Mẹ tròn con vuông !



BỆNH SỞI VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA

BS. Trần Hồng Nhạn – Khoa Nhi-Sơ sinh BVQT Phương Châu

Cuối tháng 1 cho đến đầu tháng 2 dịch bệnh sởi xảy ra và lây lan nhanh với số ca mắc bệnh cao ở nhiều tỉnh thành trong cả nước và đã có trường hợp tử vong, khiến nhiều gia đình lo lắng. Sau đây là những thông tin cần biết về bệnh sởi, các biện pháp phòng ngừa và cách điều trị, chăm sóc.

Dịch sởi hình thành như thế nào?

Theo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, bênh sởi xuất hiện trở lại cuối năm 2013 ở Hà Nội, Lào Cai, Sơn La, Yên Bái, Tp.Hồ Chí Minh và Cần Thơ sau 3 năm không có dịch. Hiện nay, bệnh sởi bùng phát trở lại, chủ yếu là trẻ dưới 5 tuổi. Cũng theo điều tra này, chủ yếu bệnh xảy ra ở những trẻ chưa được tiêm, hoặc tiêm không đủ liều hoặc đã được tiêm mà vì một lý do nào đó trẻ không có đáp ứng miễn dịch tốt. Khi tích lũy đủ lớn số trẻ chưa có miễn dịch thì dịch bệnh sẽ xảy ra. Bên cạnh đó vấn đề tiêm phòng ở các tỉnh vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn, trong các ca bệnh tại tỉnh Yên Bái chỉ có khoảng 20% được tiêm vắc xin đầy đủ (Cục Y tế Dự phòng).

Định nghĩa bệnh sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do siêu vi sởi gây ra, có khả năng lây nhiễm mạnh. Bệnh lây truyền qua đường hô hấp, thường hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi và ít gặp ở trẻ dưới 3 tháng tuổi. Bệnh sởi lây rất nhanh, 90% số trẻ tiếp xúc với trẻ mắc sởi sẽ bị lây bệnh. Virus sởi có thể theo nước bọt người bệnh bắn ra ngoài truyền trực tiếp cho người khác.

Triệu chứng của bệnh
  • Bệnh biểu hiện với các triệu chứng viêm long đường hô hấp như: ho, chảy mũi, mắt đỏ. Sau đó bệnh nhân sốt cao 39 - 400C, có thể lên đến 410C kèm nhức đầu, đau mỏi cơ khớp, chảy nước mắt, tiêu chảy
  • Tiếp đó là giai đoạn phát ban, trẻ vẫn sốt cao 400C, ban mọc theo trình tự, bắt đầu ở vùng đầu, trán, sau tai sau đó lan xuống mặt, gáy, lưng, tay, chân (kéo dài 3 - 4 ngày). Nốt Koplix (nốt trắng kích thước nhỏ bằng đầu kim, ở niêm mạc má vùng răng hàm) thường xảy ra trước hay ngày đầu ra ban và biến mất sau 24 - 48 giờ sau phát ban.
  • Đặc điểm ban sần màu hoa đào, hơi nổi trên da, sờ có cảm giác mịn như nhung, có thể mọc rải rác hay dính liền với nhau thành từng đám tròn, giữa các ban là khoảng da lành, khi ấn lên các ban biến mất.
  • Trong thời kỳ ban mọc, các triệu chứng này sẽ giảm dần khi ban bắt đầu bay, ban sởi sẽ bay theo thứ tự như khi mọc (đầu, tay, chân), sau khi bay hết còn để lại vết thâm có tróc da mỏng, mịn kiểu bụi phấn hoặc vẩy cám.
  • Những chỗ da thâm của ban lặn xen lẫn da lành tạo nên màu da loang lở gọi là dấu hiệu “vằn da hổ”, lúc này trẻ hết sốt, ăn được sức khỏe hồi phục dần, nếu không có biến chứng.

Dấu hiệu Koplix của bệnh sởi
Khi có dịch sởi cần thực hiện các biện pháp sau
  • Cách ly người bệnh ở phòng riêng.
  • Không cho bệnh nhân tiếp xúc với thai phụ chưa có miễn dịch.
  • Trẻ em mắc bệnh không được đến trường học và người lớn không được đến các nơi làm việc trong vòng 7 ngày sau khi mắc.
  • Hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh.
  • Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, đặc biệt sát khuẩn mũi, họng hàng ngày bằng các dung dịch sát khuẩn thông thường bằng nước muối.
  • Thực hiện vệ sinh môi trường sống, đảm bảo nhà cửa sạch sẽ và thông thoáng.
  • Để phòng bệnh, không tiếp xúc với người bệnh
  • Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất:
Tiêm chủng đúng lịch. Mũi sởi được tiêm vào tháng tuổi thứ 9 của bé và nhắc lại khi bé 18 tháng tuổi theo chương trình tiêm chủng mở rộng của quốc gia. Bé cũng có thể được tiêm mũi 3 trong 1 (sởi, quai bị, rubella) từ 12 tháng tuổi trở lên để phòng bệnh sởi.

Điều trị chăm sóc:
  • Điều trị chăm sóc sởi tại nhà bằng cách: Khám bác sĩ để bổ sung vitamin A theo phác đồ. Cho người bệnh nghỉ ngơi ở phòng thoáng, tránh gió lùa, ăn lỏng, nóng, ăn nhiều bữa trong ngày, đủ chất dinh dưỡng, uống nhiều nước đặc biệt là nước hoa quả. Vệ sinh răng miệng, mũi, họng, nhỏ mắt nhiều lần trong ngày bằng dung dịch Cloramphenicol 1%. Thay quần áo hàng ngày, khi nhiệt độ trên 38,5 độ thì hạ sốt bằng Paracetamol (liều lượng tùy theo tuổi). Theo dõi sát tình trạng bé nếu có sốt cao (đặc biệt khi ban sởi bay rồi mà còn sốt chứng tỏ có bội nhiễm), li bì hoặc vật vã kích thích, ho nhiều, khó thở, ăn uống kém, tiêu chảy nhiều cần đưa ngay đến cơ sở y tế nơi gần nhất để được xử trí kịp thời tránh biến chứng nặng nề.
  • Điều trị chăm sóc sởi tại bệnh viện: Bổ sung vitamin A theo phác đồ, điều trị hạ sốt, giảm ho, tăng cường dinh dưỡng, điều trị bội nhiễm và quan trọng nhất là phát hiện và điều trị sớm các biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy, viêm thanh quản, viêm kết mạc, tổn thương giác mạc, loét miệng, biến chứng thần kinh, suy dinh dưỡng nặng.