Đục thủy tinh thể là gì?
Thủy tinh thể là một thấu kính tự nhiên nằm bên trong mắt, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo nên hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể còn trong suốt, ánh sáng đi qua dễ dàng, giúp mắt nhìn rõ. Theo thời gian, do quá trình lão hóa hoặc một số yếu tố khác, thủy tinh thể dần mất đi độ trong suốt, trở nên mờ đục. Tình trạng này được gọi là đục thủy tinh thể.
Người bị đục thủy tinh thể thường không đau mắt trong giai đoạn đầu. Triệu chứng có thể xuất hiện từ từ nên nhiều người dễ bỏ qua. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ thấy mắt hơi mờ, cần ánh sáng mạnh hơn khi đọc sách hoặc phải thay kính thường xuyên. Về sau, thị lực giảm rõ hơn, nhìn màu sắc kém tươi, dễ chói khi ra nắng hoặc khi gặp đèn xe vào ban đêm. Một số người có cảm giác như nhìn qua màn sương, lau kính nhiều lần vẫn không cải thiện.
Đục thủy tinh thể thường gặp ở người lớn tuổi, nhưng không chỉ người cao tuổi mới mắc. Bệnh cũng có thể liên quan đến chấn thương mắt, bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, sử dụng thuốc kéo dài, tiếp xúc tia cực tím nhiều, hoặc một số bất thường bẩm sinh. Vì vậy, khi có dấu hiệu nhìn mờ bất thường, người bệnh nên được kiểm tra mắt thay vì tự kết luận là do tuổi tác hay do khô mắt thông thường.
Vì sao thuốc nhỏ mắt dưỡng không thể chữa khỏi đục thủy tinh thể?
Thuốc nhỏ mắt dưỡng thường được dùng với mục đích làm dịu mắt, hỗ trợ bôi trơn bề mặt nhãn cầu, giảm cảm giác khô, cộm, mỏi mắt. Những tác dụng này chủ yếu diễn ra ở bề mặt mắt, tức là vùng giác mạc và kết mạc. Trong khi đó, đục thủy tinh thể lại xảy ra ở thủy tinh thể nằm sâu bên trong mắt.
Nói cách khác, thuốc nhỏ mắt dưỡng có thể giúp mắt dễ chịu hơn, nhưng không thể “đi vào” để làm trong lại thủy tinh thể đã bị đục. Khi cấu trúc protein trong thủy tinh thể biến đổi và mất độ trong suốt, tình trạng này không thể tự đảo ngược chỉ bằng việc nhỏ thuốc dưỡng hằng ngày.
Một số người sau khi dùng thuốc nhỏ mắt có cảm giác mắt sáng hơn, đỡ mỏi hơn nên nghĩ rằng đục thủy tinh thể đang cải thiện. Thực tế, cảm giác dễ chịu có thể đến từ việc bề mặt mắt được làm ẩm tốt hơn, nhất là ở người có khô mắt kèm theo. Tuy nhiên, phần thủy tinh thể bị đục vẫn còn đó và có thể tiếp tục tiến triển theo thời gian.
Đây là lý do người bệnh không nên nhầm lẫn giữa “mắt đỡ khó chịu” và “đục thủy tinh thể đã khỏi”. Hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau. Một người có thể vừa bị khô mắt, vừa bị đục thủy tinh thể. Thuốc nhỏ mắt dưỡng có thể giúp giảm khô mắt, nhưng không thể thay thế điều trị đục thủy tinh thể.
Dấu hiệu đục thủy tinh thể cần đi khám
Đục thủy tinh thể thường tiến triển chậm, nhưng khi ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh cần thăm khám để được đánh giá đúng mức độ. Một số dấu hiệu nên lưu ý gồm:
- Nhìn mờ tăng dần, cảm giác như có sương che trước mắt.
- Khó đọc sách, xem điện thoại, xem tivi dù đã tăng độ sáng.
- Dễ bị chói mắt khi đi ngoài nắng hoặc khi gặp ánh đèn xe ban đêm.
- Nhìn màu sắc nhạt hơn, kém rõ hơn so với trước.
- Thường xuyên phải thay kính nhưng thị lực vẫn không cải thiện như mong muốn.
- Khó lái xe, đi lại, làm việc hoặc sinh hoạt vì mắt nhìn không rõ.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được tư vấn thay kính phù hợp, điều chỉnh ánh sáng khi đọc, dùng kính chống chói hoặc theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, khi đục thủy tinh thể làm giảm thị lực nhiều và ảnh hưởng đến chất lượng sống, phẫu thuật thường là phương pháp điều trị hiệu quả.
Điều trị đục thủy tinh thể như thế nào?
Hiện nay, phương pháp điều trị hiệu quả đối với đục thủy tinh thể là phẫu thuật lấy thủy tinh thể bị đục và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Trong đó, phẫu thuật Phaco là kỹ thuật phổ biến, được áp dụng rộng rãi trong điều trị đục thủy tinh thể.
Với phẫu thuật Phaco, bác sĩ sử dụng năng lượng siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục, hút ra ngoài và đặt thủy tinh thể nhân tạo vào trong mắt. Thủy tinh thể nhân tạo có nhiệm vụ thay thế thấu kính tự nhiên đã bị đục, giúp ánh sáng đi qua rõ hơn và hỗ trợ cải thiện thị lực.
Tuy nhiên, không phải ai bị đục thủy tinh thể cũng cần phẫu thuật ngay. Quyết định điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ đục, thị lực hiện tại, nhu cầu sinh hoạt, công việc, bệnh lý mắt đi kèm và tình trạng sức khỏe tổng thể. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám trực tiếp để có chỉ định phù hợp.
