Thời điểm giao mùa thường khiến làn da “khó chiều” hơn bình thường. Khi thời tiết thay đổi thất thường, độ ẩm lên xuống liên tục, mưa nắng xen kẽ, da dễ bị khô, ngứa, nổi mẩn hoặc bùng phát các bệnh lý có sẵn. Nhiều người chỉ nghĩ đây là phản ứng nhẹ ngoài da nên tự mua thuốc bôi, tự xử lý tại nhà. Tuy nhiên, nếu chăm sóc sai cách, tình trạng da có thể kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc để lại thâm, sẹo, nhiễm trùng. Vì vậy, hiểu đúng các bệnh lý da liễu thường gặp lúc giao mùa sẽ giúp mỗi người chủ động bảo vệ làn da tốt hơn.
Giao mùa là lúc làn da cũng dễ trở chứng hơn khiến các bệnh lý da liễu bùng phát
Vì sao làn da dễ “trở chứng” khi giao mùa?
Làn da là hàng rào bảo vệ đầu tiên của cơ thể trước môi trường bên ngoài. Khi thời tiết thay đổi, da phải thích nghi liên tục với nhiệt độ, độ ẩm, ánh nắng, gió, bụi, mồ hôi và các tác nhân gây dị ứng.
Vào giai đoạn giao mùa, đặc biệt khi chuyển từ nắng nóng sang mưa ẩm, da có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố cùng lúc. Không khí ẩm tạo điều kiện cho vi nấm phát triển. Mồ hôi và bụi bẩn dễ làm bít tắc lỗ chân lông. Việc mặc quần áo ẩm, đi mưa, tiếp xúc nước bẩn cũng có thể khiến da bị kích ứng. Với người có cơ địa dị ứng, sự thay đổi nhiệt độ hoặc tiếp xúc với phấn hoa, bụi, hóa chất, xà phòng, mỹ phẩm cũng dễ làm bệnh da bùng phát. Các yếu tố như chất kích ứng, dị nguyên, thay đổi nhiệt độ và nhiễm trùng da đều có thể góp phần làm viêm da cơ địa nặng hơn.
Đó là lý do cùng một thói quen chăm sóc da, nhưng vào thời điểm giao mùa, da lại dễ ngứa hơn, nổi mẩn nhiều hơn hoặc lâu lành hơn.
Viêm da cơ địa dễ tái phát khi thời tiết thay đổi
Viêm da cơ địa là một trong những bệnh da liễu thường gặp lúc giao mùa. Bệnh thường liên quan đến cơ địa dị ứng và hàng rào bảo vệ da yếu. Khi thời tiết thay đổi, da dễ mất nước, khô hơn và nhạy cảm hơn với các tác nhân bên ngoài.
Người bị viêm da cơ địa thường có các biểu hiện như:
- Da khô, bong tróc.
- Ngứa nhiều, nhất là về chiều tối hoặc ban đêm.
- Nổi mảng đỏ, sẩn nhỏ hoặc vùng da dày lên do gãi nhiều.
- Tổn thương hay gặp ở mặt, cổ, nếp gấp tay chân, bàn tay hoặc bàn chân.
Điều đáng lưu ý là càng gãi, da càng dễ trầy xước. Khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương, vi khuẩn có thể xâm nhập và làm bệnh nặng hơn. Vì vậy, người có tiền sử viêm da cơ địa nên chú ý dưỡng ẩm đều đặn, tránh tắm nước quá nóng, hạn chế xà phòng có mùi thơm mạnh và không tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid kéo dài.
Viêm da tiếp xúc do mỹ phẩm, hóa chất hoặc môi trường
Giao mùa cũng là thời điểm nhiều người dễ bị viêm da tiếp xúc. Đây là tình trạng da bị kích ứng hoặc dị ứng sau khi tiếp xúc với một chất nào đó. Tác nhân có thể đến từ mỹ phẩm mới, kem chống nắng, nước hoa, xà phòng, nước giặt, trang sức, găng tay, cây cỏ hoặc nước mưa ô nhiễm.
Viêm da tiếp xúc thường gây ngứa, đỏ da, khô nứt, nổi mụn nước hoặc bong tróc. Tổn thương có thể xuất hiện tại vùng da tiếp xúc trực tiếp với tác nhân gây kích ứng, thường gặp ở bàn tay, mặt, cổ hoặc vùng da hở. Tình trạng này không lây, nhưng có thể gây khó chịu nhiều nếu không được xử lý đúng.
