Mẹ tròn con vuông !

Số điện thoại cấp cứu

TIỀN SẢN GIẬT - BỆNH LÝ ĐE DỌA TÍNH MẠNG

MẸ VÀ THAI NHI HÀNG ĐẦU

BS.CKII. Nguyễn Duy Linh – Yên An

 

Một trong những tai biến sản khoa nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng của cả mẹ và thai nhi trong khi mang thai đó chính là bệnh lý Tiền sản giật (TSG).

Rối loạn Cao huyết áp thai kỳ là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong mẹ trong khi mang thai (12-22%) [1]. Bênh lý trên gây ra 17% số ca tử vong mẹ tại Mỹ [2]. Tỉ lệ tử vong chung do TSG là 1.6/100,000 thai phụ. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây sanh non và tăng tỉ lệ tử vong cũng như bệnh tật cho trẻ sơ sinh [1].

BVQT Phương Châu chú trọng việc phát hiện sớm các trường hợp có yếu tố nguy cơ cao bằng quy trình tầm soát tổng quát, áp dụng cho tất cả thai phụ của mình. Bằng phần mềm đánh giá chỉ số nguy cơ TSG trên mỗi sản phụ kèm theo phác đồ theo dõi chặt chẽ, Phương Châu đẩy mạnh an toàn sản khoa bằng phương châm tránh bỏ sót các trường hợp thai kỳ nguy cơ cao. Bởi TSG có thể dự phòng và quản lý tốt nếu phát hiện kịp thời ở giai đoạn thai kỳ từ 11 tuần đến 13 tuần.

Bên cạnh quá trình tầm soát, việc tư vấn kiến thức cho sản phụ và gia đình cũng quan trọng không kém được các bác sĩ Sản khoa Phương Châu chú trọng thực hiện. Sản phụ cần biết các triệu chứng sớm của TSG để đến bệnh viện hoặc liên hệ với nhân viên y tế.

Cùng tìm hiểu bệnh lý “Tiền sản giật”, một trong các tai biến sản khoa nguy hiểm nhất trong khi mang thai: [3]

Tiền sản giật là gì?

Tiền sản giật là tình trạng rối loạn cao huyết áp nặng trong thai kỳ ảnh hưởng đến các cơ quan trong cơ thể phụ nữ mang thai. Thai phụ bị TSG khi có dấu hiệu cao huyết áp và suy hệ thống cơ quan bên trong cơ thể. Một trong các dấu hiệu đó là có protein tăng bất thường trong nước tiểu. Thai phụ bị TSG nếu diễn tiến nặng lên thêm có thể có những dấu hiệu và triệu chứng “trầm trọng”, như: giảm tiểu cầu (gây chảy máu), suy gan, thận, đau bụng trên, rối loạn thị giác, tràn dịch màng phổi và nhức đầu dữ dội. Huyết áp càng cao thì tình trạng càng trầm trọng.

TSG xảy ra khi nào?

TSG thường xảy ra khi thai trên 20 tuần, trường hợp điển hình thường gặp trong 3 tháng cuối thai kỳ. Khi TSG xảy ra trước 32 tuần thì được gọi là TSG khởi đầu sớm. Bên cạnh đó, TSG cũng có thể xuất hiện ở giai đoạn sau khi sanh.

Nguyên nhân gây ra TSG là gì ?

Hiện tại vẫn chưa rõ người phụ nữ mang thai nào sẽ bị TSG. Tuy nhiên, nguy cơ phát triển TSG có thể gặp trên những thai phụ sau:

  •  Mang thai con so
  •  Tiền căn bị TSG hay tiền sử gia đình bị TSG
  •  Có tiền sử bị cao huyết áp mãn hay bệnh lý thận hoặc bị cả 2
  •  Phụ nữ ≥ 40 tuổi
  •  Mang đa thai (> 1 thai)
  •  Hiện đang mắc các bệnh lý như: tiểu đường, bệnh lý lupus…
  •  Béo phì
  •  Mang thai thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)

Nguy hiểm của mẹ khi TSG xảy ra?

Thai phụ bị TSG sẽ bị ảnh hưởng đến rất nhiều cơ quan và đôi khi có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người mẹ:

Hệ tim mạch: xuất huyết não, nhồi máu cơ tim, phù phổi…
Nhau bong non (1 – 4%)

Sản giật (1 – 5%)

Vỡ/chảy máu gan (<1%)

Hội chứng HELLP

Tử vong…

Nguy hiểm của thai nhi khi TSG xảy ra?

Nếu TSG xảy ra, thường đa số trường hợp cần thiết đưa thai nhi ra ngoài sớm dù thai nhi vẫn còn non tháng nhằm giúp cải thiện tình trạng nặng của mẹ. Chính vì vậy, đa số các biến chứng của thai thường liên quan đến tình trạng sanh non tháng (suy hô hấp, viêm phổi, viêm ruột hoại tử, xuất huyết não…), chiếm 15 - 67%. Ngoài ra còn các nguy cơ khác:

Thai chậm tăng trưởng trong tử cung (10 – 25%)

Thai chết lưu trong tử cung (1 -2%)

Tổn thương não do thiếu oxy (<1%)

Dấu hiệu và triệu chứng của TSG?

  •  Phù mặt hay phù tay
  •  Nhức đầu dai dẵng
  •  Rối loạn thị giác: nhìn mờ, dấu hiệu đôm đốm bay…
  •  Đau bụng trên hay đau vai
  •  Buồn nôn và nôn ói trong giai đoạn nữa sau của thai kỳ
  •  Tăng cân nhanh, đột ngột
  •  Khó thở

* Tài liệu tham khảo:

[1] The California Pregnancy-Associated Mortality Review. Report from 2002 and 2003 Maternal Death Reviews: California Department of Public Health, Maternal Child and Adolescent Health Division. Sacramento 2011.

[2] ACOG. Diagnosis and Management of Preeclampsia and Eclampsia #33.

American Congress of Obstetricians and Gynecologists Practice Bulletin Number 33. 2002 (Reaffirmed 2012).

[3]https://www.acog.org/Patients/FAQs/Preeclampsia-and-High-Blood-Pressure-During-Pregnancy