Khi những cơn mưa đầu mùa bắt đầu xuất hiện sau nhiều tháng nắng nóng kéo dài, nhiều gia đình cũng bước vào mùa trẻ ho, sổ mũi, nghẹt mũi và quấy khóc về đêm. Đây là giai đoạn các bệnh lý tai mũi họng tăng nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trong đó, viêm VA là một tình trạng rất thường gặp nhưng lại dễ bị xem nhẹ vì biểu hiện ban đầu khá giống cảm lạnh thông thường. Nhiều ba mẹ nghĩ bé chỉ bị viêm mũi nhẹ do thời tiết nên tự điều trị tại nhà. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái đi tái lại nhiều lần, kéo dài không dứt thì có thể chàng vệ sĩ miễn dịch của bé đang gặp vấn đề về sức khỏe.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKI. Thị Mỹ Duyên, Trung tâm Tai Mũi Họng Phương Châu.
Giao mùa cũng là dịp viêm VA dễ bùng phát ở trẻ
VA là gì mà lại quan trọng với trẻ nhỏ?
VA là một tổ chức lympho nằm phía sau mũi, ở vòm họng. Đây là một phần của hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể.
Có thể hình dung VA giống như một trạm gác miễn dịch nhỏ. Mỗi ngày, bộ phận này giúp nhận diện và ngăn chặn vi khuẩn, virus xâm nhập qua đường hô hấp. Trong những năm đầu đời, VA hoạt động rất tích cực vì trẻ thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh mới từ môi trường bên ngoài.
Tuy nhiên, khi phải làm việc quá nhiều, đặc biệt vào mùa giao thời, VA có thể bị viêm và sưng to. Khi đó, trẻ bắt đầu xuất hiện hàng loạt triệu chứng khó chịu ở mũi họng.
Vì sao thời điểm giao mùa dễ khiến trẻ bị viêm VA?
Khoảng thời gian giao nhau giữa mùa nắng và mùa mưa thường khiến nhiệt độ, độ ẩm và môi trường thay đổi liên tục. Ban ngày có thể oi nóng nhưng chiều tối lại mưa lạnh đột ngột. Chính sự thay đổi này khiến đường hô hấp của trẻ khó thích nghi kịp.
Bên cạnh đó, độ ẩm tăng cao trong mùa mưa cũng tạo điều kiện để virus, vi khuẩn và nấm mốc phát triển mạnh hơn. Đây là lý do nhiều trẻ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng ở mũi họng ngay khi bước vào mùa mưa.
Đặc biệt, trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên rất nhạy cảm với môi trường xung quanh. Chỉ cần thay đổi thời tiết nhẹ, ngủ máy lạnh quá lạnh hoặc đi mưa mà không được giữ ấm đúng cách cũng có thể khiến bé dễ mắc bệnh.
Những yếu tố khác khiến trẻ dễ viêm VA hơn vào mùa giao mùa
Ngoài thời tiết, nhiều yếu tố trong sinh hoạt hằng ngày cũng khiến trẻ dễ bị viêm VA hơn:
- Ở phòng máy lạnh nhiệt độ quá thấp.
- Tắm khuya hoặc đi mưa không thay đồ sớm.
- Uống nhiều nước đá sau khi vận động.
- Tiếp xúc với khói thuốc lá.
- Môi trường nhiều bụi mịn.
- Đi học sớm, dễ lây nhiễm chéo.
- Không vệ sinh mũi họng đúng cách.
Đặc biệt, sau những ngày nắng nóng kéo dài, nhiều gia đình có xu hướng bật máy lạnh liên tục. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà và ngoài trời đôi khi cũng là yếu tố kích thích đường hô hấp của trẻ.
Những dấu hiệu viêm VA ba mẹ dễ bỏ sót
Không phải lúc nào trẻ bị viêm VA cũng sốt cao hoặc biểu hiện rầm rộ. Nhiều trường hợp chỉ có những dấu hiệu âm thầm nên ba mẹ rất dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Nghẹt mũi kéo dài
- Chảy mũi xanh hoặc vàng
- Ho nhiều về đêm
- Ngủ ngáy
- Thở bằng miệng
- Hơi thở có mùi
- Bé hay quấy khóc, ngủ không sâu giấc
- Ăn kém, bú kém
Nhiều bé còn thường xuyên bị viêm tai giữa hoặc viêm mũi xoang tái đi tái lại nhưng nguyên nhân thật sự lại đến từ VA phì đại.
Viêm VA cấp tính và mạn tính khác nhau thế nào?
Viêm VA cấp tính
Đây là giai đoạn viêm mới xuất hiện. Trẻ thường sốt, nghẹt mũi và ho rõ rệt hơn.
Một số bé có thể sốt tới 39–40 độ C, bỏ ăn hoặc quấy khóc nhiều. Nếu được điều trị đúng, tình trạng này thường cải thiện sau vài ngày.
Viêm VA mạn tính
Xảy ra khi trẻ bị viêm lặp đi lặp lại nhiều lần hoặc điều trị chưa dứt điểm. Lúc này, VA có thể phì đại kéo dài và gây cản trở đường thở. Trẻ thường ngủ ngáy, thở miệng hoặc ngủ không sâu giấc suốt thời gian dài. Đây cũng là giai đoạn dễ phát sinh biến chứng hơn.
