Loãng xương trước đây thường được nhắc đến như một vấn đề của người lớn tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh. Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, không ít người trẻ đã có mật độ xương thấp, thiếu vitamin D, đau nhức kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu lão hóa xương sớm mà không hề hay biết. Vì vậy, đã đến lúc chúng ta cần thay đổi suy nghĩ: loãng xương không chỉ là câu chuyện của tuổi già. Người trẻ cũng cần quan tâm đến sức khỏe xương khớp từ sớm, nhất là khi lối sống hiện đại đang tạo ra nhiều yếu tố bất lợi cho hệ xương.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKI. Nguyễn Tấn Phát, Chuyên khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện quốc tế Phương Châu.
Loãng xương là gì?
Loãng xương là tình trạng mật độ xương suy giảm, cấu trúc xương trở nên xốp, giòn và yếu hơn. Khi đó, xương dễ bị nứt, lún hoặc gãy, kể cả sau những chấn thương rất nhẹ như té ngã trong sinh hoạt, chống tay khi trượt chân hoặc cúi người sai tư thế.
Ở người khỏe mạnh, xương luôn có quá trình tái tạo. Phần xương cũ được thay thế bằng phần xương mới. Khi còn trẻ, cơ thể thường tạo xương tốt hơn. Nhưng nếu chế độ dinh dưỡng kém, thiếu vận động, rối loạn nội tiết hoặc mắc bệnh lý nền, quá trình tạo xương có thể không theo kịp quá trình mất xương.
Kết quả là ngân hàng xương bị rút dần mà không được bù đắp đủ. Khi lượng xương mất đi vượt quá giới hạn an toàn, nguy cơ loãng xương và gãy xương sẽ tăng lên.
Vì sao người trẻ cũng có thể bị loãng xương?
Ở người trẻ, loãng xương không phải lúc nào cũng đến từ tuổi tác. Nhiều trường hợp bắt nguồn từ lối sống, chế độ ăn uống, bệnh lý hoặc việc sử dụng thuốc trong thời gian dài.
Ít vận động
Một trong những nguyên nhân thường gặp là ít vận động. Khi cơ thể ít di chuyển, xương không được kích thích đủ để duy trì độ chắc khỏe. Việc ngồi lâu, làm việc văn phòng liên tục, ít đi bộ, ít tập luyện khiến cơ, khớp và xương đều suy yếu dần.
Thiếu ánh nắng và thiếu vitamin D
Đây cũng là vấn đề phổ biến ở người trẻ. Nhiều người làm việc trong phòng kín cả ngày, thường xuyên che chắn quá kỹ hoặc hầu như không tiếp xúc ánh nắng. Khi thiếu vitamin D, cơ thể hấp thu canxi kém hơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xây dựng và bảo vệ xương.
Chế độ ăn uống
Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò rất lớn. Ăn kiêng quá mức, giảm cân cấp tốc, ăn thiếu đạm, ít dùng thực phẩm giàu canxi, thường xuyên bỏ bữa hoặc lệ thuộc vào thức ăn nhanh đều có thể khiến xương thiếu nguyên liệu để tái tạo. Ở một số người trẻ, vẻ ngoài vẫn bình thường nhưng bên trong xương đã bắt đầu suy giảm chất lượng.
Các bệnh lý gây ảnh hưởng đến loãng xương
Một số bệnh lý cũng làm tăng nguy cơ loãng xương sớm, chẳng hạn như bệnh tuyến giáp, rối loạn nội tiết, suy sinh dục, bệnh thận mạn, bệnh gan mạn, bệnh đường tiêu hóa gây kém hấp thu, viêm khớp dạng thấp hoặc đái tháo đường. Người phải dùng corticoid kéo dài hoặc một số thuốc đặc biệt cũng cần được theo dõi mật độ xương theo chỉ định bác sĩ.
Ngoài ra, các thói quen như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, lạm dụng cà phê, thức khuya kéo dài và căng thẳng thường xuyên cũng có thể làm sức khỏe xương bị ảnh hưởng. Những yếu tố này không chỉ tác động đến xương mà còn ảnh hưởng đến nội tiết, chuyển hóa và khả năng phục hồi của cơ thể.
Những dấu hiệu lão hóa xương không nên xem nhẹ
Loãng xương thường được gọi là bệnh thầm lặng vì giai đoạn đầu có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường nên rất dễ chủ quan.
Tuy nhiên, một số dấu hiệu sau có thể gợi ý hệ xương đang cần được kiểm tra:
- Đau lưng âm ỉ, đau tăng khi đứng lâu hoặc vận động sai tư thế.
- Hay đau mỏi xương khớp dù không lao động nặng.
- Dễ bị chấn thương, bong gân hoặc đau kéo dài sau va chạm nhẹ.
- Giảm chiều cao so với trước đây.
- Lưng có xu hướng còng, dáng đi thay đổi.
- Gãy xương sau té ngã nhẹ hoặc chấn thương không đáng kể.
- Cảm giác yếu cơ, kém thăng bằng, dễ té ngã.
Ở người trẻ, các dấu hiệu này thường bị quy cho ngồi nhiều, làm việc mệt, thiếu ngủ hoặc đau cơ bình thường. Nhưng nếu triệu chứng lặp lại nhiều lần, kéo dài hoặc đi kèm yếu sức, sụt cân, rối loạn kinh nguyệt, bệnh nền, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Đừng đợi gãy xương mới nghĩ đến loãng xương
Nhiều người chỉ phát hiện loãng xương sau khi đã bị gãy xương. Đây là điều rất đáng tiếc, vì loãng xương có thể được tầm soát và can thiệp sớm.
