Đau lưng ở người trẻ ngày càng phổ biến. Khi cơn đau lặp lại nhiều lần, lan xuống chân hoặc kèm tê yếu, đó có thể không còn là chuyện mỏi lưng bình thường. Bởi nếu cứ bỏ qua, xương khớp có thể xuống sức sớm hơn chúng ta nghĩ. Lắng nghe cơn đau lưng đúng lúc là cách người trẻ bảo vệ khả năng vận động, chất lượng sống và sức khỏe lâu dài.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKI. Lâm Văn Cân, Chuyên khoa Ngoại Thần kinh cột sống, Bệnh viện Quốc tế Phương Châu.
Đau lưng ở người trẻ nếu cứ bỏ qua, xương khớp có thể xuống sức sớm hơn chúng ta nghĩ
Vì sao người trẻ dễ bị đau lưng hơn chúng ta nghĩ?
Trước đây, nhiều người thường nghĩ đau lưng là vấn đề của tuổi trung niên hoặc người lớn tuổi. Thực tế, cột sống của người trẻ cũng đang chịu rất nhiều áp lực mỗi ngày.
Áp lực đó không chỉ đến từ lao động nặng. Nó còn đến từ những thói quen rất quen thuộc. Một ngày ngồi 8 tiếng trước máy tính. Một buổi tối nằm nghiêng lướt điện thoại. Một lần cúi người nhấc vật nặng sai cách. Một buổi tập quá sức khi chưa khởi động kỹ.
Những điều tưởng nhỏ này có thể tích lũy dần. Đến một lúc nào đó, vùng lưng bắt đầu lên tiếng bằng cảm giác đau mỏi, căng cứng hoặc nhói buốt khi vận động.
Đáng nói là nhiều người trẻ thường có tâm lý chịu đựng. Vì còn trẻ, còn khỏe, họ nghĩ đau lưng chỉ cần nghỉ ngơi là khỏi. Điều này đúng với một số trường hợp đau cơ nhẹ. Nhưng nếu cơn đau tái phát nhiều lần, đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh không nên xem nhẹ.
Những nguyên nhân thường gặp gây đau lưng ở người trẻ
Đau lưng ở người trẻ có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phần lớn liên quan đến cơ, dây chằng, đĩa đệm, tư thế và thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp đau lưng là dấu hiệu của bệnh lý cần được thăm khám sớm.
Ngồi lâu, ít vận động
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây đau lưng. Khi ngồi quá lâu, đặc biệt là ngồi gù lưng hoặc cúi người về phía trước, cột sống thắt lưng phải chịu áp lực lớn. Các nhóm cơ nâng đỡ cột sống cũng dễ yếu đi nếu cơ thể ít vận động trong thời gian dài.
Sai tư thế khi dùng điện thoại, máy tính
Nhiều người có thói quen ngồi cong lưng, vắt chéo chân, kê laptop quá thấp hoặc nằm trên giường làm việc. Những tư thế này khiến cột sống bị kéo lệch khỏi trục tự nhiên.
Tập luyện sai kỹ thuật có thể gây đau lưng cấp tính
Một số bài tập thể hình hoặc chạy bộ nếu thực hiện sai tư thế có thể làm căng cơ, tổn thương dây chằng hoặc tăng áp lực lên đĩa đệm. Việc tăng cường độ tập quá nhanh cũng khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.
Bê vác vật nặng không đúng cách
Khi cúi gập lưng để nhấc vật nặng, lực dồn lên vùng thắt lưng rất lớn. Nếu xoay người đột ngột trong lúc bưng bê, nguy cơ chấn thương càng cao.
Thừa cân, béo bụng
Khi trọng lượng cơ thể tăng, cột sống phải chịu tải nhiều hơn. Mỡ vùng bụng có thể làm trọng tâm cơ thể thay đổi. Vùng lưng dưới phải hoạt động nhiều hơn để giữ thăng bằng, từ đó dễ đau mỏi.
Căng thẳng, thiếu ngủ cũng có thể làm cơn đau lưng dai dẳng hơn
Khi cơ thể stress kéo dài, các nhóm cơ dễ căng cứng. Giấc ngủ kém khiến quá trình phục hồi chậm lại. Vì vậy, có những người không làm việc nặng nhưng vẫn thường xuyên bị đau lưng.