Khi có dấu hiệu nghi ngờ viêm da tiếp xúc, điều quan trọng nhất là ngưng sử dụng sản phẩm hoặc tránh tiếp xúc với tác nhân nghi ngờ. Không nên tiếp tục “thử thêm vài ngày” nếu da đã đỏ rát, ngứa nhiều hoặc nổi mụn nước. Việc càng tiếp xúc lâu có thể khiến phản ứng da kéo dài hơn.
Mày đay, mẩn ngứa dễ xuất hiện đột ngột
Mày đay là tình trạng da nổi sẩn phù, mảng gồ lên, thường rất ngứa và có thể xuất hiện đột ngột. Vào thời điểm giao mùa, mày đay có thể liên quan đến thay đổi nhiệt độ, nhiễm siêu vi, thức ăn, thuốc, căng thẳng, mồ hôi hoặc tiếp xúc dị nguyên trong môi trường.
Các nốt mày đay thường có đặc điểm nổi nhanh, ngứa nhiều và có thể thay đổi vị trí trên cơ thể. Một số trường hợp tự giảm sau vài giờ hoặc vài ngày. Tuy nhiên, nếu mày đay tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc đi kèm sưng môi, sưng mắt, khó thở, đau bụng, choáng váng, người bệnh cần đi khám ngay. Mày đay thường không lây, nhưng nếu kéo dài hoặc tái diễn, bác sĩ da liễu có thể giúp tìm yếu tố khởi phát và kiểm soát triệu chứng phù hợp.
Người bệnh không nên tự ý dùng nhiều loại thuốc chống dị ứng cùng lúc. Một số thuốc có thể gây buồn ngủ hoặc không phù hợp với người có bệnh lý nền, phụ nữ mang thai, người đang lái xe hoặc vận hành máy móc.
Nấm da dễ tăng khi thời tiết ẩm ướt
Khi độ ẩm tăng, quần áo lâu khô, cơ thể ra mồ hôi nhiều hoặc thường xuyên mang giày kín, nguy cơ nấm da có thể tăng lên. Nấm thường gặp ở các vùng da ẩm như kẽ chân, bẹn, nách, vùng dưới ngực hoặc những nơi dễ bí hơi.
Dấu hiệu thường gặp là da ngứa, đỏ, bong vảy, có viền rõ hoặc lan rộng dần. Một số trường hợp có mùi khó chịu, nứt kẽ chân hoặc đau rát khi đi lại. Người bệnh thường nghĩ chỉ là “ngứa ngoài da” nên tự mua thuốc bôi. Tuy nhiên, nếu dùng sai thuốc, đặc biệt là thuốc có corticoid, tổn thương có thể lan rộng, khó điều trị hơn và dễ tái phát.
Để hạn chế nấm da lúc giao mùa, nên giữ cơ thể khô thoáng, thay quần áo sau khi đi mưa hoặc ra nhiều mồ hôi, không mặc đồ ẩm và không dùng chung khăn tắm, vớ, giày dép với người khác.
Mụn trứng cá có thể bùng phát do mồ hôi và bí tắc
Không chỉ tuổi dậy thì, người trưởng thành cũng có thể bị mụn nhiều hơn khi giao mùa. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa, da tiết dầu nhiều hơn, mồ hôi bám lâu trên da và bụi bẩn dễ làm bít tắc lỗ chân lông. Nếu kết hợp với thức khuya, căng thẳng, ăn uống thất thường hoặc dùng mỹ phẩm không phù hợp, mụn càng dễ bùng phát.
Mụn có thể xuất hiện ở mặt, lưng, ngực hoặc vai. Một số người chỉ có mụn đầu đen, mụn đầu trắng. Một số khác lại xuất hiện mụn viêm, mụn mủ, mụn bọc đau nhức. Với mụn viêm nhiều, tuyệt đối không nên tự nặn bằng tay hoặc dùng các sản phẩm lột tẩy mạnh. Điều này có thể khiến da viêm nặng hơn, tăng nguy cơ thâm và sẹo rỗ.
