Đau họng là triệu chứng rất thường gặp. Nhiều người chỉ xem đây là một khó chịu thoáng qua. Uống thuốc vài hôm, thấy đỡ rồi thôi. Nhưng nếu đau họng cứ lặp đi lặp lại, đó thường không còn là chuyện đơn giản. Khi ấy, điều quan trọng không phải chỉ là giảm đau tạm thời. Điều quan trọng hơn là tìm ra nguyên nhân thật sự đang làm vùng họng bị kích thích hoặc viêm kéo dài.
Bài viết được cố vấn nội dung chuyên môn bởi BS. CKI. Lê Văn Thi, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện quốc tế Phương Châu.
Đau họng tái phát không chỉ do thời tiết
Đau họng tái phát không chỉ do thời tiết
Nhiều người quen gắn đau họng với là do “trái gió trở trời” hoặc “uống nhiều nước đá lạnh”. Những yếu tố này có thể làm niêm mạc họng nhạy cảm hơn. Tuy nhiên, đau họng tái đi tái lại thường liên quan đến một nguyên nhân nền chưa được xử lý đúng. Đó có thể là do viêm họng do virusviêm amidan, viêm thanh quản, viêm mũi xoang, dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản, khói bụi, hút thuốc hoặc thói quen dùng giọng quá mức.
Chính vì có nhiều nguyên nhân khác nhau nên không phải trường hợp đau họng nào cũng xử lý giống nhau. Nếu chỉ uống thuốc theo thói quen mà không tìm đúng nguyên nhân thì đau họng sẽ rất dễ tái phát.
Những nguyên nhân thường gặp khiến đau họng lặp đi lặp lại
Viêm họng do virus nhưng chăm sóc chưa đúng
Phần lớn các đợt đau họng thông thường liên quan đến virus. Nhóm này thường có thể tự cải thiện sau vài ngày. Nếu nghỉ ngơi chưa đủ, uống ít nước, nói nhiều, thức khuya hoặc tiếp tục để họng bị kích thích, cảm giác rát họng có thể kéo dài hơn. Sau đó, chỉ cần thêm một đợt nhiễm mới, cảm giác đau họng sẽ quay trở lại.
Viêm amidan hoặc viêm thanh quản kéo dài
Khi amidan viêm tái đi tái lại, người bệnh thường đau khi nuốt, nuốt vướng, hơi thở hôi hoặc hay sốt mỗi đợt. Với viêm thanh quản, dấu hiệu nổi bật hơn là khàn tiếng, đau rát khi nói lâu, phải hắng giọng thường xuyên. Đây là nhóm nguyên nhân dễ bị bỏ qua vì triệu chứng có thể lúc nặng lúc nhẹ. Người bệnh thấy đỡ một thời gian rồi lại tái phát. Nếu tình trạng này kéo dài, vùng họng và thanh quản cần được kiểm tra kỹ hơn.
Viêm mũi xoang, dị ứng và dịch chảy sau họng
Đây là nguyên nhân rất thường gặp ở người đau họng dai dẳng. Khi mũi bị viêm, nghẹt hoặc tăng tiết dịch, chất nhầy có thể chảy xuống thành sau họng. Tình trạng này làm họng luôn trong trạng thái bị kích thích. Người bệnh thường có cảm giác vướng họng, phải khạc, hắng giọng, nhất là vào buổi sáng hoặc ban đêm. Nhiều người nghĩ mình chỉ bị viêm họng, nhưng gốc vấn đề lại nằm ở mũi xoang hoặc dị ứng.
Trào ngược dạ dày thực quản
Không phải ai bị trào ngược cũng có cảm giác nóng rát sau xương ức. Có những trường hợp gần như chỉ biểu hiện ở vùng họng. Người bệnh thấy đau họng kéo dài, hay khàn tiếng, ho dai dẳng, nuốt vướng hoặc khó chịu rõ hơn vào sáng sớm. Nếu axit từ dạ dày trào lên lặp đi lặp lại, niêm mạc họng sẽ bị kích thích kéo dài. Khi đó, chỉ tập trung xử lý vùng họng thôi thường chưa đủ mà phải điều trị song song bệnh trào ngược.
Khói bụi, không khí khô và thói quen sinh hoạt
Niêm mạc họng rất nhạy cảm. Không khí quá khô, khói thuốc, bụi mịn, mùi sơn, nước hoa đậm hoặc việc ở máy lạnh liên tục đều có thể làm họng khô rát hơn. Ngoài ra, nói nhiều, nói lớn, thức khuya, uống ít nước, thở bằng miệng khi ngủ cũng khiến vùng họng dễ bị tổn thương. Những yếu tố này không phải lúc nào cũng gây bệnh cấp tính rõ ràng. Nhưng nếu lặp lại hằng ngày, chúng có thể làm đau họng kéo dài hoặc tái phát liên tục.
