không?
Có thể cải thiện nếu bạn thay đổi lối sống đúng và đủ lâu. Nhưng vẫn nên xét nghiệm lại để chắc chắn.
Gầy thì có bị rối loạn lipid máu không?
Có. Yếu tố di truyền và thói quen ăn uống vẫn có thể làm mỡ máu xấu dù cân nặng không cao.
Gan nhiễm mỡ sau Tết có nghĩa là mỡ máu chắc chắn cao không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Nhưng hai tình trạng thường đi kèm. Bạn nên kiểm tra mỡ máu để nhìn tổng thể.
LDL cao có đáng lo nhất không?
LDL rất quan trọng cho nguy cơ xơ vữa. Nhưng bác sĩ sẽ đánh giá cả LDL, HDL, triglycerid và các yếu tố nguy cơ đi kèm.
Rối loạn lipid máu ở người trẻ sau Tết là một vấn đề sức khỏe quan trọng. Thay vì bỏ qua và để nó tích lũy thành rủi ro tim mạch. Bạn có thể chủ động kiểm tra sớm, chỉnh lối sống đúng, theo dõi đúng và đi trước nguy cơ một bước.
Liên hệ đặt lịch khám bệnh nội tiết hoặc tư vấn chế độ dinh dưỡng vận động:
- TRUNG TÂM NỘI TIẾT PHƯƠNG CHÂU
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.