Một cú ngã có va chạm ở đầu, một lần chụp CT ban đầu chưa ghi nhận bất thường rõ ràng, rồi những cơn đau đầu kéo dài xuất hiện âm ỉ. Với nhiều người, đó có thể chỉ là cảm giác khó chịu sau chấn thương. Nhưng trong một số trường hợp, phía sau lại là một tổn thương nội sọ tiến triển chậm và có thể trở nên nguy hiểm nếu phát hiện muộn.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKI. Lâm Văn Cân, Chuyên khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Quốc tế Phương Châu.
Từ cú té ngã 6 tuần trước đến những cơn đau đầu ngày một nặng hơn
Tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu, các bác sĩ vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp máu tụ dưới màng cứng bán cầu phải nghĩ do mạn tính, giúp bệnh nhân phục hồi vận động tốt chỉ sau vài ngày phẫu thuật.
Theo thông tin ghi nhận, trước thời điểm nhập viện khoảng 6 tuần, bệnh nhân bị té ngã và có va chạm ở đầu. Sau đó, bệnh nhân đã đi chụp CT-scan nhưng chưa thấy tổn thương bất thường.
Tuy nhiên, sau chấn thương, bệnh nhân thường xuyên bị đau đầu kéo dài. Đến khoảng 1 tuần trước khi nhập viện, cơn đau tăng dần, dữ dội hơn, kèm theo tình trạng yếu liệt nửa người bên trái ở cả tay và chân nên đến BVQT Phương Châu thăm khám.
Tại đây, bệnh nhân được bác sĩ khám lâm sàng và chỉ định chụp CT scan sọ não. Kết quả ghi nhận hình ảnh tụ máu dưới màng cứng vùng thái dương, đỉnh phải, gây lệch đường giữa sang trái, nghĩ nhiều đến tụ máu dưới màng cứng mạn tính.
Đây là một diễn tiến khiến nhiều người dễ chủ quan, bởi sau chấn thương đầu, không phải trường hợp nào triệu chứng cũng bùng phát ngay lập tức. Ở thể mạn tính, máu có thể tích tụ chậm trong khoang dưới màng cứng, khiến bệnh nhân ban đầu vẫn tỉnh táo, sinh hoạt gần như bình thường, rồi chỉ sau nhiều ngày đến vài tuần mới bắt đầu xuất hiện đau đầu, lơ mơ, nói khó, đi lại khó hoặc yếu liệt một bên cơ thể.
Phẫu thuật kịp thời, bệnh nhân phục hồi tốt sau vài ngày
Sau khi hội chẩn và đảm bảo các điều kiện ổn định, các bác sĩ quyết định chỉ định phẫu thuật dẫn lưu máu tụ cho bệnh nhân.
Ca mổ được thực hiện dưới gây mê. Ê kíp tiến hành khoan mở hộp sọ bằng lỗ khoan đường kính khoảng 3cm để dẫn lưu toàn bộ khối máu tụ ra ngoài, giúp giải phóng chèn ép lên não.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân tỉnh táo. Chỉ sau 2 ngày, bệnh nhân đã có thể đi lại bình thường, không còn yếu liệt nửa người. Đến ngày thứ 3 sau mổ, các chỉ số ổn định, tình trạng hồi phục tốt và bệnh nhân được xuất viện.
Ca phẫu thuật tại BVQT Phương Châu được thực hiện bởi ê kíp phẫu thuật viên có nhiều năm kinh nghiệm trong điều trị các bệnh lý thần kinh cột sống, với sự hỗ trợ của hệ thống máy móc hiện đại và phòng mổ đạt chuẩn JCI, góp phần đảm bảo quy trình điều trị an toàn và chặt chẽ cho bệnh nhân.
BS. CKI. Lâm Văn Cân, chuyên khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, BVQT Phương Châu, cho biết những trường hợp máu tụ dưới màng cứng được phát hiện sau khoảng từ 2 đến 3 tuần trở lên thường liên quan đến quá trình tụ máu mạn tính xuất phát từ một chấn thương ở đầu trước đó.
Điều đáng nói là không ít người sau té ngã vẫn sinh hoạt bình thường nên nghĩ rằng mình đã an toàn. Chỉ đến khi đau đầu kéo dài, đau ngày một tăng, chậm chạp hơn, yếu tay chân hoặc có biểu hiện thần kinh khu trú thì mới đi khám. Lúc này, khối máu tụ có thể đã lớn dần và bắt đầu chèn ép não. Trường hợp nặng có thể gây tăng áp lực nội sọ, bệnh nhân rơi vào hôn mê vô cùng nguy hiểm.
Máu tụ dưới màng cứng mạn tính là gì?
Máu tụ dưới màng cứng là tình trạng máu tích tụ trong khoang nằm giữa màng cứng và màng nhện, là hai lớp màng bao quanh não. Khi lượng máu tăng dần, khối máu tụ sẽ chiếm chỗ trong hộp sọ và chèn ép mô não.
Dựa vào thời gian xuất hiện triệu chứng mà người ta phân thành:
- Máu tụ dưới màng cứng cấp tính: Máu tụ xuất hiện khi mới bị tai nạn đến 3 ngày.
- Máu tụ dưới màng cứng bán cấp: Khi các triệu chứng xuất hiện từ sau 3 ngày đến khoảng 3 tuần.
