Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm, có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu đôi khi khá giống bệnh nhiễm siêu vi thông thường, trong khi tình trạng bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong thời gian ngắn.
Vì vậy, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh do não mô cầu phù hợp là những việc quan trọng mà mỗi gia đình cần quan tâm.
1. Viêm não mô cầu là gì? Vì sao bệnh nguy hiểm?
Bệnh do não mô cầu gây ra bởi vi khuẩn Neisseria meningitidis. Vi khuẩn này có thể gây nhiễm khuẩn xâm lấn, phổ biến nhất là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Cả hai tình trạng đều có thể tiến triển nhanh, gây biến chứng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.
Ngay cả khi được điều trị, người mắc bệnh vẫn có nguy cơ gặp di chứng lâu dài như tổn thương thần kinh, giảm thính lực, tổn thương thận hoặc mất chi trong những trường hợp nặng.
Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc kéo dài với người mang vi khuẩn. Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, trong đó trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và một số nhóm có yếu tố nguy cơ cần được quan tâm đặc biệt.
Điều cần lưu ý: Bệnh có thể khởi phát với những biểu hiện không đặc hiệu và diễn tiến nặng nhanh chóng. Không nên chờ triệu chứng xuất hiện đầy đủ mới đưa người bệnh đi khám.
2. Dấu hiệu viêm não mô cầu cần nhận biết sớm
Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể biểu hiện tương tự một số bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo dưới đây, gia đình cần đặc biệt lưu ý:
-
Sốt, có thể kèm ớn lạnh.
-
Đau đầu dữ dội.
-
Cứng cổ, khó cúi đầu.
-
Buồn nôn hoặc nôn ói.
-
Nhạy cảm với ánh sáng, lú lẫn hoặc thay đổi ý thức.
-
Tay chân lạnh, thở nhanh, đau nhức cơ thể nhiều.
-
Xuất hiện các chấm xuất huyết hoặc ban đỏ tím bất thường trên da.
Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu có thể không điển hình như người lớn. Trẻ có thể bú kém, bỏ ăn, quấy khóc bất thường, ít hoạt động, lừ đừ hoặc nôn ói. Một số trường hợp có thể xuất hiện thóp phồng.
Khi trẻ hoặc người lớn có biểu hiện nghi ngờ bệnh, đặc biệt là lừ đừ, khó đánh thức, cứng cổ, thở nhanh hoặc xuất hiện ban đỏ tím bất thường, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay. Không nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ ban xuất huyết xuất hiện mới đi khám, vì dấu hiệu này có thể không có ở giai đoạn đầu.
3. Tiêm vắc-xin có giúp phòng bệnh do não mô cầu không?
Tiêm vắc-xin là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh do não mô cầu. Tuy nhiên, các loại vắc-xin có phạm vi bảo vệ khác nhau, tùy theo nhóm huyết thanh mà từng sản phẩm nhắm đến.
Sáu nhóm huyết thanh được ghi nhận là nguyên nhân chính gây bệnh não mô cầu trên thế giới gồm A, B, C, W, X và Y. Trong đó, các loại vắc-xin hiện có được thiết kế để bảo vệ trước một hoặc nhiều nhóm huyết thanh nhất định.
Ví dụ:
-
Vắc-xin não mô cầu nhóm B giúp phòng bệnh do nhóm huyết thanh B.
-
Vắc-xin não mô cầu nhóm A, C, W, Y giúp phòng bệnh do các nhóm huyết thanh tương ứng.
Vì vậy, tiêm một loại vắc-xin không đồng nghĩa với việc được bảo vệ trước tất cả các nhóm não mô cầu. Việc lựa chọn vắc-xin và lịch tiêm cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe, nguy cơ phơi nhiễm và hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm.
Phụ huynh nên chủ động kiểm tra lịch tiêm của trẻ và trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn phương án phòng bệnh phù hợp.
4. Làm gì để giảm nguy cơ lây nhiễm não mô cầu?
Bên cạnh tiêm vắc-xin phù hợp, gia đình có thể thực hiện một số biện pháp nhằm hạn chế nguy cơ lây truyền:
-
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
-
Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; giữ vệ sinh đường hô hấp.
-
Hạn chế tiếp xúc gần kéo dài với người đang có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
-
Không dùng chung vật dụng có thể tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, như ly uống nước hoặc bàn chải đánh răng.
-
Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng.
-
Nếu tiếp xúc gần với người được xác định mắc bệnh não mô cầu, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn dự phòng phù hợp. Người tiếp xúc gần có thể cần sử dụng kháng sinh dự phòng theo chỉ định của nhân viên y tế.
Những biện pháp này giúp giảm nguy cơ lây truyền nhưng không thay thế việc tiêm vắc-xin theo tư vấn chuyên môn.
5. Chủ động tiêm ngừa tại Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc
Trước nguy cơ bệnh do não mô cầu có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng, chủ động phòng bệnh từ sớm là điều cần thiết, đặc biệt đối với trẻ nhỏ và những người có yếu tố nguy cơ.
Tại Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc, khách hàng có thể liên hệ bộ phận tiêm chủng để được tư vấn về các loại vắc-xin phòng bệnh do não mô cầu phù hợp với độ tuổi và nhu cầu. Nhân viên y tế sẽ hỗ trợ kiểm tra lịch sử tiêm chủng, tư vấn chỉ định và lịch tiêm theo hướng dẫn sử dụng của từng loại vắc-xin.
Đừng đợi đến khi xuất hiện dấu hiệu bất thường mới quan tâm đến việc phòng bệnh. Chủ động tìm hiểu và tiêm ngừa đúng chỉ định là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Liên hệ đặt lịch khám Nhi Khoa
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc.
- Địa chỉ: số 153 Nguyễn Sinh Sắc, Sa Đéc, Đồng Tháp.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.