Sinh mổ có cần theo dõi cơn gò không? Đây là thắc mắc của không ít mẹ bầu, đặc biệt khi đã được bác sĩ chỉ định sinh mổ.
Câu trả lời là có, trong những trường hợp phù hợp. Bởi sinh mổ không có nghĩa là tử cung ngừng co. Nếu mẹ đã chuyển dạ trước khi sinh mổ, việc theo dõi hoạt động của tử cung vẫn là một phần trong đánh giá tình trạng mẹ và thai. Sau khi em bé chào đời, việc theo dõi sự co hồi của tử cung tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sau sinh.
Cơn gò tử cung là gì?
Cơn gò tử cung là sự co thắt của cơ tử cung, xảy ra trong quá trình chuyển dạ. Khi chuyển dạ tiến triển, các cơn gò thường thay đổi về tần suất, thời gian và cường độ.
Trong quá trình theo dõi chuyển dạ, cơn co tử cung và tim thai có thể được theo dõi bằng máy monitoring/CTG. CTG ghi nhận hoạt động cơn co cùng với nhịp tim thai, giúp đội ngũ y tế đánh giá diễn tiến chuyển dạ và tình trạng của thai nhi trong mối liên hệ với các cơn co.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi mẹ xuất hiện các yếu tố nguy cơ hoặc có bất thường trong quá trình chuyển dạ.
Sinh mổ rồi, tại sao vẫn cần quan tâm đến cơn gò?
1. Nếu mẹ đã chuyển dạ trước khi sinh mổ
Không phải tất cả các ca sinh mổ đều được thực hiện trước khi chuyển dạ. Một số mẹ được chỉ định mổ khi đã xuất hiện cơn gò hoặc đang trong quá trình chuyển dạ.
Trong trường hợp này, hoạt động của tử cung vẫn đang diễn ra cho đến khi em bé được lấy ra. Việc theo dõi cơn co giúp đội ngũ y tế có thêm thông tin về diễn tiến chuyển dạ và phối hợp đánh giá với các dấu hiệu khác của mẹ và thai.
Đặc biệt, nếu mẹ sử dụng oxytocin để tăng cường chuyển dạ, việc theo dõi cơn co càng cần được thực hiện phù hợp với chỉ định lâm sàng. NICE lưu ý tình trạng co quá mức, chẳng hạn hơn 5 cơn co trong 10 phút, có thể là một yếu tố cần được đánh giá trong theo dõi chuyển dạ.
2. Cơn co liên quan đến cách em bé đáp ứng trong chuyển dạ
Khi tử cung co, những thay đổi tạm thời trong tuần hoàn tử cung – bánh nhau có thể ảnh hưởng đến sự đáp ứng của thai nhi.
Vì vậy, khi cần theo dõi bằng CTG, bác sĩ không chỉ nhìn vào nhịp tim thai riêng lẻ mà còn xem xét nhịp tim thai trong mối liên hệ với hoạt động cơn co và toàn bộ diễn biến lâm sàng.
Một biểu hiện thay đổi trên CTG không đồng nghĩa ngay với việc thai nhi đang gặp nguy hiểm. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể tình trạng của mẹ, thai nhi, cơn co và diễn tiến chuyển dạ để đưa ra quyết định phù hợp.
3. Sau khi em bé chào đời, tử cung vẫn cần co hồi
Đây là lý do quan trọng mà nhiều mẹ dễ bỏ qua.
Sau khi em bé và nhau thai được lấy ra, tử cung cần co lại để giảm chảy máu tại vị trí bánh nhau bám. Các thuốc tăng co tử cung như oxytocin được sử dụng trong chăm sóc sản khoa để hỗ trợ quá trình này và phòng ngừa băng huyết sau sinh. WHO khuyến cáo sử dụng thuốc tăng co phù hợp sau sinh để phòng ngừa băng huyết sau sinh, bao gồm cả ở phụ nữ sinh mổ.
Đồng thời, việc đánh giá trương lực tử cung thường xuyên sau sinh giúp phát hiện sớm tình trạng tử cung co hồi kém – một trong những nguyên nhân quan trọng liên quan đến băng huyết sau sinh. WHO khuyến cáo đánh giá trương lực tử cung sau sinh ở tất cả phụ nữ.
Vì vậy, khi nói “theo dõi cơn gò” trong bối cảnh sinh mổ, cần hiểu rộng hơn là theo dõi hoạt động của tử cung trong quá trình chuyển dạ và theo dõi sự co hồi/trương lực tử cung sau sinh, chứ không phải mọi sản phụ sinh mổ đều phải được theo dõi một loại cơn gò bằng máy trong suốt cuộc mổ.
Sinh mổ chủ động trước chuyển dạ có cần theo dõi cơn gò không?
Trường hợp sinh mổ chủ động khi mẹ chưa chuyển dạ sẽ khác với sinh mổ sau khi đã chuyển dạ.
Nếu chưa có cơn gò chuyển dạ, bác sĩ sẽ thực hiện các bước đánh giá trước mổ theo tình trạng cụ thể của mẹ và thai. Không nên hiểu rằng mọi ca sinh mổ đều cần theo dõi cơn gò bằng CTG liên tục chỉ vì đó là một ca sinh mổ.