Các chấn thương hoặc bệnh lý thần kinh – cột sống
Bên cạnh các nguyên nhân thường gặp, đau lưng còn có thể liên quan đến cá thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, cong vẹo cột sống, viêm cột sống, chấn thương sau tai nạn hoặc một số bệnh lý ngoài hệ cơ xương khớp. Đây là lý do người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào cảm giác đau.
Khi nào đau lưng ở người trẻ không nên chủ quan?
Không phải mọi cơn đau lưng đều nguy hiểm. Nhưng có một số dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý. Người trẻ nên đi khám sớm nếu đau lưng có những biểu hiện sau:
- Đau kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi.
- Đau tái phát nhiều lần, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.
- Đau dữ dội, đau tăng dần hoặc đau nhiều về đêm.
- Đau lan xuống mông, đùi, cẳng chân hoặc bàn chân.
- Kèm tê bì, châm chích, yếu chân hoặc đi lại khó khăn.
- Xuất hiện sau té ngã, va chạm, tai nạn hoặc chấn thương thể thao.
- Kèm sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Kèm rối loạn tiểu tiện, đại tiện hoặc tê vùng yên ngựa.
Những dấu hiệu này có thể gợi ý tình trạng chèn ép thần kinh, tổn thương cột sống hoặc bệnh lý cần được đánh giá chuyên sâu. Người bệnh không nên cố chịu đau, tự uống thuốc kéo dài hoặc chỉ xoa bóp theo kinh nghiệm.
Đặc biệt, nếu đau lưng lan xuống chân, tê yếu chân hoặc khó kiểm soát tiểu tiện, cần thăm khám sớm. Việc chậm trễ có thể khiến quá trình điều trị phức tạp hơn.
Có nên tự mua thuốc giảm đau khi bị đau lưng?
Nhiều người trẻ có thói quen đau lưng là tự mua thuốc giảm đau, dán cao, thoa dầu hoặc đi xoa bóp. Những cách này có thể giúp giảm khó chịu trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, chúng không giải quyết được nguyên nhân nếu đau lưng xuất phát từ vấn đề sâu hơn.
Thuốc giảm đau không làm biến mất thoát vị đĩa đệm. Miếng dán không sửa lại tư thế sai. Xoa bóp cũng không thể thay thế cho việc đánh giá tổn thương cơ, dây chằng, thần kinh hoặc cột sống.
Nếu lạm dụng thuốc, người bệnh còn có nguy cơ gặp tác dụng phụ. Một số thuốc giảm đau, kháng viêm có thể ảnh hưởng đến dạ dày, gan, thận hoặc làm nặng thêm bệnh nền nếu dùng không đúng cách.
Với cơn đau nhẹ mới xuất hiện sau vận động hoặc ngồi lâu, người bệnh có thể nghỉ ngơi tương đối, chườm ấm, vận động nhẹ và điều chỉnh tư thế. Nhưng nếu đau kéo dài, tái phát hoặc kèm dấu hiệu bất thường, cần đi khám để được tư vấn phù hợp.
Người trẻ nên làm gì để giảm nguy cơ đau lưng?
Phòng ngừa đau lưng không bắt đầu từ những điều quá phức tạp. Đôi khi, chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ mỗi ngày, cột sống đã được giảm tải đáng kể.
Khi làm việc văn phòng, nên giữ màn hình ngang tầm mắt. Lưng tựa ghế. Hai bàn chân đặt vững trên sàn. Không nên ngồi gù lưng, rướn cổ hoặc vắt chéo chân quá lâu.
Sau mỗi 45 - 60 phút, nên đứng dậy đi lại vài phút. Có thể xoay nhẹ vai, duỗi lưng hoặc vận động tại chỗ. Cột sống không thích bị giữ yên quá lâu trong một tư thế.
Khi dùng điện thoại, nên hạn chế cúi gập cổ và cong lưng. Có thể nâng điện thoại gần tầm mắt hơn. Khi nằm nghỉ, tránh nằm sấp hoặc nằm xoắn người trong thời gian dài.
Khi tập luyện, cần khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ. Nếu tập gym, nên ưu tiên đúng kỹ thuật hơn là nâng nặng. Nếu đang đau lưng, không nên cố thực hiện các động tác gập, xoay, bật nhảy hoặc nâng tạ nặng.