- Máu tụ dưới màng cứng mãn tính: Khi các triệu xuất hiện sau 3 tuần trở lên.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Máu tụ dưới màng cứng mạn tính không phải lúc nào cũng đến từ một tai nạn lớn. Nhiều trường hợp bắt đầu từ một va chạm tưởng như nhẹ nhưng xảy ra đúng ở người có yếu tố nguy cơ.
- Chấn thương đầu sau té ngã hoặc va đập: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất.
- Người lớn tuổi: Ở tuổi cao, não có xu hướng teo nhẹ theo sinh lý, làm các tĩnh mạch dễ bị kéo căng và dễ tổn thương hơn khi va chạm.
- Dùng thuốc chống đông hoặc kháng kết tập tiểu cầu: Những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc khiến máu tụ kéo dài hơn.
- Rối loạn đông máu: Khi cơ thể cầm máu kém, nguy cơ hình thành khối máu tụ nội sọ cũng tăng lên.
- Uống rượu kéo dài hoặc chấn thương lặp lại: Đây là những yếu tố có thể làm bệnh xuất hiện hoặc nặng lên mà bệnh nhân không nhận ra sớm.
Các triệu chứng thường gặp
Điểm đáng ngại của bệnh là triệu chứng thường không quá ồn ào ở giai đoạn đầu. Bệnh nhân có thể chỉ thấy khó chịu mơ hồ rồi chủ quan cho qua.
- Đau đầu kéo dài, đau tăng dần.
- Chóng mặt, buồn nôn hoặc nôn.
- Chậm chạp, lú lẫn, giảm tập trung.
- Nói khó, nói ngọng.
- Yếu tay chân một bên, đi lại khó.
- Co giật hoặc giảm tỉnh táo.
Chẩn đoán
Để không bỏ sót bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp giữa hỏi bệnh, khám thần kinh và chẩn đoán hình ảnh.
- Khai thác tiền sử chấn thương đầu: Dù cú ngã đã xảy ra từ vài tuần trước, đây vẫn là chi tiết rất quan trọng để định hướng chẩn đoán.
- Khám thần kinh: Bác sĩ đánh giá tri giác, ngôn ngữ, vận động, phản xạ và mức độ yếu liệt nếu có.
- CT-scan sọ não: Đây thường là phương tiện được chỉ định đầu tiên vì nhanh, dễ tiếp cận và giúp phát hiện khối máu tụ cũng như mức độ chèn ép.
- MRI sọ não: Một số trường hợp có thể cần thêm MRI để đánh giá rõ hơn tính chất tổn thương hoặc các bất thường phối hợp.
Biến chứng nguy hiểm của tụ máu dưới màng cứng mạn tính
Máu tụ dưới màng cứng mạn tính không chỉ gây đau đầu đơn thuần. Nếu để kéo dài, bệnh có thể dẫn đến những hậu quả rất nặng.
- Tăng áp lực nội sọ: Khối máu tụ lớn dần sẽ làm áp lực trong hộp sọ tăng lên.
- Chèn ép mô não: Não bị đẩy lệch hoặc bị ép sẽ gây rối loạn vận động, ngôn ngữ và tri giác.
- Yếu liệt nặng hơn hoặc mất chức năng thần kinh: Bệnh nhân có thể từ yếu nhẹ chuyển sang đi lại khó, thậm chí không tự vận động được.
- Co giật, hôn mê: Đây là biến chứng nặng, cho thấy não đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
- Đe dọa tính mạng: Nếu không xử trí kịp thời, tình trạng chèn ép não có thể trở thành cấp cứu tối khẩn.
Điều trị
Việc điều trị sẽ tùy thuộc vào kích thước khối máu tụ, mức độ chèn ép và triệu chứng của bệnh nhân.
Theo dõi sát ở một số trường hợp ổn định
Nếu khối máu tụ nhỏ, triệu chứng ít và chưa gây chèn ép đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi sát bằng lâm sàng và hình ảnh.
Điều trị hỗ trợ theo chỉ định
Một số thuốc có thể được dùng trong từng bối cảnh cụ thể để kiểm soát triệu chứng hoặc hỗ trợ điều trị.
Phẫu thuật dẫn lưu máu tụ
Khi bệnh nhân đã có đau đầu tăng dần, yếu liệt, giảm tri giác hoặc hình ảnh cho thấy khối máu tụ gây hiệu ứng khối rõ, phẫu thuật thường là hướng xử trí quan trọng. Trong thực hành hiện nay, khoan lỗ sọ để dẫn lưu máu tụ là phương pháp phổ biến ở nhiều trường hợp máu tụ dưới màng cứng mạn tính có triệu chứng.
Phương Châu tiếp nhận và điều trị các bệnh lý thần kinh cột sống từ cơ bản đến chuyên sâu
Trường hợp bệnh nhân trên cho thấy không phải chấn thương đầu nào cũng biểu hiện nguy hiểm ngay từ đầu. Có những tổn thương cần thời gian mới lộ rõ, và chính sự chủ quan ở giai đoạn đầu có thể làm chậm cơ hội điều trị.
Tại BVQT Phương Châu, bệnh nhân được tiếp cận quy trình thăm khám, chẩn đoán và điều trị đầy đủ đối với các bệnh lý thần kinh cột sống, từ những trường hợp thường gặp đến các ca cần phẫu thuật chuyên sâu. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống máy móc hiện đại và phòng mổ đạt chuẩn JCI, Phương Châu hướng đến xử trí kịp thời, an toàn và hỗ trợ bệnh nhân phục hồi tốt hơn.
Liên hệ đặt lịch khám và điều trị
- ĐA KHOA PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu..
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.