“Bác sĩ ơi, dạo gần đây tôi thường xuyên bị táo bón, đi ngoài khuôn phân nhỏ và hẹp hơn trước, nhưng không đau bụng. Liệu đây có phải là dấu hiệu của ung thư đại trực tràng không?” – Một câu hỏi được nhiều người quan tâm, đặc biệt khi nhận thấy thói quen đại tiện của mình có những thay đổi kéo dài.
Thạc sĩ Bác Sĩ Trần Minh Tiền – Phó Khoa Ngoại Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc, cho biết: Thay đổi khuôn phân, đặc biệt là phân nhỏ hoặc hẹp hơn bình thường, có thể khiến nhiều người lo lắng về ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, chỉ dựa vào hình dạng khuôn phân thì chưa thể kết luận người bệnh có mắc ung thư hay không.
Táo bón có thể liên quan đến chế độ ăn ít chất xơ, uống chưa đủ nước, ít vận động hoặc một số rối loạn chức năng đường tiêu hóa. Trong khi đó, thay đổi khuôn phân cũng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau. Điều quan trọng là cần xem xét thời điểm bắt đầu, mức độ kéo dài, sự thay đổi so với thói quen trước đây và những triệu chứng đi kèm.
Phân nhỏ, hẹp như bút chì có phải dấu hiệu ung thư đại trực tràng?
Không phải cứ tiêu phân nhỏ, hẹp là mắc ung thư đại trực tràng.
Khuôn phân có thể thay đổi do nhiều nguyên nhân. Khi bị táo bón, phân thường khô, cứng, khó đi ngoài và có thể thay đổi về kích thước hoặc hình dạng. Chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, thay đổi sinh hoạt hoặc một số rối loạn chức năng tiêu hóa cũng có thể ảnh hưởng đến thói quen đại tiện.
Tuy nhiên, nếu một thay đổi mới xuất hiện và kéo dài, đặc biệt ở người trước đây có thói quen đại tiện bình thường, thì không nên chủ quan.
Ung thư đại trực tràng có thể gây thay đổi thói quen đi tiêu, bao gồm táo bón, tiêu chảy, cảm giác đi tiêu không hết hoặc thay đổi hình dạng phân. Tuy nhiên, những biểu hiện này cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý không phải ung thư.
Vì vậy, thay vì chỉ quan sát hình dạng phân và tự kết luận, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá tổng thể khi triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện thêm dấu hiệu bất thường.
Những dấu hiệu nào cần đặc biệt lưu ý?
Một thay đổi về đại tiện sẽ đáng quan tâm hơn khi kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm các biểu hiện khác.
Người bệnh nên chủ động thăm khám nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu như:
- Thói quen đại tiện thay đổi rõ rệt so với trước đây.
- Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Khuôn phân thay đổi kéo dài, nhỏ hoặc hẹp hơn bình thường.
- Đi ngoài ra máu hoặc phát hiện máu trong phân.
- Có cảm giác đi tiêu nhưng vẫn chưa hết phân.
- Đau bụng, đầy hơi hoặc khó chịu vùng bụng kéo dài.
- Sụt cân không chủ ý.
- Mệt mỏi kéo dài hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân.
Đây là những dấu hiệu không đồng nghĩa với ung thư đại trực tràng, nhưng có thể xuất hiện trong các bệnh lý của đường tiêu hóa và cần được đánh giá khi kéo dài hoặc bất thường.
Vì sao không nên chỉ chờ đến khi có đau bụng mới đi khám?
Một quan niệm khá phổ biến là bệnh đại trực tràng phải gây đau bụng rõ ràng mới đáng lo. Thực tế, một số trường hợp ung thư đại trực tràng có thể biểu hiện bằng thay đổi thói quen đại tiện hoặc chảy máu tiêu hóa, trong khi triệu chứng đau bụng có thể không nổi bật.
Do đó, nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện những thay đổi kéo dài so với bình thường, người bệnh nên đi khám thay vì tự theo dõi trong thời gian dài.
Bác sĩ sẽ dựa trên tuổi, triệu chứng, tiền sử cá nhân, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ để lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp.
Khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng?
Tầm soát khác với việc đi khám khi đã có triệu chứng.
Với người không có triệu chứng và thuộc nhóm nguy cơ trung bình, nhiều hướng dẫn quốc tế khuyến nghị bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ 45 tuổi. Các phương pháp có thể bao gồm xét nghiệm phân hoặc những phương pháp quan sát trực tiếp đại tràng như nội soi, tùy từng trường hợp.