Dấu hiệu cho thấy bạn nên đi khám ngay
Nếu đau họng chỉ thoáng qua vài ngày rồi giảm dần, người bệnh có thể theo dõi thêm. Nhưng nếu xuất hiện các dấu hiệu sau thì nên đi khám sớm:
- Đau họng kéo dài hơn một tuần mà không cải thiện.
- Đau họng tái phát nhiều lần trong năm.
- Nuốt đau nhiều hoặc nuốt nghẹn.
- Khó thở, thở rít hoặc không nuốt được nước bọt.
- Sốt cao, mệt nhiều hoặc nổi hạch cổ.
- Khàn tiếng kéo dài..
- Có đờm lẫn máu hoặc hơi thở hôi kéo dài
- Đau họng kèm sụt cân, đau lan lên tai hoặc xuất hiện khối bất thường ở cổ.
Những dấu hiệu này cho thấy vùng họng cần được đánh giá kỹ hơn.
Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân đau họng bằng cách nào?
Khi khám đau họng kéo dài, bác sĩ không chỉ nhìn vào mỗi vùng họng. Việc thăm khám thường cần đi từ triệu chứng đến nguyên nhân liên quan. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể quan tâm đến các yếu tố sau:
- Đau họng đã kéo dài bao lâu.
- Tần suất tái phát như thế nào.
- Có sốt, nuốt đau, nuốt vướng hay không.
- Có nghẹt mũi, sổ mũi, hắt hơi hoặc dịch chảy sau họng hay không.
- Có ho kéo dài, khàn tiếng hoặc phải hắng giọng liên tục hay không.
- Có triệu chứng gợi ý trào ngược như đầy hơi, ợ chua, nóng rát hoặc khó chịu tăng về đêm hay không.
- Có hút thuốc, nói nhiều, ngủ máy lạnh hoặc làm việc trong môi trường nhiều bụi hay không.
Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định nội soi tai mũi họng để quan sát rõ hơn vùng mũi, họng, thanh quản và những vị trí mà khám thông thường khó thấy hết. Việc này giúp tìm nguyên nhân chính xác hơn và hạn chế điều trị sai hướng.
Có nên tự dùng kháng sinh khi đau họng không?
Đây là thói quen rất phổ biến. Nhưng không phải đau họng nào cũng cần kháng sinh. Nếu nguyên nhân là virus, kháng sinh không giúp hết bệnh nhanh hơn. Ngược lại, việc dùng thuốc không đúng còn làm người bệnh dễ chủ quan, dễ bỏ sót nguyên nhân khác và tăng nguy cơ dùng thuốc không cần thiết. Với những trường hợp đau họng tái đi tái lại, điều cần làm là khám để xác định nguyên nhân, thay vì đổi thuốc liên tục.
Làm gì để giảm nguy cơ đau họng tái phát?
Không phải lúc nào cũng có thể ngăn hoàn toàn đau họng. Tuy nhiên, người bệnh có thể giảm nguy cơ tái phát nếu chú ý:
- Uống đủ nước mỗi ngày.
- Hạn chế thức khuya.
- Tránh hút thuốc và tránh khói thuốc.
- Giảm nói lớn hoặc nói liên tục trong thời gian dài.
- Giữ ấm vùng cổ khi thời tiết thay đổi.
- Vệ sinh mũi họng đúng cách nếu có viêm mũi xoang hoặc dị ứng.
- Ăn tối sớm hơn nếu có dấu hiệu trào ngược.
- Hạn chế đồ quá cay, quá chua hoặc ăn sát giờ ngủ.
- Đi khám sớm nếu đau họng lặp lại nhiều lần.
Những thay đổi nhỏ này giúp giảm kích thích lên niêm mạc họng. Đồng thời, chúng cũng hỗ trợ kiểm soát tốt hơn các nguyên nhân nền như dị ứng, mũi xoang và trào ngược.
Đừng để đau họng lặp lại trở thành chuyện quen thuộc
Đau họng kéo dài không chỉ gây khó chịu. Nó còn ảnh hưởng đến giấc ngủ, giọng nói, việc ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Quan trọng hơn, triệu chứng này đôi khi là tín hiệu cho thấy vùng mũi họng đang có một nguyên nhân cần được kiểm tra rõ hơn. Càng để lâu, người bệnh càng dễ rơi vào vòng lặp uống thuốc rồi lại tái phát.
Tại Phương Châu, bạn sẽ được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thăm khám và đánh giá đầy đủ để tìm rõ nguyên nhân gây bệnh. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định nội soi bằng hệ thống nội soi tai mũi họng kỹ thuật cao để hỗ trợ kiểm tra chính xác hơn. Từ đó, bác sĩ tư vấn hướng điều trị an toàn và phù hợp với từng người.
Liên hệ hệ đặt lịch khám Tai mũi họng
- TRUNG TÂM TAI MŨI HỌNG PHƯƠNG CHÂU.
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Đa khoa Phương Châu.
- Địa chỉ: số 300 Nguyễn Văn Cừ, P. Tân An, TP. Cần Thơ.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.