Dưới góc nhìn y học hiện đại, điều trị sa sinh dục không chỉ dừng lại ở việc giải quyết khối sa, mà còn phải phục hồi giải phẫu tự nhiên, bảo tồn cơ quan và tối ưu hóa chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Dưới đây là một ca thực tế điều trị sa tử cung độ III được phẫu thuật bảo tồn tử cung thành công tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu (Cần Thơ).
Chị D.T.B.N, 43 tuổi, đã sinh thường 2 lần. Chị N. đến khám tại Trung tâm Sàn chậu & Thẩm mỹ phụ khoa - Bệnh viện Quốc tế Phương Châu trong tình trạng tự ti, lo âu. Chị N cho biết khoảng 1 năm nay, chị luôn có cảm giác tức nặng vùng cửa mình. Gần đây, khi đi lại nhiều hoặc rặn tiểu, có một khối sa hẳn ra ngoài âm đạo, phải dùng tay đẩy lên. Tình trạng này kèm theo triệu chứng tiểu lắt nhắt và són tiểu khi ho mạnh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và sinh hoạt vợ chồng.
Chị N đã đi khám ở một số nơi và được khuyên cắt bỏ tử cung. Tuy nhiên, chị mang tâm lý vô cùng e ngại, sợ rủi ro phẫu thuật và không muốn mất đi tử cung vì lo sợ ảnh hưởng đến nội tiết và tâm lý "đánh mất sự nữ tính".
Chị N được thăm khám bởi BS CKII. Nguyễn Duy Linh - Cố vấn chuyên môn Sản-Phụ khoa Bệnh viện Quốc tế Phương Châu. Qua thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng cho thấy:
- Khám sàn chậu (theo hệ thống phân loại POP-Q): Cổ tử cung sa qua khỏi màng trinh 2cm khi bệnh nhân rặn (Sa tử cung độ III), sa trực tràng độ I, sa bàng quang độ I
- Đánh giá trương lực cơ sàn chậu yếu
- Siêu âm sàn chậu 3D/4D: Sa cổ bàng quang, sa tử cung; Tình trạng giãn nghiêm trọng khe cơ nâng; Tình trạng tăng tính di động đáy chậu.
Từ cắt tử cung đến bảo tồn chức năng sinh sản: một hướng tiếp cận khác
Đối mặt với mong muốn giữ lại tử cung của bệnh nhân, các bác sĩ đã tiến hành tư vấn chuyên sâu dựa trên các bằng chứng y khoa hiện đại. Trước đây, đối với những bệnh nhân sa sinh dục nặng và đã sinh đủ con như chị N., phương pháp kinh điển thường được áp dụng phẫu thuật Crossen (cắt tử cung đường âm đạo) kết hợp khâu phục hồi thành sau.
Trước đây, với những phụ nữ đã hoàn thành kế hoạch sinh con và gặp tình trạng sa tử cung, cắt tử cung thường được xem là một trong những lựa chọn điều trị. Tuy nhiên, phương pháp này đồng nghĩa với việc loại bỏ một cơ quan của cơ thể, điều này có thể tạo ra những ảnh hưởng nhất định về tâm lý và chất lượng đời sống của người phụ nữ. Bên cạnh đó, nếu chỉ cắt tử cung mà chưa đồng thời xử lý tình trạng suy yếu của hệ thống nâng đỡ vùng chậu, tình trạng sa các cấu trúc vùng chậu vẫn có thể tiếp diễn hoặc tái phát về sau.
Để tối ưu hóa kết quả điều trị cho chị N, bác sĩ đã chỉ định thực hiện Phẫu thuật nội soi treo tử cung vào dây chằng chậu lược hai bên (Laparoscopic Pectopexy) kèm may phục hồi thành sau âm đạo. Lý do lựa chọn phương pháp trên:
- Bảo tồn 100% tử cung: Chỉ sử dụng mảnh ghép tổng hợp (mesh) để nâng đỡ và cố định cổ tử cung, không cắt bỏ các cấu trúc sinh lý.