Chăm sóc da mụn lúc giao mùa nên ưu tiên làm sạch dịu nhẹ, dưỡng ẩm phù hợp và chống nắng đầy đủ. Không nên thay đổi quá nhiều sản phẩm cùng lúc, vì da đang nhạy cảm có thể bị kích ứng thêm.
Khô da, nứt nẻ và dễ bong tróc
Nhiều người nghĩ khô da chỉ là vấn đề nhỏ. Tuy nhiên, khi da quá khô, hàng rào bảo vệ da bị suy yếu. Da dễ ngứa, rát, nứt nẻ và dễ kích ứng hơn trước các sản phẩm chăm sóc cá nhân hằng ngày.
Tình trạng này hay gặp ở người thường xuyên ngồi máy lạnh, tắm nước nóng, rửa tay nhiều lần, dùng xà phòng sát khuẩn mạnh hoặc làm việc trong môi trường tiếp xúc hóa chất. Da bàn tay, cẳng chân, môi và vùng quanh miệng thường dễ bị khô rõ nhất.
Dưỡng ẩm đúng cách là bước quan trọng để bảo vệ da. Nên thoa dưỡng ẩm sau tắm hoặc sau rửa tay khi da còn hơi ẩm. Với người có da nhạy cảm, nên chọn sản phẩm ít hương liệu, ít chất tạo màu và phù hợp với tình trạng da.
Nên chăm sóc da thế nào để giảm nguy cơ bệnh da lúc giao mùa?
Chăm sóc da khi giao mùa không cần quá cầu kỳ. Quan trọng là duy trì các thói quen cơ bản nhưng đúng cách.
Bạn nên chú ý:
- Giữ da sạch và khô thoáng, nhất là sau khi đi mưa hoặc đổ nhiều mồ hôi.
- Tắm bằng nước vừa ấm, tránh nước quá nóng.
- Chọn sữa tắm, sữa rửa mặt dịu nhẹ, hạn chế hương liệu mạnh.
- Dưỡng ẩm đều đặn, đặc biệt với người có da khô hoặc viêm da cơ địa.
- Mặc quần áo thoáng, thấm hút mồ hôi tốt.
- Không mặc quần áo, vớ hoặc giày còn ẩm.
- Không tự ý bôi thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.
- Hạn chế gãi mạnh vì có thể làm trầy da và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Duy trì giấc ngủ, ăn uống và uống nước đầy đủ để hỗ trợ sức khỏe làn da.
Với những người có cơ địa dị ứng, nên quan sát kỹ các yếu tố dễ làm da bùng phát. Đó có thể là một loại mỹ phẩm mới, nước giặt mới, môi trường bụi, thức ăn, stress hoặc thời tiết thay đổi. Việc ghi nhận lại thời điểm xuất hiện triệu chứng sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn khi thăm khám.
Khi nào nên đi khám da liễu?
Không phải vấn đề da nào cũng cần đi khám ngay. Tuy nhiên, bạn không nên chủ quan nếu tình trạng da kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.
Nên thăm khám da liễu khi:
- Da ngứa nhiều, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc sinh hoạt.
- Tổn thương lan rộng nhanh.
- Da sưng nóng, đau, chảy dịch hoặc có mủ.
- Mày đay tái phát nhiều lần.
- Mụn viêm nặng, đau nhức hoặc để lại thâm sẹo.
- Nấm da nghi ngờ lan rộng hoặc tái đi tái lại.
- Đã tự chăm sóc nhưng không cải thiện sau vài ngày.
- Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền xuất hiện tổn thương da bất thường.
Thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân. Từ đó, bác sĩ có thể đưa ra hướng điều trị phù hợp, tránh tình trạng dùng sai thuốc hoặc điều trị kéo dài không cần thiết.
Chăm sóc da đúng cách, giữ da sạch thoáng, dưỡng ẩm phù hợp và tránh tự ý dùng thuốc là những bước quan trọng để bảo vệ làn da trong thời điểm giao mùa. Nếu các triệu chứng không cải thiện, tái phát nhiều lần hoặc gây khó chịu kéo dài, bạn nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Da liễu để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
Liên hệ đặt lịch khám và điều trị
- PHÒNG KHÁM DA LIỄU PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi khoa - Sơ sinh, IVF - Nam khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khỏe cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.