Những biến chứng ba mẹ không nên xem nhẹ
Nhiều người nghĩ viêm VA chỉ là bệnh vặt ở trẻ nhỏ. Thực tế, nếu kéo dài, bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sự phát triển của bé.
Ảnh hưởng giấc ngủ và sự phát triển
Khi VA sưng to, trẻ khó thở bằng mũi nên phải há miệng để ngủ. Điều này khiến giấc ngủ bị gián đoạn. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng ngưng thở khi ngủ. Trẻ ngủ không sâu giấc, hay giật mình hoặc xoay trở liên tục.
Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến bé:
- Mệt mỏi.
- Khó tập trung.
- Chậm tăng cân.
- Kém linh hoạt trong học tập và vui chơi.
Viêm tai giữa tái phát
VA nằm gần vòi nhĩ nên viêm nhiễm dễ lan sang tai giữa. Đây là nguyên nhân khiến nhiều trẻ bị đau tai hoặc giảm thính lực tạm thời.
Viêm xoang, viêm họng kéo dài
Dịch viêm từ VA có thể lan sang các vùng xung quanh và gây viêm đường hô hấp trên kéo dài.
Ảnh hưởng cấu trúc khuôn mặt
Trẻ phải thở bằng miệng trong thời gian dài có thể xuất hiện tình trạng hàm hô, cằm lẹm hoặc khuôn mặt dài bất thường.
Ba mẹ nên làm gì để phòng viêm VA cho trẻ?
Việc phòng bệnh đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa.
- Giữ ấm đúng cách: Nên giữ ấm vùng cổ, ngực và bàn chân cho trẻ vào chiều tối hoặc khi trời mưa.
- Vệ sinh mũi họng mỗi ngày: Rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch bụi bẩn và giảm nguy cơ viêm nhiễm.
- Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột: Không nên để trẻ từ ngoài trời nóng bước vào phòng lạnh sâu ngay lập tức.
- Tăng cường đề kháng: Cho trẻ ăn uống đủ chất, ngủ đúng giờ và vận động phù hợp theo độ tuổi.
- Tránh khói thuốc lá: Khói thuốc là tác nhân gây kích thích niêm mạc mũi họng rất mạnh.
- Theo dõi các dấu hiệu bất thường kéo dài: Nếu trẻ nghẹt mũi, ngủ ngáy hoặc ho kéo dài nhiều ngày, ba mẹ nên đưa bé đi khám sớm thay vì tự dùng thuốc kéo dài tại nhà.
Khi nào trẻ cần nạo VA?
Không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu VA phì đại gây ảnh hưởng kéo dài đến hô hấp hoặc sức khỏe của trẻ, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định nạo VA. Một số trường hợp thường được xem xét gồm:
- Viêm tái phát nhiều lần trong năm.
- Nghẹt mũi kéo dài.
- Ngủ ngáy lớn.
- Ngưng thở khi ngủ.
- Viêm tai giữa tái đi tái lại.
- Điều trị nội khoa không hiệu quả.
Hiện nay, nạo VA là thủ thuật khá nhẹ nhàng với sự hỗ trợ của hệ thống nội soi hiện đại.
Tại Trung tâm Tai Mũi Họng Phương Châu, phẫu thuật được thực hiện bằng công nghệ cắt hút hiện đại giúp hạn chế đau và giảm chảy máu sau mổ. Đặc biệt, nhiều trường hợp có thể theo dõi và về ngay trong ngày nếu sức khỏe ổn định. Điều này giúp bé thoải mái hơn và giảm áp lực cho gia đình.
Phẫu thuật tai mũi họng sáng đi chiều về tại Phương Châu
Tại Trung tâm Tai Mũi Họng Phương Châu, mô hình phẫu thuật tai mũi họng về trong ngày được áp dụng cho nhiều bệnh lý phù hợp, trong đó có phẫu thuật nội soi mũi xoang điều trị polyp mũi. Mục tiêu là giảm tối đa thời gian nằm viện, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện, giúp người bệnh nhanh chóng quay lại sinh hoạt bình thường, nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ các bước an toàn từ đánh giá trước mổ, gây mê, phẫu thuật đến theo dõi sau mổ theo tiêu chuẩn chất lượng quốc tế JCI Enterprise.
Một số phẫu thuật có thể thực hiện về trong ngày tại Trung tâm Tai Mũi Họng Phương Châu:
- Phẫu thuật nội soi vá màng nhĩ.
- Phẫu thuật nội soi mũi xoang.
- Phẫu thuật nội soi chỉnh vách ngăn, cuốn mũi, polyp mũi...
- Phẫu thuật nội soi nạo VA bằng máy Hammer.
- Phẫu thuật cắt amidan, chữa ngáy...
- Phẫu thuât nội soi thanh quản cắt polyp dây thanh, hạt dây thanh...
Dù là phẫu thuật trong ngày, bệnh nhân tại Phương Châu vẫn được chăm sóc toàn diện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm, hệ thống phòng mổ trang thiết bị hiện đại đạt chuẩn JCI Enterprise. Sau phẫu thuật, bệnh nhân được hướng dẫn chăm sóc hậu phẫu kỹ càng và hẹn tái khám, theo dõi đầy đủ như các ca phẫu thuật bình thường khác.
Liên hệ đặt lịch khám Tai mũi họng
- TRUNG TÂM TAI MŨI HỌNG PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: số 300 Nguyễn Văn Cừ, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.