Sau khi em bé chào đời, dù sinh thường hay sinh mổ, mẹ vẫn cần được theo dõi các dấu hiệu quan trọng như tình trạng chảy máu, dấu hiệu sinh tồn và sự co hồi của tử cung trong giai đoạn hậu sản sớm. WHO khuyến cáo theo dõi thường xuyên tình trạng chảy máu và co hồi tử cung sau sinh.
Theo dõi cơn gò bằng monitoring có ý nghĩa gì?
Khi được chỉ định sử dụng monitoring/CTG trong chuyển dạ, thiết bị có thể đồng thời ghi nhận:
- Nhịp tim thai: giúp theo dõi sự đáp ứng của thai nhi trong quá trình chuyển dạ.
- Hoạt động cơn co tử cung: ghi nhận tần suất và thời điểm xuất hiện các cơn co.
- Mối liên hệ giữa cơn co và nhịp tim thai: hỗ trợ bác sĩ đánh giá diễn biến của thai nhi trong bối cảnh chuyển dạ.
Tuy nhiên, CTG là một phần của quá trình đánh giá, không phải công cụ duy nhất để quyết định phương pháp sinh hay tình trạng an toàn của mẹ và bé. Các thông tin lâm sàng khác vẫn cần được xem xét đồng thời.
Những trường hợp nào cần được theo dõi sát hơn?
Việc theo dõi mẹ và thai trong chuyển dạ sẽ được bác sĩ cá thể hóa dựa trên tình trạng thực tế.
Một số yếu tố có thể khiến đội ngũ y tế cần tăng cường theo dõi bao gồm:
- Mẹ hoặc thai nhi có yếu tố nguy cơ.
- Xuất hiện bất thường khi theo dõi tim thai.
- Chuyển dạ diễn tiến bất thường.
- Sử dụng oxytocin để tăng cường chuyển dạ.
- Xuất hiện tình trạng cơn co quá dày hoặc kéo dài.
- Có những thay đổi về tình trạng sức khỏe của mẹ hoặc thai nhi trong quá trình chuyển dạ.
NICE cũng liệt kê sử dụng oxytocin và tình trạng co tử cung quá mức trong số các yếu tố cần lưu ý khi đánh giá nhu cầu theo dõi tim thai bằng CTG.
Sinh mổ vẫn cần theo dõi sát mẹ và bé
Một ca sinh an toàn không chỉ được đánh giá bằng việc “sinh thường hay sinh mổ”, mà còn phụ thuộc vào tình trạng của mẹ và thai nhi trước, trong và sau khi sinh.
Với những trường hợp đã chuyển dạ, việc theo dõi cơn co giúp đội ngũ y tế có thêm thông tin về diễn tiến của tử cung. Khi cần, monitoring/CTG giúp theo dõi đồng thời cơn co và nhịp tim thai.
Sau khi em bé chào đời, sự co hồi của tử cung tiếp tục được theo dõi nhằm phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, đặc biệt là nguy cơ chảy máu sau sinh. Đây là một phần quan trọng trong chăm sóc sản khoa, kể cả khi mẹ sinh mổ.
Khi nào mẹ cần đến bệnh viện?
Trong những tuần cuối thai kỳ, mẹ nên chủ động đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu chuyển dạ hoặc bất thường như:
- Cơn gò tử cung xuất hiện đều đặn và tăng dần.
- Rỉ ối hoặc vỡ ối.
- Ra máu âm đạo bất thường.
- Thai máy giảm hoặc có thay đổi đáng lo ngại so với thường ngày.
- Đau bụng bất thường hoặc có các triệu chứng khác khiến mẹ lo lắng.
Đặc biệt, với những mẹ đã được bác sĩ xác định có thai kỳ nguy cơ cao, cần tuân thủ lịch theo dõi và kế hoạch sinh đã được tư vấn.
Theo dõi sát – Chủ động xử trí khi cần
Sinh mổ không có nghĩa là bỏ qua hoạt động của tử cung. Nếu mẹ đã chuyển dạ, cơn co vẫn là một phần quan trọng trong quá trình đánh giá chuyển dạ. Sau sinh, việc theo dõi sự co hồi tử cung và tình trạng chảy máu tiếp tục giúp đội ngũ y tế nhận diện sớm những bất thường.
Mỗi thai kỳ có đặc điểm khác nhau. Vì vậy, phương pháp theo dõi tim thai và kế hoạch chăm sóc trong chuyển dạ cũng cần được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể của từng mẹ và bé.
Chủ động theo dõi – An tâm đón con
Thai kỳ nguy cơ cao không đồng nghĩa với một hành trình không an toàn. Điều quan trọng là mẹ được nhận diện nguy cơ, theo dõi đúng cách và đồng hành cùng đội ngũ chuyên môn phù hợp.
Nếu mẹ đang mang thai, có yếu tố nguy cơ hoặc còn băn khoăn về kế hoạch theo dõi và sinh nở, hãy chủ động thăm khám để được bác sĩ đánh giá cụ thể.
TRUNG TÂM THAI KỲ NGUY CƠ CAO PHƯƠNG CHÂU
Điểm tựa chuyên môn vững vàng – đồng hành cùng những thai kỳ đặc biệt, hướng đến một hành trình sinh nở an toàn cho mẹ và bé.
Liên hệ đặt lịch khám Sản Khoa
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc.
- Địa chỉ: số 153 Nguyễn Sinh Sắc, Sa Đéc, Đồng Tháp.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.