Gãy xương do loãng xương không chỉ gây đau. Tình trạng này còn ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động, sinh hoạt, lao động và chất lượng cuộc sống. Với người lớn tuổi, gãy xương vùng hông, cột sống hoặc cổ tay có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề. Với người trẻ, gãy xương cũng có thể làm gián đoạn công việc, tập luyện, học tập và tạo tâm lý lo lắng kéo dài.
Điều quan trọng là sức khỏe xương cần được xây dựng từ sớm. Tuổi trẻ là giai đoạn tích lũy khối lượng xương quan trọng. Nếu giai đoạn này bị bỏ lỡ do dinh dưỡng kém, ít vận động hoặc thói quen sống không lành mạnh, nguy cơ xương yếu về sau sẽ cao hơn.
Nói cách khác, chăm sóc xương không phải là việc của tuổi già. Đó là khoản đầu tư sức khỏe nên bắt đầu càng sớm càng tốt.
.jpg)
Ai nên kiểm tra mật độ xương sớm?
Không phải người trẻ nào cũng cần đo mật độ xương định kỳ. Tuy nhiên, một số nhóm nên chủ động thăm khám và trao đổi với bác sĩ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ.
Bạn nên cân nhắc kiểm tra sức khỏe xương nếu thuộc các trường hợp sau:
- Từng bị gãy xương sau chấn thương nhẹ.
- Đau lưng kéo dài, giảm chiều cao hoặc nghi ngờ lún đốt sống.
- Sử dụng corticoid hoặc thuốc điều trị đặc biệt trong thời gian dài.
- Có bệnh lý tuyến giáp, tuyến cận giáp, thận, gan, tiêu hóa hoặc bệnh tự miễn.
- Phụ nữ rối loạn kinh nguyệt kéo dài, mãn kinh sớm hoặc suy giảm nội tiết.
- Người ăn kiêng nghiêm ngặt, sụt cân nhanh, thiếu cân.
- Người ít vận động, ít tiếp xúc ánh nắng trong thời gian dài.
- Gia đình có người từng bị loãng xương hoặc gãy xương do loãng xương.
- Người hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên.
Tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu, người bệnh có thể được kiểm tra mật độ xương bằng hệ thống máy đo mật độ xương Poly DXA hiện đại. Đây là phương pháp hỗ trợ đánh giá mật độ khoáng của xương, giúp bác sĩ phát hiện sớm tình trạng thiếu xương, loãng xương hoặc nguy cơ suy giảm sức khỏe xương.
Kết quả đo mật độ xương là cơ sở quan trọng để bác sĩ tư vấn hướng chăm sóc, bổ sung dinh dưỡng, vận động hoặc điều trị phù hợp. Với người có yếu tố nguy cơ, việc kiểm tra sớm giúp phát hiện vấn đề trước khi xảy ra các biến chứng như đau lưng kéo dài, lún xẹp đốt sống hoặc gãy xương sau chấn thương nhẹ.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp đo mật độ xương với xét nghiệm máu, đánh giá vitamin D, canxi, chức năng thận, nội tiết và các yếu tố liên quan. Với người trẻ, việc đánh giá loãng xương cần được xem xét thận trọng, không chỉ dựa vào một con số đơn lẻ mà cần đặt trong bối cảnh sức khỏe tổng thể.
Làm gì để xương chắc khỏe hơn từ hôm nay?
Phòng ngừa loãng xương không bắt đầu bằng thuốc. Nền tảng quan trọng nhất vẫn là thay đổi lối sống, ăn uống hợp lý và vận động đều đặn.
Tăng vận động chịu lực phù hợp
Đi bộ nhanh, leo cầu thang, tập kháng lực, tập tạ nhẹ, yoga, pilates hoặc các bài tập tăng sức mạnh cơ đều có lợi cho xương. Khi cơ khỏe hơn, xương được nâng đỡ tốt hơn. Cơ thể cũng giữ thăng bằng tốt hơn, từ đó giảm nguy cơ té ngã.
Chế độ dinh dưỡng
Dinh dưỡng cũng cần được quan tâm đúng mức. Bữa ăn nên có đủ đạm, canxi, vitamin D, vitamin K, magie và các vi chất cần thiết. Sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, trứng, đậu hũ, các loại đậu, rau xanh đậm và hạt dinh dưỡng là những lựa chọn có thể đưa vào khẩu phần hằng ngày.
Tuy nhiên, không nên tự ý uống canxi hoặc vitamin D liều cao trong thời gian dài. Việc bổ sung cần dựa trên nhu cầu thật sự của cơ thể, chế độ ăn hiện tại và kết quả thăm khám. Dùng sai cách có thể gây dư thừa, ảnh hưởng thận hoặc tạo cảm giác an tâm giả.
Giữ thói quen sinh hoạt lành mạnh
Người trẻ nên ngủ đủ, giảm thức khuya, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá và tránh giảm cân cực đoan. Nếu đang theo đuổi chế độ ăn đặc biệt, tập luyện cường độ cao hoặc có rối loạn kinh nguyệt, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để bảo vệ sức khỏe xương lâu dài.
Loãng xương không còn là bệnh của riêng người già. Đó có thể là lời nhắc sớm từ cơ thể rằng lối sống hiện tại đang khiến hệ xương già nhanh hơn tuổi thật. Đừng đợi đến khi xương lên tiếng bằng một lần gãy đau mới bắt đầu quan tâm, hãy chủ động thăm khám sớm để được đánh giá sức khỏe của xương đúng cách.
Liên hệ đặt lịch khám và điều trị
- ĐA KHOA PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi khoa - Sơ sinh, IVF - Nam khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khỏe cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.