Đối với người đã xuất hiện triệu chứng bất thường, việc đánh giá không nên được xem đơn thuần là “tầm soát”. Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm hoặc thăm dò phù hợp để tìm nguyên nhân gây triệu chứng.
Đặc biệt, người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, từng có polyp đại trực tràng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao có thể cần được đánh giá và tầm soát theo lịch khác với người có nguy cơ trung bình.
Nội soi đại tràng có phát hiện được ung thư đại trực tràng không?
Nội soi đại tràng là một trong những phương pháp quan trọng để đánh giá trực tiếp lòng đại tràng và trực tràng.
Thông qua nội soi, bác sĩ có thể quan sát niêm mạc để phát hiện những tổn thương bất thường như polyp hoặc vùng nghi ngờ. Khi cần thiết, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để xét nghiệm hoặc xử trí một số tổn thương ngay trong quá trình nội soi.
NCI cũng ghi nhận các xét nghiệm trực tiếp kiểm tra đại tràng và trực tràng được sử dụng trong quá trình chẩn đoán ung thư đại tràng.
Tuy nhiên, không phải ai bị táo bón hoặc tiêu phân nhỏ cũng cần nội soi ngay. Việc lựa chọn phương pháp kiểm tra cần dựa trên triệu chứng, tuổi, tiền sử bệnh và đánh giá của bác sĩ.
Người 45 tuổi có nên chủ động kiểm tra?
45 tuổi là độ tuổi cần bắt đầu quan tâm nghiêm túc hơn đến việc tầm soát ung thư đại trực tràng ở người có nguy cơ trung bình, theo khuyến nghị của USPSTF.
Điều này càng đáng lưu ý nếu người bệnh đồng thời nhận thấy những thay đổi mới về thói quen đại tiện.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng “đủ 45 tuổi mới cần kiểm tra”. Những người trẻ hơn nhưng có triệu chứng đáng ngờ, tiền sử gia đình hoặc yếu tố nguy cơ đặc biệt vẫn có thể cần được bác sĩ đánh giá sớm.
Đừng chỉ nhìn vào khuôn phân để tự chẩn đoán
Táo bón và tiêu phân nhỏ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, không phải cứ xuất hiện là dấu hiệu ung thư đại trực tràng.
Điều quan trọng là nhận biết sự thay đổi kéo dài so với bình thường, đặc biệt khi đi kèm chảy máu trong phân, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân không chủ ý, mệt mỏi hoặc các triệu chứng tiêu hóa khác.
Thay vì lo lắng hoặc tự chẩn đoán dựa trên một biểu hiện đơn lẻ, người bệnh nên chủ động thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân.
Chủ động kiểm tra – Đừng để triệu chứng kéo dài
Ung thư đại trực tràng có thể được phát hiện thông qua tầm soát hoặc quá trình đánh giá khi xuất hiện triệu chứng. Việc kiểm tra phù hợp có thể giúp phát hiện những bất thường sớm và đưa ra hướng xử trí thích hợp.
Nếu bạn đang ở độ tuổi cần tầm soát, có thay đổi kéo dài về thói quen đại tiện hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.
Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc đồng hành cùng người bệnh trong thăm khám và chăm sóc sức khỏe tiêu hóa, hướng đến phát hiện sớm các bất thường và chủ động bảo vệ sức khỏe.
Liên hệ đặt lịch khám
- Tổng đài 1900 545466 hoặc Fanpage Bệnh viện Phương Châu Sa Đéc.
- Địa chỉ: số 153 Nguyễn Sinh Sắc, Sa Đéc, Đồng Tháp.
Tập đoàn Y tế Phương Châu gồm 4 bệnh viện tại Miền Nam Việt Nam: Bệnh viện Phương Nam (Thành phố Hồ Chí Minh), Phương Châu Cần Thơ, Phương Châu Sa Đéc và Phương Châu Sóc Trăng. Với hệ sinh thái chăm sóc sức khoẻ toàn diện Sản - Phụ khoa, Nhi Khoa - Sơ sinh, IVF - Nam Khoa, Đa khoa và Thẩm mỹ, bảo vệ sức khoẻ cho người phụ nữ và cả gia đình. Tập đoàn Y tế Phương Châu với 15 năm phụng sự từ tâm, đạt các chuẩn quốc tế gồm JCI, JCI Enterprise (đầu tiên tại Đông Nam Á và 1 trong 10 hệ thống y tế trên thế giới), RTAC (IVF), ISO 15189, và Lotus Award (USA), Nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc (bởi Alive & Thrive), cam kết mang lại chăm sóc an toàn, nhân văn và lấy người bệnh làm trung tâm.