Khi bê vật nặng, nên ngồi xuống bằng gối, giữ vật gần cơ thể và dùng lực từ chân để đứng lên. Tránh cúi gập lưng rồi nhấc vật lên đột ngột.
Bên cạnh đó, người trẻ nên chú ý đến những yếu tố nền tảng như:
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tập luyện đều đặn với cường độ phù hợp.
- Ngủ đủ giấc.
- Kiểm soát căng thẳng.
- Không ngồi quá lâu trong một tư thế.
- Không chủ quan khi đau lưng tái phát nhiều lần.
Những thói quen này không chỉ tốt cho cột sống. Chúng còn giúp cải thiện sức khỏe tổng thể, giảm mệt mỏi và tăng khả năng phục hồi của cơ thể.
Điều trị đau lưng cần bắt đầu từ chẩn đoán đúng
Đau lưng có thể giống nhau ở cảm giác đau, nhưng nguyên nhân lại rất khác nhau. Có người đau do căng cơ. Có người đau do thoát vị đĩa đệm. Có người đau do chấn thương, viêm hoặc bệnh lý thần kinh. Cũng có trường hợp đau vùng lưng nhưng nguyên nhân lại liên quan đến cơ quan khác.
Vì vậy, khi thăm khám, bác sĩ không chỉ hỏi đau ở đâu. Người bệnh thường được khai thác kỹ về thời điểm đau, tính chất đau, yếu tố làm tăng hoặc giảm đau, tiền sử chấn thương, công việc, thói quen vận động và các triệu chứng đi kèm.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp X-quang, MRI, xét nghiệm hoặc các cận lâm sàng cần thiết. Không phải ai đau lưng cũng cần chụp MRI ngay. Việc chỉ định sẽ được cân nhắc dựa trên triệu chứng, dấu hiệu thăm khám và nguy cơ bệnh lý cụ thể.
Sau khi xác định nguyên nhân, hướng điều trị có thể bao gồm điều chỉnh sinh hoạt, dùng thuốc phù hợp, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, tiêm điều trị đau hoặc phẫu thuật trong một số trường hợp cần thiết.
Điều quan trọng là người bệnh không nên điều trị theo cảm tính. Cùng là đau lưng, nhưng mỗi người có thể cần một hướng xử trí khác nhau.
Đừng để xương khớp “nghỉ hưu” trước bạn
Ở người trẻ, đau lưng thường bị xem nhẹ vì suy nghĩ mình còn khỏe. Nhưng chính sự chủ quan này có thể khiến cơn đau kéo dài, tái phát và ảnh hưởng nhiều hơn đến công việc, vận động, giấc ngủ và chất lượng sống.
Cột sống là trục nâng đỡ cơ thể. Khi lưng đau, việc ngồi làm việc cũng khó chịu. Chơi thể thao không còn thoải mái. Thậm chí đi lại, nghỉ ngơi hay sinh hoạt hằng ngày cũng bị ảnh hưởng.
Tuổi trẻ là để làm việc, trải nghiệm, vận động và tận hưởng cuộc sống. Vì vậy, đừng để xương khớp “nghỉ hưu” trước bạn. Một cơn đau lưng lặp lại nhiều lần không nên chỉ được đáp lại bằng vài ngày chịu đựng hoặc vài viên thuốc giảm đau.
Nếu bạn thường xuyên đau lưng, đau lan xuống chân, tê bì, yếu chân hoặc đau sau chấn thương, hãy thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân. Điều trị sớm và đúng hướng có thể giúp hạn chế biến chứng, giảm nguy cơ đau mạn tính và giúp người bệnh trở lại sinh hoạt an toàn hơn.
Hiện nay, Đa khoa Phương Châu tiếp nhận thăm khám và điều trị nhiều bệnh lý đa chuyên khoa, từ các vấn đề thường gặp đến những ca phẫu thuật phức tạp. Với đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm, hệ thống trang thiết bị hỗ trợ chẩn đoán và phẫu thuật hiện đại, cùng nền tảng phòng mổ an toàn theo tiêu chuẩn JCI Enterprise, nhiều trường hợp khó đã được xử trí thành công, giúp người bệnh phục hồi sức khỏe và an tâm hơn trong hành trình điều trị.
Liên hệ đặt lịch khám và điều trị
- ĐA KHOA PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: Số 300, Nguyễn Văn Cừ nối dài, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi khoa - Sơ sinh, IVF - Nam khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khỏe cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.