- An toàn về mặt giải phẫu: Dây chằng chậu lược (Cooper's ligament) rất chắc chắn, nằm ở vị trí dễ quan sát qua nội soi, tránh xa các mạch máu lớn và niệu quản.
- Không gây các biến chứng tổn thương các cơ quan xung quanh: Không can thiệp vào khoang chậu sau và đám rối thần kinh, đường đi của trực tràng hoàn toàn không bị ảnh hưởng.
Diễn tiến cuộc phẫu thuật
Ca phẫu thuật nội soi kéo dài khoảng 90 phút, được thực hiện dưới sự kiểm soát chặt chẽ của ê-kíp phẫu thuật.
- Trước tiên, bác sĩ mở phúc mạc để tiếp cận và bộc lộ hệ thống dây chằng chậu lược ở hai bên.
- Một mảnh ghép y khoa (mesh) được khâu cố định vào mặt trước cổ tử cung.
- Hai nhánh của mảnh ghép được luồn dưới lớp phúc mạc và cố định chắc chắn vào dây chằng chậu lược hai bên. Mảnh ghép được đặt với độ căng phù hợp, giúp nâng đỡ và đưa tử cung trở lại vị trí giải phẫu ban đầu.
- Sau đó, phúc mạc được đóng kín để che phủ toàn bộ mảnh ghép, hạn chế nguy cơ mảnh ghép tiếp xúc và gây dính với ruột.
- Bác sĩ tiến hành khâu phục hồi thành sau âm đạo.
- Tổng lượng máu mất trong quá trình phẫu thuật chưa đến 30 ml.
Theo dõi hậu phẫu
- Ngày 1 sau mổ: Bệnh nhân ít đau, tự ngồi dậy và đi lại nhẹ nhàng trong phòng bệnh, tiểu tiện bình thường, không có tình trạng tiểu khó hoặc bí tiểu.
- Ngày 3 sau mổ: Bệnh nhân xuất viện. Thăm khám cho thấy tử cung được treo nâng vững chắc, không còn khối sa.
- Tái khám sau 1 tháng: Chị M. hồi phục hoàn toàn, các triệu chứng tức nặng vùng bụng dưới, són tiểu biến mất. Khám lâm sàng và siêu âm sàn chậu cho thấy mảnh ghép đúng vị trí, cấu trúc sàn chậu được nâng đỡ vững chắc. Chị chia sẻ: "Lúc đầu nghe tin giữ lại được tử cung tôi mừng lắm, nhưng cũng lo không biết phẫu thuật xong có giữ được lâu không. Đến nay sinh hoạt đã trở lại hoàn toàn bình thường, cơ thể nhẹ nhõm và tự tin hơn hẳn. Thật may mắn vì nhờ sự tư vấn của bác sĩ mà tôi đã không chọn cắt bỏ tử cung như những nơi khác khuyên". Chị N tiếp tục được chuyển sang phác đồ tập vật lý trị liệu sàn chậu (Biofeedback) tại bệnh viện để tăng cường sức mạnh cơ sàn chậu.
Lời khuyên từ Bác sĩ Nguyễn Lê Hoàng Dung- Trung tâm Sàn chậu-Thẩm mỹ phụ khoa Bệnh viện Quốc tế Phương Châu:
"Phẫu thuật Pectopexy là một bước tiến mang tính nhân văn trong phẫu thuật bệnh lý sàn chậu. Việc ứng dụng kỹ thuật này tại Bệnh viện Quốc tế Phương Châu không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn an toàn người bệnh mà còn giải quyết được bài toán bảo tồn cơ quan, tôn trọng tâm lý và nâng cao chất lượng sống toàn diện cho phụ nữ. Sa sinh dục không đồng nghĩa với việc phải cắt bỏ tử cung."