Người bệnh cũng không nên chờ đến khi mắt quá mờ mới đi khám. Khi thị lực giảm nhiều, việc đi lại, sinh hoạt, dùng thuốc, nấu ăn hoặc tham gia giao thông có thể trở nên khó khăn và tiềm ẩn nguy cơ té ngã, tai nạn. Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm mức độ đục thủy tinh thể và có kế hoạch theo dõi, điều trị an toàn hơn.
Có nên tiếp tục dùng thuốc nhỏ mắt dưỡng khi bị đục thủy tinh thể?
Thuốc nhỏ mắt dưỡng không chữa khỏi đục thủy tinh thể, nhưng trong một số trường hợp, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thuốc nhỏ để hỗ trợ cải thiện tình trạng khô mắt, kích ứng mắt hoặc khó chịu bề mặt nhãn cầu. Điều quan trọng là người bệnh cần hiểu đúng vai trò của thuốc.
Nếu dùng thuốc nhỏ mắt dưỡng theo hướng dẫn, thuốc có thể giúp mắt bớt khô, bớt cộm, giảm cảm giác mỏi mắt. Nhưng nếu dùng với kỳ vọng làm tan đục thủy tinh thể, người bệnh có thể trì hoãn thời điểm thăm khám và điều trị cần thiết.
Ngoài ra, không nên tự ý mua và sử dụng nhiều loại thuốc nhỏ mắt trong thời gian dài, đặc biệt là các loại thuốc không rõ thành phần, thuốc được quảng cáo có thể “làm trong thủy tinh thể”, “chữa khỏi đục thủy tinh thể không cần mổ” hoặc “khôi phục thị lực nhanh chóng”. Một số thuốc nhỏ mắt nếu dùng sai cách có thể gây kích ứng, che lấp triệu chứng hoặc làm người bệnh chủ quan với tình trạng mắt của mình.
Cách an toàn nhất là thăm khám mắt, xác định đúng nguyên nhân nhìn mờ, sau đó sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ nếu thật sự cần thiết.
Những hiểu lầm thường gặp về đục thủy tinh thể
Một hiểu lầm phổ biến là đục thủy tinh thể có thể tự khỏi nếu nhỏ thuốc dưỡng đều đặn. Thực tế, đục thủy tinh thể không tự biến mất. Bệnh có thể tiến triển chậm hoặc nhanh tùy từng người, nhưng thủy tinh thể đã đục thì không thể trong lại bằng thuốc nhỏ mắt thông thường.
Hiểu lầm thứ hai là chỉ khi mắt mờ hoàn toàn mới cần điều trị. Trước đây, nhiều người thường đợi đến khi “đục chín” mới phẫu thuật. Hiện nay, quan điểm điều trị đã thay đổi. Khi đục thủy tinh thể ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và an toàn của người bệnh, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật ở thời điểm phù hợp, không nhất thiết phải chờ đến khi mắt quá mờ.
Hiểu lầm thứ ba là phẫu thuật đục thủy tinh thể chỉ dành cho người rất lớn tuổi. Trên thực tế, chỉ định điều trị dựa vào mức độ ảnh hưởng thị lực và tình trạng mắt, không chỉ dựa vào tuổi. Một số người trẻ cũng có thể bị đục thủy tinh thể do chấn thương, bệnh lý hoặc yếu tố bẩm sinh.
Hiểu lầm thứ tư là sau phẫu thuật thì không cần chăm sóc mắt nữa. Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tái khám theo lịch, dùng thuốc đúng hướng dẫn, tránh dụi mắt, giữ vệ sinh mắt và theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau nhiều, đỏ mắt tăng, giảm thị lực đột ngột.
Khi nào nên đến Mắt Tinh Anh Phương Châu?
Người bệnh nên đến Mắt Tinh Anh Phương Châu để được thăm khám khi có các dấu hiệu nhìn mờ kéo dài, chói sáng, giảm thị lực, khó đọc chữ, khó lái xe ban đêm hoặc thường xuyên phải thay kính nhưng vẫn nhìn không rõ. Việc kiểm tra chuyên khoa giúp xác định mắt mờ là do đục thủy tinh thể, khô mắt, tật khúc xạ, bệnh võng mạc hay nguyên nhân khác.
Tại Trung tâm Mắt Kỹ thuật cao Mắt Tinh Anh Phương Châu, người bệnh được thăm khám, đánh giá tình trạng mắt và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Với những trường hợp đục thủy tinh thể ảnh hưởng đến thị lực và sinh hoạt, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị, thời điểm can thiệp và những lưu ý trước, trong, sau phẫu thuật.
Điều quan trọng nhất là người bệnh không nên tự chẩn đoán và tự điều trị kéo dài tại nhà. Một lọ thuốc nhỏ mắt dưỡng có thể giúp mắt dịu hơn trong chốc lát, nhưng không thể thay thế một lần thăm khám chuyên khoa để biết chính xác điều gì đang xảy ra với đôi mắt.
Chủ động chăm sóc mắt, đừng để thị lực mờ dần trong im lặng
Đục thủy tinh thể là bệnh lý mắt thường gặp và có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện, theo dõi và can thiệp đúng thời điểm. Thuốc nhỏ mắt dưỡng không phải là giải pháp chữa khỏi đục thủy tinh thể. Việc hiểu đúng điều này giúp người bệnh tránh mất thời gian, tránh kỳ vọng sai và không bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp.
Nếu mắt nhìn mờ, chói sáng, sinh hoạt khó khăn hoặc cảm thấy thị lực thay đổi bất thường, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa mắt. Đôi mắt sáng rõ không chỉ giúp nhìn tốt hơn, mà còn giúp người bệnh tự tin hơn trong sinh hoạt, công việc và cuộc sống hằng ngày.
Hotline 029 222 111 88 - 02927 307 188 sẵn lòng hỗ trợ thông tin cần thiết.